Να με θυμάσαι και να μ’ αγαπάς

Πριν από τρεις ημέρες, οι TIMES του Λονδίνου, για πρώτη φορά από το 1982 που η Μελίνα Μερκούρη κίνησε το θέμα των Γλυπτών του Παρθενώνα, τάχθηκαν υπέρ της επιστροφής τους στην Αθήνα – «εκεί που ανήκουν» όπως αναφέρεται στο σχετικό άρθρο. Η είδηση αυτή θα μπορούσε να είναι ένα είδος «προθάλαμου» στην έκθεση «Να με θυμάσαι και να μ’ αγαπάς» που εγκαινιάζεται την ερχόμενη Τρίτη και διοργανώνει η Τεχνόπολη του Δήμου Αθηναίων και το Ιδρυμα Μελίνα Μερκούρη σε επιμέλεια του Νικόλαου Καλτσά. Διότι η Μελίνα υπήρξε ένα πλάσμα φτιαγμένο από «υλικά ονείρων» και η επιστροφή των Γλυπτών ήταν το μεγαλύτερό της όνειρο, κάτι που θα την έκανε «να ξαναγεννηθεί» όπως έχει πει η ίδια.

Η έκθεση είναι μια διαδρομή στη θεατρική, κινηματογραφική, πολιτική αλλά και ιδιωτική της ζωή μέσα από κουστούμια θρυλικών παραστάσεων και ταινιών της, αφίσες, φωτογραφίες, πρωτότυπα σεναρίων με ιδιόχειρες σημειώσεις, ανέκδοτες επιστολές, προσωπικά της αντικείμενα και άλλου είδους φωτογραφικό και οπτικοακουστικό υλικό. «Κομμάτια και αποσπάσματα» που θα δώσουν στον επισκέπτη τη ευκαιρία να αφουγκραστεί την αύρα της «τελευταίας ελληνίδας θεάς» (αναρωτιέμαι βέβαια ποια ήταν η προτελευταία ή η αντιπροτελευταία).

Τι ήταν αλήθεια η Μελίνα; Οι προφανείς απαντήσεις θα μπορούσαν να είναι πολλές. Η κάθε μία από αυτές όμως θα αντικατόπτριζε μία μόνο από τις πολλές πλευρές αυτής της γυναίκας που οι αντιφάσεις της – ένα κράμα κοσμοπολιτισμού και λαϊκής αμεσότητας σε όλες της τις εκφάνσεις – αντί να τη διαιρούν, την πολλαπλασίαζαν. Επίσης, η μία μπορεί να ακύρωνε την άλλη. Πώς να συμπεριλάβει ένας ορισμός το απόλυτα ονειροπόλο της ψυχής της και το σχολαστικά ρεαλιστικό του χαρακτήρα της, στέρεα γήινη και ξωτικό συγχρόνως; Και, ακόμη περισσότερο, τον τρόπο που συνδύαζε αυτά τα δύο χαρακτηριστικά της ώστε το ένα να λειτουργεί υπέρ του άλλου; Ετσι, θεωρώ ότι αυτό το ερώτημα θα αιωρείται εσαεί αναπάντητο επί της ουσίας, συντηρώντας τη γοητεία του μύθου της.

Θυμάμαι την έκπληξη νεαρής φίλης μου όταν της είπα ότι η Μελίνα, την οποία θεωρούσε επιτομή της κομψότητας, δεν χρησιμοποιούσε καλλυντικά. (Γι’ αυτό και στην έκθεση, στην τουαλέτα της θα υπάρχουν μόνο τα γυαλιά της, η βούρτσα της, κάποια κραγιόν και το άρωμά της – Chanel No 5). Μια Νιβέα είχε και με αυτήν αφαιρούσε το μακιγιάζ, αυτή έβαζε για κρέμα σώματος, κρέμα προσώπου και αντιηλιακό. Ή ότι κάποτε στο Κουσάντασι, καθώς ετοιμαζόταν για τηλεοπτικό γύρισμα, αντί να βάλει λακ, έβαλε μία βαφή παπουτσιών σε σπρέι και βγήκε με μαλλί κομοδονί. Και ακόμη ότι, ενώ έδινε την εντύπωση αθυρόστομης, δεν έλεγε ούτε «άντε στον διάβολο».

Υπάρχουν πολλοί καλλιτέχνες (η Μελίνα με ψυχή καλλιτέχνη σκεφτόταν και ενεργούσε και στην πολιτική) που είναι σπουδαίοι δημιουργοί. Υπάρχουν όμως κάποιοι, ελάχιστοι, που είναι και δημιουργοί και έργα Τέχνης. Ντα Βίντσι και Τζοκόντα συγχρόνως. Αυτό ήταν η Μελίνα. Που ήθελε να την αγαπούν και να τη θυμούνται.