Πώς αντιμετωπίζουμε την παράνοια;

Η παράνοια των αντιεμβολιαστών έχει εξαπλωθεί σε όλη τη χώρα. Αυτόκλητοι «Θεματοφύλακες του Συντάγματος» και οι παραφυάδες τους περνούν χειροπέδες σε γυμνασιάρχη που τόλμησε να ζητήσει, σε εφαρμογή του νόμου, πιστοποιητικά εμβολιασμού από τους μαθητές, κρατούν τα παιδιά τους στο σπίτι επειδή αρνούνται τον εμβολιασμό, προπηλακίζουν εργαζόμενους σε νοσοκομεία, κάνουν επιδρομές σε εμβολιαστικά κέντρα, καίνε βιβλία γιατί δεν τους αρέσει το αντιεμβολιαστικό περιεχόμενο. Η γραφικότητα και το εξωφρενικό των απόψεων αυτών δεν πρέπει να αποκρύψουν το αδιαμφισβήτητο γεγονός ότι οι ενέργειες αυτές συγκροτούν έμπρακτη άρνηση του δημοκρατικού κεκτημένου της χώρας και επίθεση στα θεμελιώδη της φιλελεύθερης δημοκρατίας.

Με αυτά τα δεδομένα, κρίσιμη παράμετρος είναι η στάση που κρατούν τα καθιερωμένα μέσα ενημέρωσης απέναντι σε αυτά τα φαινόμενα. Ποια πρέπει να είναι άραγε η στάση των μέσων ενημέρωσης απέναντι σε αυτό το φαινόμενο του αντισυστημικού αντιεμβολιασμού; Μπορούμε να κωδικοποιήσουμε τρεις ευδιάκριτα διαφορετικές προσεγγίσεις που έχουν διεθνώς καταγραφεί σε παρόμοια φαινόμενα, όπως εκείνο της ριζοσπαστικής Ακροδεξιάς: τον μαχητικό μιντιακό αποκλεισμό, την αντικειμενική αντιμετώπιση και τη μιντιακή προβολή. Η πρώτη προσέγγιση, ο μιντιακός ακτιβισμός κατά των αντιεμβολιαστών μοιάζει με τη στάση των γερμανικών μέσων ενημέρωσης κατά της Ακροδεξιάς. Στόχος είναι ο αποκλεισμός της από τα μέσα ενημέρωσης. Πρόκειται για μια πρακτική που έχει υιοθετηθεί σχεδόν από το σύνολο των γερμανικών μέσων ενημέρωσης. Μια υγειονομική ζώνη (cordon sanitaire) έχει επιβληθεί στις ανορθολογικές απόψεις.

Η δεύτερη προσέγγιση είναι η αντικειμενική αντιμετώπιση, που είναι εξαιρετικά δημοφιλής στα αγγλοσαξονικά μέσα ενημέρωσης. Η ισχυρή επαγγελματική παράδοση της δημοσιογραφικής αμεροληψίας επιβάλλει την προβολή όλων των απόψεων, συμπεριλαμβανομένων των αντιεμβολιαστών, αφήνοντας τον αναγνώστη ή τον τηλεθεατή να διαμορφώσει τη δική του άποψη. Οπως χαρακτηριστικά έχει δηλώσει ο Peter Horrocks, πρώην επικεφαλής των ειδήσεων στην τηλεόραση του BBC: «Χρειαζόμαστε περισσότερες συνεντεύξεις από Ταλιμπάν, περισσότερες συνεντεύξεις από το Βρετανικό Εθνικό Κόμμα και όλων των ειδών μετριοπαθείς απόψεις. Ολες αυτές οι απόψεις πρέπει να αντιμετωπίζονται με το ίδιο επίπεδο επιφύλαξης και σεβασμού». Η τρίτη προσέγγιση, εκείνη της μιντιακής προβολής εντοπίζεται σ’ εκείνα τα μέσα ενημέρωσης που έχουν λαϊκιστικά χαρακτηριστικά. Ενώ ρητορικά καταγγέλλουν τους αντιεμβολιαστές ή τους ακροδεξιούς τούς καλούν συχνά να πουν τις απόψεις τους χωρίς αντίλογο. Με στόχο την αύξηση της ακροαματικότητας ή της θεαματικότητας μετατρέπουν τα μέσα ενημέρωσης σε μεγάφωνα ανορθολογικών απόψεων. Με τον τρόπο αυτό οι εξωφρενικές απόψεις αντιμετωπίζονται ως κάτι το φυσιολογικό, ως μια κοινοτοπία.

Αλλωστε δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι η υπεραπλούστευση, η αναζήτηση εχθρών, η κατασκευή ενόχων, η μανιχαϊστική ερμηνεία του κόσμου, η επίκληση του θυμικού και η αποσιώπηση της λογικής, είναι οι ελάχιστοι κοινοί παρονομαστές ανάμεσα στον ανορθολογισμό των αντιεμβολιαστών και τον λαϊκισμό πολλών μέσων ενημέρωσης. Πρόκειται για κάτι που χαρακτηρίζει την πρακτική πολλών μέσων μαζικής επικοινωνίας και έχει αποκληθεί μιντιακός λαϊκισμός.

Δυστυχώς, σε μεγάλο μέρος των συστημικών μέσων ενημέρωσης έχει κυριαρχήσει η τρίτη προσέγγιση. Διάφοροι απίθανοι τύποι παρελαύνουν σε τηλεοπτικούς σταθμούς και αντιμετωπίζονται ως αξιοπερίεργα φαινόμενα που «κάτι έχουν να πουν». Είναι επείγουσα ανάγκη, πριν να είναι αργά, να αλλάξει αυτή η αντιμετώπιση. Είτε με αντικειμενική προσέγγιση, με τεκμηριωμένο αντίλογο, είτε με υγειονομική ζώνη, πρέπει να εμποδίσουμε την εισβολή του αντιεμβολιαστικού ανορθολογισμού στα σπίτια μας και τα μυαλά μας.