Τεχνολογία για ένα ελκυστικό μέσο πληρωμών

Πληρώνουμε ολοένα και περισσότερο χωρίς τη χρήση μετρητών. Η πανδημία επιτάχυνε αυτή την τάση ακόμα περισσότερο. Με βάση αυτό το δεδομένο, η ΕΚΤ επεξεργάζεται την ενδεχόμενη εισαγωγή ενός ψηφιακού ευρώ.

Η προώθηση της ομαλής λειτουργίας των συστημάτων πληρωμών αποτελεί θεμελιώδες καθήκον της ΕΚΤ, η οποία φροντίζει να διασφαλίζει την πρόσβαση σε αποτελεσματικές μεθόδους πληρωμής που καλύπτουν επίσης τις ανάγκες των πολιτών, καθώς και την ασφάλεια των πληρωμών ώστε να στηρίζεται η εμπιστοσύνη στο ενιαίο νόμισμα.

Ενα ψηφιακό ευρώ θα είναι χρήμα της κεντρικής τράπεζας και, άρα, ένα δημόσιο αγαθό που οι κεντρικές τράπεζες παρέχουν εδώ και αιώνες. Τον Οκτώβριο του 2020, δημοσιεύσαμε μία έκθεση για το ψηφιακό ευρώ. Πέρα από σενάρια που θα καθιστούσαν αναγκαία την υιοθέτησή του, η έκθεση ήγειρε αρχικά εννοιολογικά ερωτήματα και εντόπισε προκλήσεις και αντικρουόμενους στόχους. Ταυτόχρονα, η ΕΚΤ ξεκίνησε μία δημόσια διαβούλευση που συνέλεξε προσδοκίες και απόψεις. Ελήφθησαν περισσότερες από 8.000 απαντήσεις, πρωτίστως από πολίτες. Παρότι δεν ήταν μία αντιπροσωπευτική δημοσκόπηση, αναδύθηκαν κάποιες προτιμήσεις – κλειδιά, όπως είναι η προστασία των δεδομένων, η ασφάλεια και η ευρεία χρηστικότητα ενός ψηφιακού ευρώ.

Παράλληλα, ειδικοί από την ΕΚΤ και τις εθνικές κεντρικές τράπεζες της ευρωζώνης πειραματίστηκαν με διάφορες εναλλακτικές επιλογές και εξερεύνησαν, για παράδειγμα, τη συμβατότητα των υφιστάμενων συστημάτων πληρωμών των κεντρικών τραπεζών με ένα ψηφιακό ευρώ ή τη χρήση των τεχνολογιών κατανεμημένων μητρώων. Επίσης, δοκιμάστηκαν διαφορετικοί τύποι συναλλαγών εκτός σύνδεσης. Μέχρι στιγμής, δεν έχουμε εντοπίσει τεχνικούς περιορισμούς που είναι αδύνατο να ξεπεραστούν.

Υπάρχει μία αλληλεπίδραση ανάμεσα στις μεμονωμένες τεχνικές μεταβλητές και τις εννοιολογικές πλευρές. Για παράδειγμα, ένας υψηλός βαθμός αποκέντρωσης, ιδιαίτερα σε συνδυασμό με την εκτός σύνδεσης λειτουργικότητα, έχει επίπτωση στις δυνατότητες ελέγχου των ποσοτήτων σε κυκλοφορία. Αντίστοιχες εξαρτήσεις και αλληλεξαρτήσεις αναδεικνύουν τις διάφορες περιπλοκότητες. Για αυτό και αναμένεται να χρειαστούν ακόμη μερικά χρόνια προτού παρουσιαστεί ένα ψηφιακό ευρώ. Επί του παρόντος βρισκόμαστε στο στάδιο της έρευνας.

Επιπλέον, ένα ψηφιακό ευρώ δεν μπορεί να θέσει σε κίνδυνο την εντολή της ΕΚΤ για ασφάλεια του νομίσματος, και δεν μπορεί να επιτραπεί να δημιουργήσει στρεβλώσεις στις χρηματοπιστωτικές αγορές. Ολες οι τεχνικές εναλλακτικές επιλογές οφείλουν να το σέβονται αυτό.

Τέλος, καθώς τα χαρτονομίσματα είναι κατοχυρωμένα στις συνθήκες της ΕΕ ως νόμιμο χρήμα, δεν μπορεί να υπάρξει πρόθεση κατάργησης των μετρητών μέσω ενός ψηφιακού ευρώ. Αυτό καταρρίπτει επίσης την οικονομική βάση του ισχυρισμού πως η ΕΚΤ θα μπορούσε να το χρησιμοποιήσει προκειμένου να οδηγήσει τα επιτόκια βαθύτερα σε αρνητικό έδαφος. Από τη στιγμή που τα χαρτονομίσματα δεν είναι απλά μέσα πληρωμών αλλά και ένα μέσο διατήρησης αξίας (ειδικότερα σαν ομόλογα μηδενικού τοκομεριδίου που εκδίδονται από την κεντρική τράπεζα), οι πολίτες θα μπορούσαν πάντα να γυρίζουν στα μετρητά αν το επιτόκιο της ψηφιακής εναλλακτικής επιλογής ήταν κάτω του μηδενός.

Το ψηφιακό ευρώ έχει σκοπό να κάνει το ενιαίο νόμισμα κατάλληλο για την ψηφιακή εποχή και οι τεχνολογικές λύσεις που το καθιστούν ελκυστικό μέσο πληρωμής θα αξιοποιηθούν στο έπακρο.

Ο Γιούργκεν Σάαφ είναι σύμβουλος στη Γενική Διεύθυνση Υποδομών Αγοράς και Πληρωμών της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας. Οι απόψεις που διατυπώνει είναι προσωπικές και δεν δεσμεύουν απαραίτητα την ΕΚΤ