Ποιο είναι το θραύσμα που επιστρέφει από το Παλέρμο

Για δεύτερη φορά επιστρέφει από το Παλέρμο στη γη όπου γεννήθηκε, την Αθήνα – και μάλιστα με διαφορετική ταυτότητα -, το μαρμάρινο θραύσμα του λίθου VI της ανατολικής ζωφόρου του Παρθενώνα. Το διαστάσεων 35×34 εκ. τμήμα του ανάγλυφου διακόσμου της 160 μέτρων ζωφόρου του κορυφαίου μνημείου της κλασικής αρχαιότητας θα παραμείνει στο Μουσείο Ακρόπολης για οκτώ χρόνια, όπως προβλέπει η ιταλική νομοθεσία, ενώ έχουν ήδη ξεκινήσει οι διαδικασίες της περιφερειακής κυβέρνησης της Σικελίας προς το ιταλικό υπουργείο Πολιτισμού, ώστε να παραμείνει στην Ελλάδα σε μόνιμη βάση.

Η Σικελία με αυτόν τον τρόπο εντάσσεται στους προδρόμους που συμβάλλουν στον επαναπατρισμό στην Ελλάδα των διάσπαρτων μελών του γλυπτού διακόσμου του Παρθενώνα από διάφορα μουσεία της Ευρώπης. Το Μουσείο Ακρόπολης από την πλευρά του θα ανταποδώσει δανείζοντας στο μουσείο του Παλέρμο ένα ακέφαλο άγαλμα της Αθηνάς που χρονολογείται περί τα τέλη του 5ου αιώνα π.Χ. και έναν γεωμετρικό αμφορέα του πρώτου μισού του 8ου αιώνα π.Χ. Και τα δύο ανήκουν στις συλλογές του Μουσείου Ακρόπολης και το καθένα θα παραμείνει επί ιταλικού εδάφους για τέσσερα χρόνια.

Το συγκεκριμένο τμήμα του γλυπτού διακόσμου του Παρθενώνα που θα υποδεχτεί επισήμως η Ελλάδα τη Δευτέρα το μεσημέρι είχε προσγειωθεί στην Ελλάδα για πρώτη φορά το 2008 ενόψει των εγκαινίων του Μουσείου Ακρόπολης, αλλά βάσει της ιταλικής νομοθεσίας επεστράφη στο Αρχαιολογικό Μουσείο του Παλέρμο Αντονίνο Σαλίνας ενάμιση χρόνο αργότερα, ενώ και το 2002 είχε προηγηθεί ανεπιτυχής προσπάθεια  δανεισμού του. Η τωρινή εξέλιξη είναι αποτέλεσμα της συμφωνίας που προέκυψε ύστερα από διάλογο μεταξύ της σικελικής κυβέρνησης διά του εκπροσώπου της, συμβούλου Πολιτιστικής Κληρονομιάς και Σικελικής Ταυτότητας, Αλμπέρτο Σαμονά και της ελληνικής κυβέρνησης διά της υπουργού Πολιτισμού Λίνας Μενδώνη και υπεγράφη μεταξύ των δύο ενδιαφερόμενων μουσείων.

Πειθώ ή Αρτεμις. Το θραύσμα που απεικονίζει τα κάτω άκρα γυναικείας μορφής αρχικά θεωρούνταν πως ανήκει στην Πειθώ, την κόρη της θεάς Αφροδίτης. Νεότερες έρευνες ωστόσο έδειξαν πως τελικώς συνανήκει με την καθιστή μορφή της θεάς Αρτέμιδος. Το εν λόγω τμήμα, γνωστό ως θραύσμα Φάγκαν, βρέθηκε στο Παλέρμο, καθώς δεν συμπεριλήφθηκε στο φορτίο του λόρδου Ελγιν προς το Λονδίνο, αλλά παραδόθηκε το 1816 στον βρετανό πρόξενο στη Σικελία Ρόμπερτ Φάγκαν. Ο διπλωμάτης, ζωγράφος και αρχαιολόγος, το κράτησε για την προσωπική του συλλογή, μεγάλο μέρος της οποίας πούλησε η νεαρή χήρα του μετά την αυτοχειρία του. Το μαρμάρινο θραύσμα κατέληξε στο Μουσείο του Βασιλικού Πανεπιστημίου του Παλέρμο, το οποίο μετεξελίχθηκε σε Αρχαιολογικό Μουσείο Αντονίνο Σαλίνας. Εως το 1893 ωστόσο πιστευόταν πως προερχόταν από τις ανασκαφές του Φάγκαν στο Τίνταρι (αρχαία Τυνδαρίδα) το 1808, μέχρι που ο σπουδαίος γερμανός αρχαιολόγος Βάλτερ Αμελουνγκ παρατήρησε την ομοιότητά του με τα παρθενώνια γλυπτά, το συνέκρινε με ένα εκμαγείο από θραύσμα που είχε εντοπιστεί στην Αθήνα το 1836 και επιβεβαίωσε τη θεωρία του.