Οι ίδιοι πόροι ως βασικός πυλώνας ανάκαμψης

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρότεινε λίγες ημέρες πριν από τα Χριστούγεννα, έπειτα από μια ομολογουμένως σημαντική καθυστέρηση, τη θέσπιση της επόμενης γενιάς ιδίων πόρων για τον προϋπολογισμό της ΕΕ με τρεις νέες πηγές εσόδων: η πρώτη βασίζεται στα έσοδα από την εμπορία δικαιωμάτων εκπομπών, η δεύτερη βασίζεται στους πόρους που παράγονται από τον προτεινόμενο μηχανισμό συνοριακής προσαρμογής άνθρακα της ΕΕ και η τρίτη βασίζεται στο μερίδιο επί των υπολειπόμενων κερδών πολυεθνικών εταιρειών που θα ανακατανέμονται στα κράτη-μέλη της ΕΕ βάσει της πρόσφατης συμφωνίας ΟΟΣΑ/G20 για την ανακατανομή των φορολογικών δικαιωμάτων. Με κανονικό ρυθμό λειτουργίας την περίοδο 2026-2030, οι νέες αυτές πηγές εσόδων αναμένεται να αποφέρουν κατά μέσο όρο συνολικά έως και 17 δισ. ευρώ ετησίως στον προϋπολογισμό της ΕΕ.

Οι νέοι ίδιοι πόροι που προτείνονται από την Επιτροπή θα συμβάλουν στην αποπληρωμή των κεφαλαίων που συγκέντρωσε η ΕΕ για τη χρηματοδότηση της συνιστώσας επιχορηγήσεων του NextGenerationEU.

Η εν λόγω πρόταση, η οποία κάλλιστα μπορεί να χαρακτηριστεί και ιστορικής σημασίας αφού για πολλά χρόνια δεν υπήρξε καμία τροποποίηση του μηχανισμού των ιδίων πόρων, βασίζεται στη δέσμευση που ανέλαβε η Επιτροπή στο πλαίσιο της πολιτικής συμφωνίας για τον μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό της περιόδου 2021-2027 και το μέσο ανάκαμψης NextGenerationEU. Μόλις εγκριθεί, αυτή η δέσμη μέτρων θα ενισχύσει τη μεταρρύθμιση του συστήματος εσόδων που ξεκίνησε το 2020 με τη συμπερίληψη και των ιδίων πόρων που βασίζονται στα μη ανακυκλωμένα πλαστικά απορρίμματα.

Οι απρόβλεπτες και μοναδικές καταστάσεις που ζει στο σύνολό της η Ευρώπη με την πανδημία απαιτούν και ρηξικέλευθες και καινοτόμες λύσεις: η πρόταση για τους νέους ιδίους πόρους είναι μεν σημαντική αλλά το ποσό των 17 δισ. με τις υπάρχουσες προτάσεις είναι δύσκολο να καλυφθεί. Χρειάζονται περισσότερα έσοδα για να καλύψουν τις ανάγκες του Ταμείου Ανάκαμψης αφού ουσιαστικά όλος ο κόσμος πλέει σε αχαρτογράφητα νερά. Η πανδημία και οι μεταλλάξεις της δεν αφήνουν περιθώρια για εφησυχασμούς και είναι απαραίτητο να βρεθούν περισσότερα βέλη στη φαρέτρα των οικονομιών της Ευρώπης.

Για την πλήρη αναχρηματοδότηση του κόστους του σχεδίου ανάκαμψης αλλά και για την επιπλέον χρηματοδότηση που ίσως απαιτηθεί, χρειάζεται επιπρόσθετα μια πρόταση που θα περιλαμβάνει έναν φόρο χρηματοοικονομικών συναλλαγών (ΦΧΣ) ο οποίος συζητείται τόσα χρόνια χωρίς αποτέλεσμα και έναν ίδιο πόρο που να συνδέεται με τον εταιρικό τομέα. Οι μεγάλες εταιρείες και οι χρηματοοικονομικοί επενδυτές θα πρέπει και αυτοί με τη σειρά τους να συμβάλουν στην ανάκαμψη της οικονομίας της ΕΕ.

Ο Γιώργος Μελέας είναι εθνικός εμπειρογνώμονας στην Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή