Ποιο κράτος;

Δεν είχαμε δα και σπουδαίο κρατικό μηχανισμό πριν από τη δεκαετή δημοσιονομική κρίση. Οι υποχρεωτικές περικοπές της περιόδου 2010-2014  δεν βοήθησαν. Η πολιτική συντριβή του 2015 έναντι των δανειστών έκανε τα πράγματα χειρότερα. Η ανασυγκρότηση του κράτους θα πάρει χρόνο, χρήμα και συγκρούσεις. Τουλάχιστον όμως έχει ξεκινήσει. Με σχεδιασμό, επιμονή αλλά και, δυστυχώς, ατυχήματα. Φάνηκε με την καταστροφική «Μήδεια», τις δασικές φωτιές του καλοκαιριού και τώρα με τον χιονιά της Αττικής. Το θέμα όμως είναι, πρώτον, να επιταχύνουμε τον ανασχεδιασμό του κράτους όπου χρειάζεται και, δεύτερον, να σιγουρευτούμε ότι δεν θα υπάρξουν, συνήθως κομματικές και ρουσφετολογικές, οπισθοχωρήσεις.

Η περίπτωση με το νέο υπουργείο, επικεφαλής του οποίου ετέθη ο κ. Στυλιανίδης, είναι ενδεικτική της διαφοράς μεταξύ σχεδιασμού και εκτέλεσης. Είναι όμως διαφορετικό ζήτημα να σχεδιάσουμε την άμυνά μας έναντι των σφοδρών φαινομένων που μας φέρνει η κλιματική αλλαγή και της καθημερινότητας που ζει ο πολίτης και η επιχείρηση. Σωστά επιμένει ο Πρωθυπουργός στην ανάγκη ενός στρατηγικού υπουργείου. Είναι δουλειά του να ξαναδεί τις διαδικασίες που ακολουθούνται την ώρα της κρίσης, να εξετάσει την επάρκεια και καλή χρήση των μέσων που διαθέτουμε ή χρειάζεται να αποκτήσουμε και, βεβαίως, να εκπαιδεύσει υπηρεσίες και λειτουργούς που καλούνται, κάθε φορά, να εκτελέσουν τρέχοντα ή έκτακτα σχέδια.

Μέχρις ότου όμως γίνουν αυτά, το παλιό κράτος, γνώριμο σε όσους από εμάς το ζήσαμε επί δεκαετίες, είναι σωστό να λειτουργεί υπό τις εντολές κάποιου που θα τον αναγνωρίζει ως «φυσικό» του προϊστάμενο, από τον οποίο, τελικά, εξαρτάται – όσο εξαρτάται – η θέση του στους μηχανισμούς. Για να φέρεις το καινούργιο, χρειάζεσαι μια κάποια μεταβατική περίοδο. Διαφορετικά θα παγιδευθούμε στην αδράνεια των μηχανισμών, τη δημοσιοϋπαλληλική ανευθυνοϋπευθυνότητα και τον υφέρποντα ωχαδελφισμό. Σε τελευταία ανάλυση πρέπει να εξηγήσεις ποιο είναι το σχέδιο που διαθέτεις και, τελικά, σε ποιο κράτος πιστεύεις.

Παράδειγμα οι συθέμελες αλλαγές που ισχύουν στην ανέπαφη, ηλεκτρονική, συναλλαγή με το Δημόσιο. Αυτές που έγιναν και όσες προωθούνται στον πολιτικά προβλέψιμο ορίζοντα πρέπει να ενσωματωθούν στο νέο κράτος που θέλουμε, οδηγώντας με αυτόν τον τρόπο σε ύπνωση του παλαιού ράθυμου κράτους, που ταλαιπωρεί τον πολίτη. Σε διαφορετική περίπτωση, η κρατική γραφειοκρατία θα νεκραναστηθεί και θα βρει τρόπους να επαναφέρει την κατάσταση στα μέτρα της.

Το ίδιο ισχύει και στις πάρα πολλές, πλέον, συμφωνίες του Δημοσίου με ιδιώτες διαχειριστές δημοσίων υπηρεσιών. Να σημειώσουμε μάλιστα ότι όλες οι παραχωρήσεις δημοσίων υποδομών γίνονται επειδή αναγνωρίζουμε την αδυναμία του κράτους να τις ολοκληρώσει και να τις διαχειριστεί με συνέπεια. Απαιτούν όμως τεράστια κεφάλαια και τη συνεχή χρηματική συμμετοχή πολιτών και επιχειρήσεων μέσω διοδίων, «ευέλικτης» τιμολόγησης και «κλειστού» τιμήματος προς το Δημόσιο. Αρκούν αυτά τα δύο μεγάλα γεγονότα για να κατανοήσουμε ότι έχουμε να κάνουμε με μια εντελώς νέα δομή του Δημοσίου, μια διαφορετική σχέση πολιτών-κράτους και, τελικά, για ασταθείς, προς το παρόν, επιλογές των ψηφοφόρων στις επόμενες κάλπες.

Ο Μπάμπης Παπαδημητρίου είναι δημοσιογράφος και βουλευτής.