«Νέο “Εμπάργκο” με ρίζες στο πρωτότυπο»

«Με τον Θάνο Μικρούτσικο συνεργαζόμαστε τρία χρόνια. Και όταν λέω συνεργαζόμαστε κυριολεκτώ. Υπάρχει μια σχέση αλληλεπίδρασης. Τόσο με την έννοια ότι ο Θάνος εμπνεύστηκε από τους στίχους μου κι εγώ από τη μουσική κι αισθητική του ατμόσφαιρα όσο και με το ότι σχεδόν και στα τριάντα πέντε τραγούδια που προέκυψαν από αυτή την συνεργασία οι στίχοι τους γράφτηκαν με προοπτική τον συγκεκριμένο συνθέτη. Εντελώς φυσιολογικά θα έλεγα ότι τα τραγούδια εντάχθηκαν θεματικά σε τρεις ενότητες. Η πρώτη έχει τίτλο “Ασκήσεις επί πάγου”, η δεύτερη “Εκδοχές για την παρακμή” και η τρίτη “Εμπάργκο”. Θάνο σ’ ευχαριστώ για όλα». Αυτή ήταν η αποτίμηση του Αλκη Αλκαίου σε ραδιοφωνική εκπομπή του για το «Εμπάργκο» το 1972. Σαράντα χρόνια μετά την πρώτη κυκλοφορία του δίσκου ο Μίλτος Πασχαλίδης και ο Χρήστος Θηβαίος επανασυστήνουν το έργο που σφράγισε την εποχή του φωτίζοντας την επικαιρότητά του. Στις 23 Δεκεμβρίου θα παρουσιαστεί στη σκηνή του Christmas Theatre σε μια παράσταση την οποία πλαισιώνει ένα απάνθισμα τραγουδιών από την πλούσια εργογραφία του συνθέτη με τους Μανώλη Μητσιά, Γιάννη Κότσιρα, Μίλτο Πασχαλίδη, Χρήστο Θηβαίο, Ρίτα Αντωνοπούλου, Κώστα Θωμαΐδη. Οι δύο τραγουδοποιοί και ο Μανώλης Μητσιάς θυμούνται τον δικό τους Θάνο Μικρούτσικο, από τον θάνατο του οποίου συμπληρώνονται δύο χρόνια στις 28 Δεκεμβρίου.

Μανώλης Μητσιάς

«Οι δίσκοι πρέπει να επανασυστήνονται»

Θυμάμαι εκείνο το βράδυ στη «Διαγώνιο» που τραγουδούσα με τον Δήμο Μούτση και τον Λουκιανό και μου το έπαιξε ένας πιανίστας του Θάνου λέγοντάς μου «Ο Θάνος είπε να πας αύριο στο στούντιο και να πεις αυτό το τραγούδι» . Το δοκιμάσαμε εκείνη τη στιγμή και το αποτύπωσα στο μυαλό μου. Είχα ακούσει για την «Πιρόγα» («Ερωτικό»), αλλά το βράδυ που μου το έδωσε ο Θάνος να το μελετήσω το αγάπησα από την πρώτη στιγμή. Αυτή η αγάπη φάνηκε την επόμενη μέρα που πήγα στο στούντιο για να με ακούσει. Ο Θάνος το είχε δοκιμάσει και με άλλους τραγουδιστές, αλλά εξακολουθούσε να ψάχνει αυτό που είχε φανταστεί. Οταν τραγούδησα τα τρία τέταρτα μου λέει: «Στοπ. Ξανά άλλη μια από την αρχή ολόκληρο». Ετσι έγινε και κρατήσαμε αυτή την ηχογράφηση. Μιάμιση φορά χρειάστηκε και εκεί κατάλαβα τη δύναμη που έχει ο άνθρωπος όταν αγαπήσει κάτι. Μέσα από τους στίχους και τη μουσική του τραγουδιού ξύπνησαν μέσα μου κάποιες δυνάμεις που ήταν καταπλακωμένες. Πιστεύω ότι οι δίσκοι πρέπει να επανασυστήνονται, γιατί τα τραγούδια εξελίσσονται. Αρκεί να είναι όσο πιο πιστά στην πρώτη εκτέλεση. Να δίνουν βεβαίως, όπως η συγκεκριμένη δουλειά, μια άλλη χάρη, έναν άλλο ρυθμό, μια άλλη άποψη.

Μίλτος Πασχαλίδης

«Στίχοι σαν να γράφτηκαν σήμερα»

Φτιάξαμε τον δίσκο του «Εμπάργκο» μετά από 40 χρόνια στηριγμένοι στην πρώτες εκτελέσεις, αλλά με έναν τρόπο σαν να συνεργάζονται δύο τραγουδοποιοί του 21ου αιώνα για να παρουσιάσουν ένα μεγάλο έργο του 20ού. Αυτό φωτίζει όλη την προσπάθεια. Είχα ζητήσει από τον Θάνο Μικρούτσικο να το επιχειρήσω, γιατί είναι ένα εμβληματικό έργο της εφηβείας μου.

