Με όνομα βαρύ σαν ιστορία

Πολλά είναι τα ενδιαφέροντα πρόσωπα στην κυβέρνηση που προ-παρουσίασε την περασμένη Παρασκευή ο Γκαμπριέλ Μπόριτς – ο 35χρονος που κέρδισε τον Δεκέμβριο, επικεφαλής μιας συμμαχίας όπου συστεγάζονται από κομμουνιστές μέχρι κεντροαριστεροί, τις πρώτες προεδρικές εκλογές που πραγματοποιήθηκαν στη Χιλή μετά το πρωτοφανές κοινωνικό κίνημα κατά των ανισοτήτων, το 2019. Πολλά θα μπορούσε να γράψει κανείς και για αυτόν που ετοιμάζεται να γίνει, στις 11 Μαρτίου, ο νεότερος πρόεδρος στην ιστορία της χώρας και για τη μελλοντική εκπρόσωπο της κυβέρνησής του, την κομμουνίστρια βουλευτή Καμίλα Βαγιέχο, πρωταγωνίστρια των φοιτητικών διαδηλώσεων που είχαν συγκλονίσει πριν από μία δεκαετία τη Χιλή, και για τη μελλοντική υπουργό Εσωτερικών, την 35χρονη γιατρό Ιζκια Σίτσες, πρώην πρόεδρο του χιλιανού Ιατρικού Συλλόγου, η οποία όργωσε προεκλογικά τη Χιλή για λογαριασμό του Μπόριτς με ένα μωρό επτά μηνών στην αγκαλιά, και για τον μελλοντικό υπουργό Οικονομικών, τον 62χρονο Μάριο Μαρσέλ, τον σοσιαλιστή πρώην πρόεδρο της χιλιανής Κεντρικής Τράπεζας που επιστράτευσε ο Μπόριτς προκειμένου να πείσει ότι το εννοεί όταν λέει πως και σκοπεύει να εφαρμόσει τις προεκλογικές του υποσχέσεις – δημόσιο συνταξιοδοτικό σύστημα, δωρεάν Παιδεία, οικουμενική υγειονομική περίθαλψη, αύξηση του κατώτατου μισθού… – και να είναι δημοσιονομικά υπεύθυνος. Είναι ένα όνομα όμως σε αυτή την πρωτοποριακή όσο και μετριοπαθή κυβέρνηση, με τις 14 γυναίκες και τους 10 άνδρες υπουργούς, που ξεχωρίζει λίγο παραπάνω – γιατί κουβαλάει όλη την ιστορία της Χιλής. Μάγια Αλεχάντρα Φερνάντες Αλιέντε. Η επόμενη υπουργός Αμυνας της χώρας.

Γεννήθηκε στο Σαντιάγο στις 27 Σεπτεμβρίου 1971, σχεδόν έναν χρόνο μετά την εκλογή του παππού της, του Σαλβαδόρ Αλιέντε, στην προεδρία της Χιλής, του πρώτου μαρξιστή που έγινε πρόεδρος χώρας μέσω δημοκρατικών εκλογών, ως επικεφαλής της Λαϊκής Ενότητας, μιας συμμαχίας σοσιαλιστών, κομμουνιστών και ριζοσπαστών καθολικών. Μητέρα της ήταν η Μπεατρίς Αλιέντε Μπούσι, η πλέον πολιτικοποιημένη από τις τρεις κόρες του Αλιέντε, πατέρας της ο κουβανός διπλωμάτης Λούις Φερνάντες Ονια, μέλος του Τμήματος Αμερικής του Κουβανικού Κομμουνιστικού Κόμματος, που ήταν υπεύθυνο για τη σχέση του καθεστώτος Κάστρο με τα αριστερά κόμματα και κινήματα της Λατινικής Αμερικής. Η Μάγια δεν είχε ακόμα κλείσει τα δύο της χρόνια όταν ανατράπηκε ο Αλιέντε με πραξικόπημα από τον Αουγκούστο Πινοτσέτ – και τη στήριξη των ΗΠΑ. Ηταν 11 Σεπτεμβρίου 1973 όταν ο παππούς της, «αντιμέτωπος με ακραίες καταστάσεις», όπως θα έλεγε αργότερα η θεία της, διάσημη συγγραφέας και μετέπειτα γερουσιαστής, Ιζαμπέλ Αλιέντε, «έλαβε την απόφαση να αφαιρέσει τη ζωή του, αντί της ταπείνωσης».

