Η συνταγή του Κρεμλίνου για την Ουκρανία

Καθώς πληθαίνουν οι αναφορές σχετικά με τη στρατιωτική κινητοποίηση της Ρωσίας στα σύνορα της Ουκρανίας και τις διπλωματικές απαιτήσεις του Κρεμλίνου, υπάρχουν πολλά ερωτήματα. Τι συμβαίνει; Τι θα ακολουθήσει; Θα εισβάλει η Ρωσία;

Στην πραγματικότητα, ο ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν ακολουθεί ένα σενάριο εδώ και οκτώ χρόνια. Το φθινόπωρο του 2013 το Κρεμλίνο εξαπέλυσε πολύπλευρη επίθεση για να αποτρέψει την Ουκρανία, τη Μολδαβία και την Αρμενία από την υπογραφή συμφωνιών ελεύθερου εμπορίου με την Ευρωπαϊκή Ενωση. Αυτό πυροδότησε μια βαθμιαία βαθύτερη κρίση που θα άλλαζε βαθιά την εσωτερική πολιτική της Ουκρανίας, τη θέση της Ρωσίας στην Ευρώπη και το μέλλον του ΝΑΤΟ. Λιγότερο από έναν χρόνο αργότερα, η Ρωσία προσάρτησε την Κριμαία και ξεκίνησε μια ελάχιστα συγκαλυμμένη προσπάθεια να διαλύσει την υπόλοιπη Ουκρανία. Στη συνέχεια, το Κρεμλίνο ξεκίνησε άλλες δύο εισβολές στην Ανατολική Ουκρανία υποστηρίζοντας τους φιλορώσους αποσχιστές αντάρτες εκεί.

Εκτοτε 14.000 άνθρωποι έχουν χάσει τη ζωή τους σε αυτή την «παγωμένη» σύγκρουση. Η ΕΕ και οι ΗΠΑ ανανεώνουν τακτικά τις κυρώσεις τους στη Ρωσία και η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ καταδικάζει τακτικά τη συμπεριφορά της Μόσχας, επιβεβαιώνοντας την ιερότητα των κρατικών συνόρων. Οχι μόνο ο Πούτιν απέτυχε να εκτροχιάσει τη συμφωνία ελεύθερου εμπορίου ΕΕ – Ουκρανίας. αλλά κατάφερε να μετατρέψει την Ουκρανία από μια φιλική γείτονα σε μια χώρα που θεωρεί τη Ρωσία επικίνδυνη και εχθρική. Η εισβολή σε άλλες χώρες είναι ένας ιστορικά αποδεδειγμένος τρόπος για να κάνεις μόνιμους εχθρούς.

Ο Πούτιν αντιμετωπίζει τώρα την ενοχλητική προοπτική να τον θυμούνται ως τον ρώσο ηγέτη που έχασε την Ουκρανία. Θα έχει γυρίσει τη χώρα του τρεις αιώνες πίσω, στην εποχή πριν από τον Μέγα Πέτρο. Ακόμη και η κατάρρευση της Σοβιετικής Ενωσης μπορεί τελικά να φαίνεται λιγότερο σημαντική από τις γκάφες του Πούτιν την τελευταία δεκαετία.

Ωστόσο, ο ρώσος πρόεδρος φαίνεται να έχει περάσει την απομόνωση του COVID-19 διαβάζοντας Ιστορία. Το καλοκαίρι δημοσίευσε ένα αξιοσημείωτο δοκίμιο με το οποίο ζητούσε ουσιαστικά μια μεγαλύτερη σλαβική αυτοκρατορία. Υπονοώντας ότι η εξουσία επί της Ουκρανίας και της Λευκορωσίας ανήκει τελικά στο Κρεμλίνο, κατέστησε σαφές ότι σκοπεύει να ανακτήσει όσα έχασαν οι προηγούμενοι λανθασμένοι υπολογισμοί του.

Η εξέλιξη της σκέψης του Πούτιν είναι άγνωστη. Αλλά είναι εύλογο ότι εντόπισε αδυναμία στη χαοτική έξοδο των ΗΠΑ από το Αφγανιστάν και υπέθεσε ότι η Αμερική δεν ενδιαφέρεται για άλλη μια εμπλοκή στο εξωτερικό. Οποια και αν είναι η συλλογιστική του, έκτοτε εγκατέλειψε τον περαιτέρω διάλογο με τους ηγέτες της Ουκρανίας, αγνόησε γερμανούς και γάλλους μεσολαβητές και συγκέντρωσε τεράστιο αριθμό τανκς στη συνοριακή περιοχή. Στόχος του είναι να πιέσει τις ΗΠΑ να συμφωνήσουν σε μια σειρά ακραίων αιτημάτων για την αναδιάρθρωση της ευρωπαϊκής ασφάλειας. Το κυριότερο μεταξύ αυτών είναι ότι ζητεί να ακυρώσουν οι ΗΠΑ την υπόσχεσή τους ότι η Ουκρανία κάποια μέρα θα προσκληθεί να ενταχθεί στο ΝΑΤΟ.

Μια εισβολή στην Ουκρανία θα ήταν ακραία απερισκεψία. Αλλά αυτό το σενάριο δεν μπορεί να αποκλειστεί. Το ιστορικό του Κρεμλίνου για σημαντικά λάθη στην πολιτική του έναντι της Ουκρανίας είναι μακρύ. Και ενώ πολλοί στη Μόσχα αμφιβάλλουν ήδη για τον ορθολογισμό του επιθετικού ρεβιζιονισμού του Πούτιν, οι φωνές τους δεν έχουν κανένα βάρος. Μια άλλη πιο άμεση πιθανότητα είναι ότι το Κρεμλίνο θα προσπαθήσει να προκαλέσει την Ουκρανία να κάνει κάτι που θα δικαιολογούσε μια εισβολή μικρότερης κλίμακας όπως είδαμε το 2014 και το 2015. Ομως ο κίνδυνος κλιμάκωσης θα ήταν σοβαρός και ακόμη και μια μικρή εισβολή θα εξέθετε τη Ρωσία με σοβαρές καταστροφικές συνέπειες. Είτε έτσι είτε αλλιώς, το Κρεμλίνο έχει μπει σε έναν επικίνδυνο δρόμο.

Δεν είναι πολύ αργά για να αποτρέψουμε το σενάριο του Πούτιν να γίνει τραγωδία. Ας ελπίσουμε ότι δεν διάβαζε τον Τσέχοφ, ο οποίος συμβούλευε να μην υπάρχει ένα όπλο στην πρώτη πράξη ενός θεατρικού έργου, εκτός εάν πρόκειται να χρησιμοποιηθεί στη δεύτερη.

Ο Καρλ Μπιλντ είναι πρώην πρωθυπουργός της Σουηδίας