Το σπίτι που έβλεπε {LF}την Ιστορία να περνά

Οσοι γνωρίζουν την παραλία της Γλυφάδας προτού αυτή γεμίσει με άπειρα παρκαρισμένα αυτοκίνητα και θηριώδη τζιπ και μοντέρνα οικήματα αμφισβητούμενης αισθητικής, θα θυμούνται σίγουρα πως από τότε ξεχώριζε το μεγάλο σπίτι της οδού Παύλου Μπακογιάννη (παλιότερα Χρυσηίδος). Ενα από τα μεγαλύτερα και καταπράσινα οικόπεδα της περιοχής, προστατευμένο από τα βλέμματα των περίεργων περαστικών, χωρίς ωστόσο να μοιάζει με προκλητικά περίκλειστο φρούριο. Ολοι το ξέρουν άλλωστε ως «το σπίτι του Μητσοτάκη». Και έτσι θα το λένε πάντα, ακόμη κι αν γνωρίζουν πως άλλαξε χέρια μετά την πώλησή του.

Το σπίτι της Γλυφάδας έχει «κλείσει» προ πολλού τα εκατοστά του γενέθλια. Είναι προϊόν της εποχής εκείνης που η περιοχή είχε ελάχιστα οικήματα, εξοχικά κυρίως, που ανήκαν σε αστικές οικογένειες που ήθελαν να μετακομίζουν τα καλοκαίρια στα παραθαλάσσια προάστια. Μια από αυτές ήταν η οικογένεια του Αγαμέμνονα Γιαννούκου, εύπορου εμπόρου δερμάτων με καταγωγή από τη Στεμνίτσα, που ήταν ο πρώτος ιδιοκτήτης του σπιτιού. Αρκετά χρόνια μετά, ο Γιαννούκος πάντρεψε λίγα μέτρα πιο πάνω, στην εκκλησία των Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης, την 22χρονη αγαπημένη κόρη του Μαρίκα με τον 34χρονο δικηγόρο και φέρελπι πολιτικό Κωνσταντίνο Μητσοτάκη, ύστερα από ένα θυελλώδες ειδύλλιο κι έναν κρυφό αρραβώνα. Ηταν ένα από τα κοσμικά γεγονότα του 1953, η ένωση της κόρης μιας εύπορης οικογένειας των Αθηνών με έναν κρητικό συγγενή του Ελευθέριου Βενιζέλου, δύο κόσμοι που τότε δεν ήταν και τόσο κοντά, αλλά ενώθηκαν σε εκείνο το ζευγάρι. Στον γάμο ήταν άπαντες, άνθρωποι του παλατιού, πολιτικοί αρχηγοί, ακόμη και ο Πλαστήρας.

Το παραθαλάσσιο σπίτι στέγαζε έκτοτε την οικογένεια Μητσοτάκη, τα όνειρα και τις φιλοδοξίες της, φιλοξένησε και υποδέχτηκε φίλους, Ελληνες και ξένους, συμμάχους και πολιτικούς αντιπάλους, έγινε τόπος συναντήσεων και συζητήσεων που αποδείχθηκαν καθοριστικές για τη σύγχρονη ιστορία της Ελλάδας. Και κάτω από την ίδια στέγη, βεβαίως, μεγάλωσαν τα τέσσερα παιδιά τους, η Ντόρα, η Κατερίνα, η Αλεξάνδρα κι ο Κυριάκος.

ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΙ ΘΡΥΛΟΙ. Οταν μιλάμε για ένα τόπο στον οποίο έχουν γραφτεί σελίδες και σελίδες Ιστορίας, είναι αναπόφευκτο πού και πού η αλήθεια να μπλέκεται με τους μύθους. Ο πιο γνωστός, για παράδειγμα, είναι για τα περιβόητα ντολμαδάκια γιαλαντζί που δήθεν σέρβιρε η Μαρίκα το 1989 στον Χαρίλαο Φλωράκη και τον Λεωνίδα Κύρκο στη συνάντηση με τον Μητσοτάκη στο σπίτι στη Γλυφάδα, με τα οποία υποτίθεται σφραγίστηκε η Οικουμενική Κυβέρνηση το 1989 – τελικά στο ραντεβού είχε σερβιριστεί απλώς καφές, διαβεβαίωσε χρόνια μετά η ίδια η Μαρίκα. Γεγονός είναι, ωστόσο, ότι μερικούς μήνες πριν, στην πρώτη φάση της κρίσης του ’89, εκεί είχε αποφασίσει ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης να προτείνει για πρωθυπουργό τον Τζανή Τζαννετάκη. Οπως είχε εξομολογηθεί, λίγες μέρες μετά τις εκλογές της 18ης Ιουνίου, φεύγοντας από το σπίτι της Γλυφάδας, αποκάλυψε πρώτα στη σύζυγό του ότι αυτή θα είναι η πρότασή του για τη βραχύβια εκείνη κυβέρνηση με τη διακηρυγμένη αποστολή της διαλεύκανσης του «σκανδάλου Κοσκωτά».

ΤΑ ΙΟΥΛΙΑΝΑ. Το σπίτι αυτό στέγασε, όμως, και δυσκολότερες περιπέτειες. Διαχρονικά οι αφηγήσεις και οι θρύλοι ήθελαν τη Γλυφάδα να ήταν το κέντρο των πολιτικών διεργασιών που οδήγησαν στα Ιουλιανά του 1965. Κι όχι αδίκως. Η πρόσφατη ιστορική έρευνα, πάμπολλες μεταγενέστερες αφηγήσεις πρωταγωνιστών της εποχής, συμπεριλαμβανομένου του ίδιου του Μητσοτάκη, καθώς και αποχαρακτηρισμένα από το Στέιτ Ντιπάρτμεντ έγγραφα και εκθέσεις, έχουν περιγράψει δείπνα και καφέδες πολιτικών ζυμώσεων μεταξύ βουλευτών και στελεχών της Ενωσης Κέντρου, αμερικανών διπλωματών, του εκδότη της «Ελευθερίας» και φίλου του Μητσοτάκη, Πάνου Κόκκα, ακόμη και αγωνιώδεις μεταμεσονύκτιες επισκέψεις στη Γλυφάδα του υπασπιστή του βασιλιά Κωνσταντίνου, Μιχαήλ Αρναούτη, τις μέρες και ώρες πριν από τη λεγόμενη «Αποστασία». Αν τα ντουβάρια εκείνα είχαν φωνή, ίσως δεν θα απέμεναν ερωτηματικά ακόμη και σήμερα για την υπόθεση αυτή. Στην κορύφωση της έντασης από την πτώση της κυβέρνησης του Γεωργίου Παπανδρέου, το σπίτι και το οικόπεδο είχαν περικυκλωθεί από τους πιστούς μαυροντυμένους κρητικούς σωματοφύλακες του Μητσοτάκη, οπλισμένους με πολυβόλα, για να προστατεύσουν τον ίδιο, τη Μαρίκα και τα τρία μικρά κορίτσια τους από τις απειλές που δεχόταν.

Το τι ακολούθησε της κρίσης του 1965 είναι γνωστή ιστορία. Η Γλυφάδα ήταν η κατοικία της οικογένειας και πριν από τη διαφυγή στο Παρίσι ο Μητσοτάκης βρισκόταν σε κατ’ οίκον απομόνωση εκεί.

Το σπίτι κληροδοτήθηκε εξ αδιαιρέτου και στα τέσσερα αδέλφια. Εκεί, μακριά από τα πολλά φώτα, γιόρτασαν γάμους, αρραβώνες και βαφτίσια και εκεί είχε επιλέξει να ζει η Ντόρα Μπακογιάννη τους μισούς μήνες του χρόνου. Η διαδοχική απώλεια των αγαπημένων γονιών όμως, με τους οποίους ταυτίστηκε το οίκημα αυτό, οδήγησε σιγά σιγά στην απόφαση να το αποχωριστούν.