Εκοιμήθη ή απλώς πέθανε;

Εξαρτάται, είναι η απάντηση στην ερώτηση του τίτλου. Αν κοιμήθηκε στην καθαρεύουσα (εκοιμήθη), σημαίνει ότι το υποκείμενο του ρήματος ήταν μητροπολίτης και πέθανε. Για τους άλλους, που κοιμούνται στη δημοτική, μην έχετε καμία ανησυχία, αυτοί ξεκουράζονται – άλλωστε, δεν γίνονται ποτέ είδηση.

Το θέμα προέκυψε εξ αφορμής του θανάτου του μητροπολίτη Αιτωλίας και Ακαρνανίας, Κοσμά, ο οποίος έπειτα από μέρες νοσηλείας στον Ευαγγελισμό υπέκυψε στον κορωνοϊό. Το αξιοσημείωτο όσον αφορά την προβολή της συγκεκριμένης είδησης ήταν ότι ακόμη και ειδησεογραφικά μέσα, που προέβαλλαν τον αποθανόντα ως αντιεμβολιαστή, ως πολέμιο του εμβολίου και τον επέκριναν, αναφέρονταν στον θάνατό του ως κοίμηση. Και δεν το έκαναν με καμία διάθεση ειρωνείας, σας βεβαιώ. Το έκαναν επειδή στον Υπαρκτό Ελληνισμό η πραγματική ολοκλήρωση του ανθρώπου έρχεται μόνο με τον θάνατό του. Οταν πεθάνεις και ιδίως αν είσαι κάπως γνωστός και προσφέρεις συγκίνηση στο φιλοθέαμον με τον θάνατό σου, ό,τι προσπάθησες να κάνεις στη ζωή σου αναγνωρίζεται αμέσως, ανεξαρτήτως αν το πέτυχες ή όχι. Αν η ζωή του αποθανόντος μητροπολίτη ήταν αφιερωμένη στην πίστη της υπέρβασης του θανάτου, εμείς του κάνουμε τη χάρη και του αναγνωρίζουμε ότι τον νίκησε. Γι’ αυτό και, όταν ανακοινώνουμε την είδηση, δεν τον πεθαίνουμε ούτε καν τον αποβιώνουμε! Απλώς τον κοιμίζουμε, έστω και αν ξέρουμε ότι δεν θα ξυπνήσει ποτέ.

Υπό το πρίσμα αυτό, ο θάνατος στο σύμπαν του Υπαρκτού Ελληνισμού δεν είναι μόνο δικαίωση της ζωής του αποθανόντος, καταλήγει να είναι ο σκοπός της, αφού με τον θάνατο αυτομάτως διαγράφονται οι αμαρτίες σου, οι υποσχέσεις που άφησες ανεκπλήρωτες εκπληρώνονται όλες, όλα γίνονται συναίσθημα και οι κρίσεις για το πρόσωπο του νεκρού και τα πεπραγμένα της ζωής του θεωρούνται ασέβεια. Ακόμη και οι εκβιαστές εξαγνίζονται όταν πεθαίνουν και αποχωρούν υπό το χειροκρότημα και τα δάκρυα των εκβιαζομένων. Κατά κανόνα, ο θάνατος των λεγόμενων επωνύμων είναι πάντα το πρώτο βήμα για την αγιοποίησή τους. Ευτυχώς, πολύ σύντομα τους ξεχνάμε και προχωρούμε παρακάτω.
Χαρακτηριστική της τάσης που περιγράφω είναι η δήλωση του υπουργού Γεωργίας και βουλευτή Αιτωλοακαρνανίας για τον θάνατο του μητροπολίτη της εκλογικής περιφερείας του. Ο Σπήλιος Λιβανός είναι ένας συμπαθέστατος άνθρωπος (τον έχουμε δει, σε φωτογραφία της στήλης παλαιότερα, με πόση φροντίδα εξετάζει ένα μαρούλι εκ του σύνεγγυς…), αλλά μια λέξη για τον αγώνα που είχε κάνει ο αποθανών κατά του εμβολιασμού δεν είχε στη συλλυπητήρια ανακοίνωσή του. Το μόνο γεγονός για το οποίο ο αποθανών έγινε πανελληνίως γνωστός – ή, κατ’ άλλους, περιβόητος – αποσιωπάται, σε ένα φλύαρο κείμενο, το οποίο, προκειμένου να έχει το μέγεθος που θεωρείται αξιοπρεπές, επαναλαμβάνει τα ίδια με άλλα λόγια (π.χ. «ήταν πιστός και άοκνος εργάτης της Ορθοδοξίας και του λόγου του Θεού», «ήταν εξαιρετικός ποιμενάρχης και θρησκευτικός πατέρας»).

Το πιο θλιβερό στην υπουργική δήλωση δεν είναι η αποσιώπηση όσων προσέφερε στην κοινωνία ο εκλιπών ιεράρχης, με τον αντιεμβολιαστικό αγώνα που διεξήγαγε και υπέρ του οποίου στο τέλος έπεσε και ο ίδιος, αλλά το πνεύμα της αφέλειας που διαπνέει το κείμενο, όπως λ.χ. όταν επισημαίνει ότι «το φιλανθρωπικό και πνευματικό έργο του ήταν πλούσιο, το σημαντικότερο όμως ήταν η αγάπη που προσέφερε στο σύνολο της κοινωνίας». Πώς μπορεί να συμβαίνει κάτι τέτοιο, διερωτώμαι. Ο υπουργός, πάντως, όπως λέει στο τέλος της δήλωσής του, θα κρατήσει στη μνήμη του «την ανιδιοτελή αγάπη του (σ.σ.: του εκλιπόντος) προς τον συνάνθρωπο». Αγάπη για τον συνάνθρωπο οπωσδήποτε, αλλά εκ του αποτελέσματος δεν φαίνεται ότι ήταν αρκετά ισχυρή, ώστε να τον κάνει να εμβολιασθεί. Είναι, ξέρετε, ένα μειονέκτημα αυτό της αγάπης όταν μένει στη θεωρία: δεν παράγει αποτελέσματα.

Καταλαβαίνω ότι, πολύ συχνά, για έναν πολιτευόμενο εκείνο που προέχει είναι να μην ταράζονται οι πλάνες των ψηφοφόρων του. Δεν χρειάζεται τώρα, σου λέει, να τους κάνω να σκεφθούν ότι ο αγαπημένος τους μητροπολίτης έπεσε θύμα των εσφαλμένων πεποιθήσεών του! Αρκετά τους βαραίνει ο καημός της απώλειας, για να έρχομαι κι εγώ από πάνω να τους φορτώνω με δύσκολα ζητήματα. Αναρωτιέμαι, όμως, αν συνειδητοποιεί ότι έτσι ο πολιτευόμενος παραδίδει τη συνείδησή του στη διάθεση των ψηφοφόρων του.