Σε μια ιστορική καμπή φαίνεται να οδηγείται η κρίση στη Μέση Ανατολή, καθώς οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν ανακοίνωσαν την Παρασκευή την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ.
Η εξέλιξη αυτή, που έρχεται ως άμεση απόρροια της συμφωνίας κατάπαυσης του πυρός, προκάλεσε μια πρωτοφανή «αποσυμπίεση» στις διεθνείς αγορές, παρά το γεγονός ότι το διπλωματικό θρίλερ παραμένει σε πλήρη εξέλιξη.
Ηδη το βράδυ της Παρασκευής (ώρα Ελλάδας) ο Τραμπ κατέστησε σαφές ότι αναμένει την επίτευξη της ειρηνευτικής συμφωνίας «σε μια,δυό μέρες».
Εξήγησε ότι οι Ιρανοί συζητούν, επιθυμούν τη συμφωνία και πως η τελική συνάντηση μεταξύ των δύο αντιπροσωπειών που θα επισφραγίσει τον τερματισμό του πολέμου μπορεί να πραγματοποιηθεί το σαββατοκύριακο.
Διαβάστε ακόμα: Βουτιά στην τιμή του πετρελαίου μετά το άνοιγμα του Ορμούζ: Φθηνότερη βενζίνη και αγαθά πρώτης ανάγκης
Πρακτορείο ειδήσεων «Ντόναλντ Τραμπ»
Από τις πρώτες πρωινές ώρες της Παρασεκυής, ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ, ευρισκόμενος στο Λας Βέγκας για την προώθηση της κυβερνητικής οικονομικής του ατζέντας, παρακολουθούσε τις εξελίξεις σε πραγματικό χρόνο.
Με μια σειρά δεκατριών αναρτήσεων, ενημέρωνε τους ακολούθους του για την πρόοδο των συνομιλιών, τις οποίες συντόνιζαν Πακιστανοί διαμεσολαβητές απευθείας από την Τεχεράνη.
Ο αμερικανός Πρόεδρος χαρακτήρισε την ημέρα ως «σπουδαία και λαμπρή για τον κόσμο», σπεύδοντας να ευχαριστήσει το Ιράν για την πλήρη διάνοιξη του περάσματος.
Διαβάστε ακόμα: Το Ιράν συμφώνησε «να μην κλείσει ποτέ ξανά τα Στενά του Ορμούζ», ανέφερε ο Τραμπ
Ωστόσο, διατήρησε τη σκληρή του στάση, διευκρινίζοντας πως ο ναυτικός αποκλεισμός των ιρανικών σκαφών παραμένει σε ισχύ μέχρι να οριστικοποιηθούν πλήρως οι όροι της συμφωνίας.
Θα ξεπαγώσει 20 δισ. δολάρια;
Την ίδια στιγμή, οι πληροφορίες αναφέρουν ότι η κυβέρνηση Τραμπ εξετάζει το ενδεχόμενο να «ξεπαγώσει» ιρανικά περιουσιακά στοιχεία ύψους 20 δισεκατομμυρίων δολαρίων, αν και ο πρόεδρος εμφανίζεται ανένδοτος στο ζήτημα των πυρηνικών.
Σε μια από τις αναρτήσεις του, υπογράμμισε πως οι ΗΠΑ θα ανακτήσουν κάθε ίχνος πυρηνικού υλικού που προέκυψε από τη δράση των βομβαρδιστικών B2, ξεκαθαρίζοντας πως δεν πρόκειται να υπάρξει καμία χρηματική ανταλλαγή που θα μπορούσε να εκληφθεί ως οικονομική βοήθεια προς την Τεχεράνη.
Drill baby, drill
Ο Τραμπ επανήλθε στη συνέχεια πιο παρορμητικός και είπε στο πρακτορείο Reuters ότι η Ουάσιγκτον θα συνεργαστεί με το Ιράν για την ανάκτηση του εμπλουτισμένου ουρανίου και τη μεταφορά του πίσω στις Ηνωμένες Πολιτείες.
