Ενα ανεξερεύνητο κοινό

Παρότι πολλοί αντιμετωπίζουν την τηλεόραση ολίγον τι υποτιμητικά ή ελαφρά, μπορεί να επιχειρηματολογήσει κανείς ότι οι λαϊκές εκπομπές, οι σειρές, οι ταινίες, είναι εμπορικά προϊόντα που αποτυπώνουν κοινωνικές τάσεις, κυρίαρχες απόψεις και γούστα, και πουλάνε αναλόγως. Αν εφαρμόσουμε τον κανόνα αυτό για να συγκρίνουμε τα τηλεοπτικά προϊόντα, μυθοπλασίας, ενημέρωσης, ψυχαγωγίας ή infotainment (όπως λέγεται το υβρίδιό τους) της Ελλάδας σε σχέση με αυτά που απολαμβάνουν διεθνή δημοφιλία, μπορεί και να καταλάβουμε γιατί τα σημερινά 20χρονα σχολιάζουν τηλεόραση μόνο για να την κράξουν και προτιμούν να βλέπουν σειρές και εκπομπές του Netflix, του ΗΒΟ, του Amazon κ.λπ.

Σε μια εποχή που ο κόσμος ανοίγει τολμηρές συζητήσεις για τεράστια ταυτοτικά ζητήματα, οι χαρακτήρες που προβάλλονται στα δημοφιλή προγράμματα μυθοπλασίας της τηλεόρασης (ακόμη και τα πραγματικά καλόγουστα και καλοφτιαγμένα) είναι συνήθως «αρχαϊκοί», «παραδοσιακοί», τα πρότυπα των δύο φύλων περιορίζονται σε στερεότυπα και δείχνουν μια ανάγκη του μέσου τηλεοπτικού κοινού να «σκαλίζει» ακόμη γνώριμες δομές όπως η ζωή στο χωριό, η δυστυχισμένη Ελλάδα του ’50 και του ’60, η θρησκευτική πίστη κ.λπ. Οι ψυχαγωγικές εκπομπές από την άλλη, ανέλαβαν σχεδόν εργολαβικά την ανάδειξη σύγχρονων και σοβαρών θεμάτων όπως το κίνημα #ΜeΤoo ή η ορατότητα της ΛΟΑΤΚΙ ταυτότητας, με αποτέλεσμα αυτά πολύ συχνά να εργαλειοποιούνται στον βωμό της ανάγκης παραγωγής ενός μιντιακού γεγονότος (π.χ. «Δείτε τι δήλωσε ο Ασχετος Ασχετίδης για τις γυναικοκτονίες»). Θέματα «ζουμερά» καθότι πολωτικά στις γενιές του κοινού που απευθύνονται, με θεατές που πολύ συχνά τα καταναλώνουν βασικά για να τα κατακρίνουν όπως μπορεί να διαπιστώσει κανείς αν κάνει το λάθος να διαβάσει σχόλια κάτω από σχετικές ειδήσεις στα social media ή κλασικές αντιδραστικές αναλύσεις περί υπερβολών της πολιτικής ορθότητας.

Τα νούμερα που έχουν στα χέρια τους αυτοί που κρίνουν τα τηλεοπτικά προγράμματα δεν αποτυπώνουν τις επιλογές όλων αυτών που στρέφονται στα downloads του υπολογιστή και τις ψηφιακές πλατφόρμες για την ψυχαγωγία αλλά και για την ενημέρωσή τους. Είναι όμως ένα υπαρκτό κοινό που μένει ανεξερεύνητο και που σε λίγα χρόνια θα αποτελεί μεγάλη μερίδα των λεγόμενων «δυναμικών κοινών» για τα οποία ανταγωνίζονται τα κανάλια για τη διαφημιστική πίτα. Δεν θα ήταν κακή ιδέα να το σκεφτούν αυτό.