Διαχείριση της μετανάστευσης

Φέτος η Παγκόσμια Ημέρα Μετανάστη (18 Δεκεμβρίου) συνέπεσε με την 70η επέτειο από την ίδρυση του Διεθνούς Οργανισμού Μετανάστευσης. Μια επέτειος που σηματοδοτεί επτά δεκαετίες προώθησης της ασφαλούς, ανθρώπινης και ρυθμιζόμενης μετανάστευσης.

Σύμφωνα με την Παγκόσμια Εκθεση για τη Μετανάστευση του ΔΟΜ, που δόθηκε στη δημοσιότητα πριν από λίγες ημέρες (1/12), αποκαλύπτεται μία σημαντική αύξηση των εσωτερικά εκτοπισμένων εξαιτίας καταστροφών, συγκρούσεων και βίας σε διάφορα σημεία του πλανήτη.

Σε μία εποχή που η ανθρώπινη κινητικότητα έχει περιοριστεί εξαιτίας της Covid-19, ο αριθμός των μεταναστών παγκοσμίως για το 2020 ήταν 281 εκατομμύρια. Γίνεται καλύτερα αντιληπτός αν σκεφτούμε ότι αντιστοιχεί στο 3,6% του παγκόσμιου πληθυσμού.

Μεταξύ αυτών των ανθρώπων, 86,7 εκατομμύρια βρίσκονταν στην Ευρώπη, αναδεικνύοντας μια σημαντική αύξηση σε σχέση με το 2015, όταν ο αντίστοιχος αριθμός -χωρίς τους περιορισμούς της πανδημίας – ήταν 74,8 εκατομμύρια.

Οι αριθμοί αυτοί, πίσω από τους οποίους δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι βρίσκονται άνθρωποι με μοναδικές ιστορίες, συνδέονται πολλές φορές με ταλαιπωρία, πόνο και παραβίαση θεμελιωδών ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Αυτές οι ιστορίες μάς δείχνουν ότι η ανθρώπινη κινητικότητα είναι μία πραγματικότητα που καθορίζει το μέλλον μας και που οι κυβερνήσεις πρέπει να λάβουν σοβαρά υπόψη τους όταν χαράσσουν τις πολιτικές τους.

Το να αγνοεί κανείς αυτή την πραγματικότητα θα έχει αρνητικό αντίκτυπο στην περαιτέρω ανάπτυξη των κοινωνιών μας.

Στην Ευρωπαϊκή Ενωση, όπως και σε άλλες χώρες, γίνεται ένας έντονος διάλογος για τη μετανάστευση. Πριν από λίγες εβδομάδες γίναμε μάρτυρες διαφορετικών αντιδράσεων εκ μέρους των κοινωνιών της ΕΕ, με αφορμή τα γεγονότα που συνέβησαν στον ισπανικό θύλακα Θέουτα και τα σύνορα Πολωνίας – Λευκορωσίας. Τα γεγονότα αυτά βρήκαν χώρο στα πρωτοσέλιδα των εφημερίδων και έστρεψαν τις συζητήσεις σε πολύ συγκεκριμένες πτυχές της μετανάστευσης, εστιάζοντας στην ανάγκη προστασίας των συνόρων. Την ίδια ώρα μάλιστα που ένας πιο συμπεριληπτικός διάλογος, όπως αυτός για το Ευρωπαϊκό Σύμφωνο για τη Μετανάστευση κινείται με πολύ αργούς ρυθμούς.

Υπάρχουν και άλλες πτυχές, εξίσου σημαντικές με την προστασία συνόρων, που, ωστόσο, δεν βρίσκονται ψηλά στην ατζέντα. Στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο για παράδειγμα, συζητούν για την ανάγκη της Ενωσης να ανταποκριθεί στις δημογραφικές προκλήσεις μέσω της νόμιμης μετανάστευσης που σχετίζεται με την εργασία και του αποτελεσματικού «ματσαρίσματος» των ικανοτήτων των μεταναστών με τις ανάγκες της αγοράς εργασίας. Αυτή είναι μία ιδιαίτερα σημαντική συζήτηση που μπορεί να διαμορφώσει το μέλλον πολλών ευρωπαϊκών χωρών, της Ελλάδας συμπεριλαμβανομένης. Υπάρχουν τομείς-«κλειδιά» της ελληνικής οικονομίας, όπως ο τουρισμός και ο αγροτικός τομέας, που χρειάζονται εργατική δύναμη και η μετανάστευση μπορεί να συμβάλει σε αυτό. Η Ελλάδα έχει μακρά παράδοση ως χώρα υποδοχής και αποστολής μεταναστών και συνεχίζει να «χτίζει» εμπειρία στη διαχείριση της μετανάστευσης. Υπάρχουν τομείς όπως η προστασία των ασυνόδευτων ανηλίκων, που αναδεικνύουν τα σημαντικά επιτεύγματα των τελευταίων ετών.

Η ένταξη των μεταναστών είναι επίσης ένας τομέας, όπου η Ελλάδα έχει σημειώσει ενδιαφέρουσα πρόοδο μέσω εθνικών στρατηγικών και εφαρμοσμένων προγραμμάτων. Και αυτό μπορεί να είναι μία ευκαιρία για την Ελλάδα να δείξει τον δρόμο στην Ευρώπη σε αυτούς τους τομείς.

Ο Τζιανλούκα Ρόκο είναι επικεφαλής ΔΟΜ Ελλάδας