«Θα το κάνουμε μαζί. Θα μπούμε μαζί με το Ιράν, με χαλαρούς ρυθμούς, θα κατεβούμε και θα αρχίσουμε να σκάβουμε με βαριά μηχανήματα. Θα το φέρουμε πίσω στις ΗΠΑ» είπε ο Τραμπ σε τηλεφωνική συνέντευξη που παραχώρησε.
Θα το πάρουμε σήμερα
Ο Αμερικανός πρόεδρος αποκάλεσε και πάλι «πυρηνική σκόνη» το εμπλουτισμένο ουράνιο και πρόσθεσε ότι θα ανακτηθεί «πολύ σύντομα».
Ο Τραμπ μιλά για «πυρηνική σκόνη» γιατί πιστεύει ότι μόνο αυτό απέμεινε μετά τους βομβαρδισμούς των πυρηνικών εγκαταστάσεων του Ιράν από τις ΗΠΑ και το Ισραήλ τον Ιούνιο του 2025.
Στη συνέντευξή του επανέλαβε ότι οι ΗΠΑ θα συνεχίσουν τον αποκλεισμό των Στενών του Ορμούζ μέχρι να οριστικοποιηθεί μια συμφωνία με το Ιράν. Πρόσθεσε ότι πιθανότατα οι συνομιλίες θα συνεχιστούν αυτό το Σαββατοκύριακο και, εφόσον επιτευχθεί συμφωνία, δεν απέκλεισε το ενδεχόμενο να πάει και ο ίδιος στο Ισλαμαμπάντ αν και «δεν το έχει αποφασίσει» οριστικά.
Οικονομικός «σεισμός» και η κατρακύλα των τιμών του πετρελαίου
Η ανακοίνωση της συμφωνίας λειτούργησε ως βαλβίδα αποτόνωσης για την παγκόσμια οικονομία, η οποία είχε πληγεί βάναυσα από τον περιορισμό της κίνησης στα Στενά.
Πριν από τη σύρραξη, από το συγκεκριμένο σημείο διερχόταν το ένα πέμπτο του παγκόσμιου πετρελαίου και ένα σημαντικό μέρος του υγροποιημένου φυσικού αερίου.
Με το άνοιγμα των Στενών, το διεθνές σημείο αναφοράς, το πετρέλαιο Brent, κατέγραψε ελεύθερη πτώση άνω του 10%, υποχωρώντας κάτω από τα 90 δολάρια το βαρέλι, σημειώνοντας το χαμηλότερο επίπεδο του τελευταίου μήνα.
Αντίστοιχη πορεία ακολούθησε και το αμερικανικό αργό (WTI), το οποίο διολίσθησε κάτω από τα 84 δολάρια, ενώ οι χρηματιστηριακοί δείκτες στη Wall Street αντέδρασαν με ενθουσιασμό, με τον S&P 500 να ενισχύεται κατά 1% στις πρωινές συναλλαγές.
Επιφυλακτικότητα και προκλήσεις για τη ναυσιπλοΐα
Παρά το κλίμα ευφορίας, ο ναυτιλιακός κλάδος παραμένει εξαιρετικά επιφυλακτικός.
Περίπου 900 πλοία βρίσκονται αυτή τη στιγμή εγκλωβισμένα στον Περσικό Κόλπο, αναμένοντας απτές εγγυήσεις ασφαλείας προτού ξεκινήσουν το ταξίδι τους.
Ένα από τα βασικότερα «αγκάθια» παραμένει η απειλή των θαλάσσιων ναρκών.
Παρόλο που ο Τραμπ διαβεβαίωσε πως το Ιράν απομακρύνει τα εκρηκτικά με αμερικανική βοήθεια, ειδικοί αναλυτές και αξιωματούχοι εκφράζουν αμφιβολίες για το αν η Τεχεράνη είναι σε θέση να εντοπίσει το σύνολο των ναρκών που ποντίστηκαν κατά τη διάρκεια των εχθροπραξιών.
Επιπλέον, η απαίτηση της Τεχεράνης τα πλοία να ακολουθούν μια συγκεκριμένη «συντονισμένη διαδρομή» κοντά στις ακτές της, εγείρει σοβαρά ερωτήματα για το αν υφίσταται πραγματική ελευθερία ναυσιπλοΐας.
Η επόμενη μέρα και η προσμονή για την τελική συμφωνία
Η διεθνής κοινότητα στρέφει πλέον το βλέμμα της στο Ισλαμαμπάντ, όπου ένας ενδεχόμενος δεύτερος γύρος συνομιλιών μέσα στο Σαββατοκύριακο θα μπορούσε να επισφραγίσει μια ευρύτερη συμφωνία για τον οριστικό τερματισμό του πολέμου.
Λίγες εβδομάδες ακόμη
Ωστόσο, η πλήρης αποκατάσταση της ομαλότητας δεν αναμένεται να είναι άμεση. Αναλυτές της αγοράς και εκπρόσωποι μεγάλων ναυτιλιακών κολοσσών, όπως η Hapag-Lloyd, προειδοποιούν πως θα απαιτηθούν εβδομάδες και όχι ημέρες προτού δούμε μια ουσιαστική αύξηση στον όγκο της κυκλοφορίας, καθώς οι εταιρείες αναζητούν οικονομικά προσιτές ασφαλιστικές καλύψεις και απόλυτες εγγυήσεις για την προστασία των πληρωμάτων και των φορτίων τους.
Το καθεστώς ναυσιπλοΐας στο Ορμούζ
Όλα τα πλοία θα μπορούν να διέρχονται από τα Στενά του Ορμούζ, αλλά σε συντονισμό με τους Φρουρούς της Επανάστασης του Ιράν, ανέφερε ένας υψηλόβαθμος Ιρανός αξιωματούχος στο πρακτορείο Reuters, προσθέτοντας ότι η αποδέσμεση ιρανικών κεφαλαίων περιλαμβάνεται στη συμφωνία με τις ΗΠΑ.
Ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν Αμπάς Αραγτσί έγραψε στην πλατφόρμα Χ ότι τα Στενά είναι ανοιχτά, αφού συμφωνήθηκε κατάπαυση του πυρός στον Λίβανο. Την ίδια ώρα, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ ανέφερε ότι πιστεύει πως «σύντομα» θα υπάρξει συμφωνία για το τέλος του πολέμου στο Ιράν, αν και το χρονοδιάγραμμα παραμένει ασαφές.
Ο Ιρανός αξιωματούχος είπε ότι οι διελεύσεις των πλοίων θα περιορίζονται σε θαλάσσιες λωρίδες που κρίνονται ασφαλείς από το Ιράν. Για τα πολεμικά πλοία εξακολουθεί να ισχύει η απαγόρευση διέλευσης.
Να περάσουν και τα αμερικανικά
Δεν είναι σαφές εάν αυτές οι «λωρίδες» περιλαμβάνουν ή αποκλείουν τις καθιερωμένες λωρίδες του Συστήματος Διαχωρισμού Κυκλοφορίας (TSS) για την είσοδο και την έξοδο στον Κόλπο, τις οποίες χρησιμοποιεί η διεθνής ναυτιλία από τη δεκαετία του 1970.
«Ακόμη και στα αμερικανικά πλοία, εξαιρουμένων των πολεμικών, θα επιτρέπεται η διέλευση», πρόσθεσε ο ίδιος αξιωματούχος.
Κατά την πηγή αυτή, ορισμένες διαδρομές μέσω του Ορμούζ θα παραμείνουν ανοιχτές, αλλά θα πρέπει να χαρακτηριστούν ασφαλείς από το Ιράν. «Η ναυσιπλοΐα θα διεξάγεται σε συντονισμό με το Ιράν και με την έγκριση των Φρουρών της Επανάστασης και του Οργανισμού Λιμένων και Ναυτιλίας, για την ασφάλεια» των πλοίων, τόνισε.
