Κύπρος: ο ορισμός της «μοναξιάς»

Τις ημέρες που έρχονται, καθώς κλείνει το 2021, έχουν προγραμματιστεί σημαντικές διπλωματικές εκδηλώσεις. Θα μπορούσε κανείς, χωρίς κίνδυνο να παρεξηγηθεί, να τοποθετήσει το σημαντικές σε εισαγωγικά: για ζητήματα εξωτερικής πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ενωσης πρόκειται, και σε αυτά τα ζητήματα το όποιο κύρος και η σοβαρότητα των οργάνων της ΕΕ έχουν προ πολλού χαθεί. Σήμερα, 13 Δεκεμβρίου, που γράφονται οι γραμμές αυτές, συνέρχεται το Συμβούλιο των Υπουργών Εξωτερικών της Ενωσης για να προετοιμάσει τις αποφάσεις που θα πάρει η Σύνοδος Κορυφής στις 16 Δεκεμβρίου.

Τα μεγάλα θέματα που θα απασχολήσουν τις συνόδους είναι δύο: το Σαχέλ και η Ουκρανία. Στη μεν πρώτη περίπτωση η Γαλλία θα επιθυμούσε να έχει την ηθική, πολιτική και πρακτική κάλυψη και συμμετοχή της Ευρωπαϊκής Ενωσης – ή έστω κάποιων χωρών ανάμεσα στους «εταίρους» – ώστε να αναβαθμίσει τη μονομερή βασικά εμπλοκή της στα αδιέξοδα της υποσαχάριας Αφρικής. Στη δε δεύτερη περίπτωση «επισπεύδουσα» δύναμη φαίνεται να είναι η εκτός Ευρώπης Ουάσιγκτον, της οποίας το σκεπτικό, περί συγκέντρωσης ρωσικών δυνάμεων και επικείμενης ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία, φαίνεται να υιοθετείται απόλυτα από τους ευρωπαίους ηγέτες.

Τα ζητήματα που απασχολούν την Ελλάδα και την Κύπρο, η τουρκική επιθετικότητα δηλαδή, βρίσκονται στο τελευταίο επίπεδο ενδιαφέροντος στη θέση των «ενημερώσεων». Για μία ακόμα φορά οι αποφάσεις, ακόμα και οι πιο στοιχειώδεις, οι ασήμαντες «κυρώσεις» λόγου χάρη, αναβάλλονται για πιο πρόσφορους καιρούς. Οι καιροί αυτοί αργούν απελπιστικά να έρθουν.

Το ζήτημα για το οποίο η Κύπρος ζητεί τη στήριξη της Ενωσης είναι ζωτικό. Πρόκειται για το «άνοιγμα», την επέκταση της τουρκικής κατοχής δηλαδή, σε τμήμα της Αμμοχώστου, στα Βαρόσια. Η κίνηση παραβιάζει τις αποφάσεις του ΟΗΕ και καταργεί στο σημείο τις γραμμές που χωρίζουν το ελεύθερο έδαφος της Κυπριακής Δημοκρατίας από το κατεχόμενο τμήμα της επικράτειάς της. Η επέκταση της κατοχής είναι ένα είδος τρίτου «Αττίλα» και προφανώς δημιουργεί πλήθος μετέπειτα απειλών. Οι όροι και η κανόνες πάνω στους οποίους στηρίζεται το σημερινό status quo στο νησί ακυρώνονται συλλήβδην ανοίγοντας στην τουρκική επιθετικότητα το όποιο επόμενο στάδιο.

Η δε συμπαράσταση στην Κύπρο δεν αφορά κάτι το τρομερά ριζοσπαστικό. Για την κατάθεση ενός «προσχεδίου κυρώσεων» (option paper) πρόκειται, ως προειδοποίηση προς την Τουρκία. Ακόμα και αυτό το ελάχιστο αναβάλλεται από σύνοδο σε σύνοδο και «ελαφραίνει». Τα Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης προωθούνται ως πανάκεια. Εισβολή και κατοχή δεν είναι λέξεις που προάγουν την «εμπιστοσύνη»!

Αυτή δε τη φορά υπάρχει κάτι νέο. Οι φραστικές δηλώσεις συμπαράστασης προς την Κύπρο απουσιάζουν. Ούτε η πολυδιαφημισμένη «σύμμαχος» Γαλλία δείχνει πρόθυμη για το ελάχιστο. Η δε ελληνική πλευρά, διά του κ. Δένδια, καταπίνει αδιαμαρτύρητα αναβολές και ματαιώσεις. Το τελευταίο είναι κατανοητό. Στην Αλεξανδρούπολη, στη Σαουδική Αραβία, στο Σαχέλ, η Ελλάδα πρόθυμα μετέχει σε πολέμους, ενεργούς ή προετοιμαζόμενους. Πού καιρός να ασχοληθεί με την Κύπρο μέσα σε όλα αυτά.

Ο Γιώργος Μαργαρίτης είναι καθηγητής Σύγχρονης Ιστορίας στο ΑΠΘ