Με «πέτυχε» παιδί και πάνω στην αλλαγή προς την εφηβεία ήταν από τα πρώτα ελληνικά έργα που ήρθα σε επαφή και μου άλλαξε τελείως τον τρόπο που άκουγα την ελληνική μουσική. Οταν του ζήτησα να το ξαναφτιάξουμε χάρηκε πάρα πολύ. Δεν φανταζόμουν πως όταν θα δουλεύαμε γι’ αυτό ο Θάνος θα έλειπε. Γι’ αυτό και αποφάσισα να το κάνω με την «οικογένειά» μας, με τον «αδελφό» μου τον Χρήστο Θηβαίο και με προεξάρχοντα της ορχήστρας τον Θύμιο Παπαδόπουλο.

Κυριολεκτικά οι στίχοι του Αλκη Αλκαίου είναι σαν να έχουν γραφτεί σήμερα. Οταν λέει «ξερνάνε θάνατο τα ωραία φουγάρα κι εγώ θρηνώ από τώρα τη γενιά μου», από τη Βιομηχανική Επανάσταση και μετά, είναι σύγχρονο σε όλες τις εποχές. Από την άλλη υπάρχει και η τρομακτική συγκυρία διότι εδώ και δύο χρόνια είμαστε σε ένα ιδιότυπο «εμπάργκο».

Χρήστος Θηβαίος

«Συνομιλεί με το σήμερα»

Αυτόν τον δίσκο που είχε κυκλοφορήσει το 1972 τον είχα πάρει μαζί μου στην Ιταλία – σκόρπια τραγούδια σε κασέτες. Την πρώτη φορά που συνάντησα τον Θάνο – φθινόπωρο του 2000 – μου έδωσε ένα μεγάλο μέρος της τραγουδοποιίας του για να μελετήσω για την παράσταση που θα γινόταν στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών. Στο πρώτο μέρος τραγουδούσα εγώ 13 τραγούδια και στο δεύτερο η Χάρις Αλεξίου. Για να επιλέξουμε αυτά τα 13 τραγούδια είχα μελετήσει 97. Τότε άκουσα ολοκληρωμένο το «Εμπάργκο». Δεν μου είχε περάσει από το μυαλό ότι το τραγούδι που έλεγε ο Βλάσης Μπονάτσος – «Ταπεινό ρέκβιεμ για το μέλλον ή άλλο πρόσωπο ενός αυτόνομου» και «Σκάντζα» – είναι στον ίδιο δίσκο που τραγουδάει η Μαρία Δημητριάδη τη «Γαμμαγραφία (Σαλβαντόρ ’80)», ο Κώστας Καράλης τη «Βραδινή Σερενάτα» ή ο Μανώλης Μητσιάς το «Ερωτικό». Είδα έτσι το έργο ολοκληρωμένο και σκέφτηκα ότι του αξίζει μια θέση όπως δίνουμε σε κάποια για παράδειγμα των Genesis που ήταν progressive rock και μας είχαν εκπλήξει με το κόνσεπτ τους.

Στο «Εμπάργκο» υπάρχει από τη μια αυτός ο ογκόλιθος της ποίησης, ο Αλκης Αλκαίος, από την άλλη η πειραματική διάθεση του Θάνου όπου μπλέκει όλη του η πορεία σύνθεσης κλασικής μουσικής και η σύγχρονη – με το τραγούδι. Σε αυτό το έργο συνδιαλέγονται το λαϊκό, το ρεμπέτικο, αλλά και στιγμές του Σούμπερτ και του Σοστακόβιτς . Πήρε τη φόρμα της κλασικής μουσικής και την ενέταξε στο λαϊκό τραγούδι. Το «Εμπάργκο» συνομιλεί με το σήμερα διότι από πλευράς θεματικής – των κειμένων – ζούμε σε ένα εμπάργκο. Από την άλλη έχει μια τέτοια μουσική φρεσκάδα. Οταν με πήρε τηλέφωνο ο Μίλτος (Πασχαλίδης) και μου είπε «Θέλεις να κάνουμε το Εμπάργκο;», του απάντησα «Αν είσαι τολμηρός πάμε να το κάνουμε». Ηθελε τόλμη και προσοχή γιατί από τη μια ακούγεται ως κάτι νέο με το δικό μας το ρίσκο, αλλά σίγουρα έχει τις ρίζες τους στην πρώτη εκδοχή.