Τα πανεπιστήμια δεν είναι εμπόλεμες ζώνες

Δημοκρατία χωρίς ασφάλεια δεν υπάρχει. Ισχύει μετ’ επιτάσεως για τον ευαίσθητο χώρο των πανεπιστημίων.

Κάθε γεγονός βίας στα ελληνικά πανεπιστήμια προσθέτει μια ακόμη ψηφίδα στο χρονικό ενός πολέμου που διεξάγεται καιρό τώρα στον χώρο τους. Τα περιστατικά όλο και πιο προκλητικά, λες και προετοιμάζεται η μέρα της μεγάλης σύγκρουσης ανάμεσα σε ένα σύστημα ανομίας αυτόκλητων ομάδων «υπερασπιστών» μιας βίαιης δικαιοσύνης (!), ένα παρακμάζον πανεπιστημιακό σύστημα που συχνά δίνει λαβές και αφορμές απαξίωσής του, και στο μεγάλο πλήθος των φοιτητών που αμήχανα παρακολουθούν από μακριά, ενώ αλλιώς τα είχαν ονειρευτεί.

Οι ντροπιαστικές εικόνες αναπαράγονται συστηματικά, οι οργισμένες δηλώσεις αγανάκτησης περί τραμπούκων, αναρχοαυτόνομων και άλλων προσδιορισμών ακολουθούν και από Δευτέρα πίσω στα συνηθισμένα. Κάθε θετική είδηση που παράγεται στα Ιδρύματά μας, που, παρά τις όποιες δυσκολίες ελλιπούς χρηματοδότησης, ελλείψεως υποδομών και προσωπικού, συνεχίζουν να κατακτούν υψηλές θέσεις στις διεθνείς αξιολογήσεις, πνίγεται στα φαινόμενα βίας και ανασφάλειας που κατακλύζουν την πανεπιστημιακή μας πολιτεία.

Η τύχη του σχετικά πρόσφατα θεσπισμένου θεσμού της πανεπιστημιακής αστυνομίας ακόμη αναζητείται. Το ίδιο ισχύει και για την κατάργηση του ασύλου.

Διακρίνετε απαισιοδοξία; Πόσο δύσκολο είναι να εκλείψει η βία από τα ελληνικά πανεπιστήμια; Το έχουν κάνει χώρες και χώρες. Εμείς πού ακριβώς κολλάμε; Και εφόσον σωστά ή λάθος η πολιτεία επέλεξε μη συναινετικές θέσεις στην αντιμετώπιση των φαινομένων βίας στα πανεπιστήμια, γιατί δεν προχωρεί άμεσα στην εφαρμογή τους; Η διστακτικότητα σε ειλημμένες αποφάσεις δείχνει έλλειψη στιβαρότητας και πυροδοτεί προκλήσεις εξερεύνησης των ορίων αντοχής.

Διαβάζουμε ότι η κυβέρνηση πρόκειται να φέρει έναν καινούργιο νόμο για την τριτοβάθμια εκπαίδευση. Τα φαινόμενα βίας δεν είναι ανεξάρτητα από τη γενικότερη δομή και λειτουργία των πανεπιστημίων μας. Η επαναλαμβανόμενη θέσπιση νέων νόμων κάθε φορά που αλλάζει η κεφαλή της ηγεσίας του υπουργείου επιβεβαιώνει τη μάλλον τραγική τους μοίρα: ακυρώνονται από τον επόμενο.

Μόνο η δημιουργία συναινέσεων και συγκλίσεων θα μπορούσε να βάλει σε νέα τροχιά τα πανεπιστήμιά μας ωστε να πάψουν να προσομοιάζουν σε εμπόλεμες ζώνες. Συναινέσεων και συγκλίσεων με ορίζοντα δεκαετίας και απόλυτο σεβασμό και εφαρμογή από τους επόμενους. Ουτοπία για τα ελληνικά δεδομένα; Ισως…

Στο βιβλίο τους «How Democracies Die» οι Λεβίτσκι και Zίμπλατ αναφέρουν ότι η ανοχή ή η ενθάρρυνση της βίας είναι ένα από τα τέσσερα κριτήρια-σημάδια κινδύνου μιας δημοκρατίας που πεθαίνει. Λέτε αυτή τη μοίρα να έχουμε επιλέξει για τα πανεπιστήμια μας σήμερα;

Η Εφη Μπάσδρα είναι καθηγήτρια Βιοχημείας-Εμβιομηχανικής στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών