Τα πάντα για το αποτέλεσμα

Και είναι γεγονός ότι στο ποδόσφαιρο – κι όταν λέμε ποδόσφαιρο εννοούμε προέδρους, προπονητές, παίκτες, ΜΜΕ – με κάθε τρόπο εκτρέφουν τον οπαδισμό. Δεν χρειάζονται φίλαθλο, ούτε καν θεατή. Οπαδό χρειάζονται, που πάνω στον φανατισμό του διαπράττει τα πάντα, εισπράττοντας μία ακατανόητη ανοχή στις παρεκτροπές του. Και παντού επιβάλλεται μία παράλογη αρχή, σύμφωνα με την οποία εκείνο που μετράει είναι μόνο η νίκη. Και τελικά αυτή η επιλογή συμπυκνώνει όλα τα κουσούρια και τα αδιέξοδα. Αποτέλεσμα; Ολα εκείνα τα οποία στήριζε ένας κόσμος αξιών μεταμορφώνονται σε απειλή που κρέμεται πλέον πάνω και από τις ατομικές ελευθερίες. Ολα εκείνα που κάποτε περπάταγαν σαν ανθρώπινη αξίωση που κρίνει τι είναι καλό και κακό, όμορφο και άσχημο, ηθικά αποδεκτό και ηθικά απαράδεκτο, μία αξίωση που θεωρήθηκε και θεωρείται η μάνα όλων των θρησκευτικών συγκρούσεων, αλλά και το αβγό του φιδιού, δηλαδή του ίδιου του ολοκληρωτισμού.

Αυτή λοιπόν η εκτίμηση του «το μόνο που μετράει είναι η νίκη» δρομολογεί μία ιδέα που ούτε λίγο ούτε πολύ μάς οδηγεί σε ένα πρόταγμα κοινωνίας νέου τύπου. Κοινωνία η οποία δεν θα στηρίζεται σε καμία απολύτως κοινά αποδεκτή ηθική, θρησκευτική ή φιλοσοφική αξία. Αυτό που επιτιμητικά αποκαλούσε ο Οργουελ «common decency», δηλαδή «κοινή ευπρέπεια». Με λίγα λόγια, αποκλειστικά και μόνο στο δικαίωμα του καθενός να ζει όπως γουστάρει. Εν ολίγοις, για τους φιλελευθέρους, λόγου χάριν, αν το κοινωνικό σύστημα επιχειρούσε να περιορίσει το δικαίωμα της κυριακάτικης εργασίας, το δικαίωμα κάποιας ή κάποιου να εμπορεύονται το ίδιο τους το σώμα ή να αποκομίζει παράλογα από ηθικής απόψεως κέρδη, οδηγεί σε μία καταπιεστική ηθική και χαρακτηρίζεται ολοκληρωτισμός. Αποτέλεσμα; Καταλήγουμε να αποτιμάμε ατομικές ή συλλογικές συμπεριφορές αποκλειστικά βάσει αποτελεσματικότητας, και βεβαίως-βεβαίως, αποδοτικότητας. Θεωρώντας τα μάλιστα ως απολύτως τεχνικώς και αξιολογικώς ουδέτερο κριτήριο. Και βεβαίως-βεβαίως, ηθική τάξη, νόμοι, εθιμικό δίκαιο, άπαντα επιεικώς περιττά.

Ο παραλογισµός που βιώνουμε στο ποδόσφαιρο περπατάει όμορα στην οικονομική και κοινωνική λογική μιας νέας τάξης πραγμάτων, αυτής που κλείνει το επίγραμμα «κέρδος με κάθε τρόπο». Φαίνεται λοιπόν ότι και το ποδόσφαιρο θα μετατραπεί σε μία βιομηχανία μέσα στην οποία μόνο n νίκη είναι οικονομικά προσοδοφόρα. Ενας παραλογισμός που μεταμορφώνει τα αθλητικά σωματεία σε επιχειρήσεις εισηγμένες στο χρηματιστήριο. Εκ των πραγμάτων, τότε θα χρειαστεί να επιβάλουμε και σ’ αυτές τις ίδιες νεοταξίτικες οικονομικές αρχές, γράφοντας στα παλαιότερα των υποδημάτων μας όλες τις παραδοσιακές αντιλήψεις που θεμελίωναν ένα φέαρ-πλέι και την επιδίωξη ενός όμορφου ποδοσφαιρικού θεάματος. Είναι προφανές ότι αυτή n μετάλλαξη θα επιφέρει γνωστές συνέπειες, οι οποίες θα καταστρέψουν τελικά κάθε άθλημα, που θα μετατραπεί σε βιομηχανία αποτελεσμάτων.

Βιώνουµε κιόλας το χαρακτηριστικό παράδειγμα του αμερικανικού φούτμπολ. Από κει και μετά θα αποθεωθεί n βία και το μίσος οπαδικού τύπου, n υπερεμπορευματοποίση, n γενίκευση του ντόπινγκ, n διαφθορά, την οποία θα διογκώσει n κυνική νομιμοποίηση του ηλεκτρονικού στοιχήματος, η επικράτηση του σκληρού παιχνιδιού και μία ατέλειωτη σειρά μορφών απάτης, που θεωρούνται πλέον φυσιολογικές. Από τις βουτιές εντός της μεγάλης περιοχής με σκοπό την εκμαίευση πέναλτι (τεχνική που κάθε εκκολαπτόμενος ποδοσφαιριστής μαθαίνει στις ακαδημίες των ομάδων), μέχρι το χέρι του Μαραντόνα, που το ονομάσαμε και «χέρι του θεού», με το οποίο ο Ντιέγκο άνοιξε το σκορ στην αναμέτρηση της Αργεντινής με την Αγγλία στη νίκη της πρώτης με 2-1 στον προημιτελικό του Μουντιάλ του Μεξικού στις 22/6/1986, όταν οι Αργεντινοί κατέκτησαν το δεύτερο Παγκόσμιο Κύπελλο της ιστορίας τους.

Ο Μαραντόνα – που σημείωσε και το δεύτερο νικητήριο γκολ της ομάδας του – δήλωσε μετά τη λήξη της αναμέτρησης πως σκόραρε «λίγο με το κεφάλι και λίγο με το χέρι του Θεού». Λίγο αργότερα υποστήριξε πως ήταν ο τρόπος του για να πάρει συμβολική εκδίκηση από τους Αγγλους για τον πόλεμο των Φώκλαντ. Κάτι ανάλογο έκανε ο Τιερί Ανρί στην αναμέτρηση της Γαλλίας με την Ιρλανδία στο Παρίσι στις 18/11/2009. Ο γάλλος επιθετικός χρησιμοποίησε το χέρι του προκειμένου να διατηρήσει την μπάλα εντός του αγωνιστικού χώρου και να δώσει στη συνέχεια την ασίστ στον Γουιλιάμ Γκαλάς, ο οποίος ισοφάρισε σε 1-1, χαρίζοντας στην Γαλλία την πρόκριση στο Μουντιάλ της Αφρικής το 2010. Μπορεί το μεγαλύτερο μέρος του γαλλικού κοινού να σοκαρίστηκε. Εντούτοις, εάν ο Τιερί Ανρί είχε υποδείξει στον διαιτητή την παράβαση που μόλις είχε διαπράξει, οι συμπαίκτες του και πολύ περισσότερο n ίδια n γαλλική ομοσπονδία, θα τον είχαν κατασπαράξει.

Αφήνω τελευταίον τον Ζακ Γκλασμάν, τον παλαίμαχο γάλλο ποδοσφαιριστή, που στις 20/4/1993, όταν αγωνιζόταν στη Βαλανσιέν, κατήγγειλε στον προπονητή του στην ανάπαυλα της αναμέτρησης με τη Μαρσέιγ ότι παίκτες και παράγοντες των Μασσαλών δωροδόκησαν ορισμένους από τους αντίπαλους παίκτες προκειμένου αυτοί να δώσουν τον αγώνα. Η καταγγελία προκάλεσε σκάνδαλο, μια και ορισμένοι συμπαίκτες του Γκλασμάν δέχτηκαν τα χρήματα και n Βαλανσιέν έχασε με 1-0. (Τελικά υποβιβάστηκε στη β’ κατηγορία για έναν βαθμό.) Η υπόθεση οδηγήθηκε στα δικαστήρια, ενώ οι οπαδοί σε όλα τα γήπεδα της Γαλλίας δεν σταμάτησαν να αποδοκιμάζουν τον Γκλασμάν ως το τέλος της αγωνιστικής σεζόν αποκαλώντας τον «καταδότη». Τελικά το ζήτημα δεν είναι τι κάνει ο τάδε ή ο δείνα παίκτης, όσο η ίδια n νεοταξίτικη αντίληψη του κόσμου, η οποία, κάνοντας το άθλημα επιχείρηση, καταργεί αναγκαστικά «την ομορφιά που πηγάζει από την απόλαυση να παίζεις και μόνο» μετατρέποντας την ιστορία του ποδοσφαίρου σε λυπηρό ταξίδι

«από πηγαίο, στο με κάθε τρόπο ή μέσο, αναγκαίο».