Δύο ημέρες μετά η οικογένειά της διέφυγε στην Κούβα. Τέσσερα χρόνια αργότερα αυτοκτόνησε και η μητέρα της: «Τόση ήταν η φρίκη της δικτατορίας» θα έγραφε χρόνια αργότερα η Μάγια Αλεχάντρα Φερνάντες Αλιέντε στην «El Pais», σε ένα σπαρακτικό κείμενο με τίτλο «Η δική μου 11η Σεπτεμβρίου», «που έκανε τη μητέρα μου, μια γυναίκα με τεράστια ευαισθησία, συγκλονισμένη από τον πόνο και τα φαντάσματα των αγαπημένων της που εξαφανίστηκαν και πέθαναν τόσο μακριά από εκείνη, να ακολουθήσει τον δρόμο που καθόρισε η μοίρα για εκείνους δίνοντας τέλος στη ζωή της».

Η ίδια επέστρεψε στη Χιλή με την αποκατάσταση της δημοκρατίας, το 1990. Σπούδασε βιολόγος και κτηνίατρος, και παράλληλα εντάχθηκε, το 1992, στο Σοσιαλιστικό Κόμμα, όπως και ο παππούς της. Οι γονείς της είχαν αποκτήσει στην Κούβα και έναν γιο, τον Αλεχάντρο Σαλβαδόρ Φερνάντες. Ο Κάστρο έδωσε εντολή να πάρει πρώτο το επώνυμο της μητέρας του, με όλο το ιστορικό του βάρος. Τελικά όμως ήταν η Μάγια εκείνη που ακολούθησε την οικογενειακή παράδοση. Εργάστηκε επί προεδρίας Ρικάρντο Λάγος (2000-2006) στην Υπηρεσία Γεωργίας και Κτηνοτροφίας και επί πρώτης προεδρίας Μισέλ Μπατσελέτ (2006-2010) στη Διεύθυνση Διεθνών Οικονομικών Σχέσεων. Παράλληλα, εξελέγη το 2008 δημοτική σύμβουλος της Νουνιόα, ενός προαστίου του Σαντιάγο, έχασε για μερικές ψήφους τον δημαρχιακό του θώκο το 2012, και εξελέγη βουλευτής το 2013, για να επανεκλεγεί το 2017.

Διατέλεσε πρόεδρος της Βουλής την περίοδο 2018-2019, ενώ έχει διατελέσει και επικεφαλής της κοινοβουλευτικής Επιτροπής Αμυνας. Ηταν ένα από τα πρώτα μέλη του Σοσιαλιστικού Κόμματος που ήραν τη στήριξή τους προς τον κεντροαριστερό υποψήφιο για την προεδρία προκειμένου να στρατευθεί ενεργά στην προεκλογική εκστρατεία του Μπόριτς. Κάποια στελέχη του κόμματος είχαν καλέσει τότε τη «διάσημη εγγονή» να «παγώσει την ιδιότητα μέλους της». Τελικά, το Σοσιαλιστικό Κόμμα συστρατεύθηκε ομόφωνα με τον Μπόριτς -μεταξύ άλλων και διότι ήταν απαραίτητο προκειμένου να κλείσει ο δρόμος στον έτερο υποψήφιο στον δεύτερο προεδρικό γύρο, τον ακροδεξιό Χοσέ Αντόνιο Καστ.

Είναι πλούσιος και προφανής ο συμβολισμός της τοποθέτησης της Μάγια Αλεχάντρα Φερνάντες Αλιέντε στην κεφαλή του χιλιανού υπουργείου Αμυνας. Οσο για τη συνέχεια, οι προκλήσεις που θα κληθεί να αντιμετωπίσει η κυβέρνηση Μπόριτς, ενώ η πρόσφατα εκλεγμένη Συντακτική Συνέλευση της χώρας επεξεργάζεται ακόμα το νέο σύνταγμά της, είναι πολλές. Αρκετοί θεωρούν πάντως πως η εγγονή του Αλιέντε βαδίζει στα χνάρια της Μισέλ Μπατσελέτ: θυγατέρα, κι αυτή, θυμάτων της δικτατορίας Πινοτσέτ – ο πατέρας της, στρατηγός της αεροπορίας, πέθανε στη φυλακή μετά από βασανιστήρια, η μητέρα της επίσης βασανίστηκε -, έγινε το 2002 επί προεδρίας Λάγος η πρώτη γυναίκα υπουργός Αμυνας στη Λατινική Αμερική. Τέσσερα χρόνια αργότερα εξελέγη για πρώτη φορά πρόεδρος της Χιλής.