Αυξημένος κίνδυνος θανάτου για καπνιστές

Ενόσω η Ομικρον αποτελεί τη νέα πηγή ανησυχίας, με τα πρώτα δεδομένα να μαρτυρούν ότι είναι ιδιαίτερα μεταδοτική, οι ειδικοί προειδοποιούν ότι το κάπνισμα είναι μια συνήθεια που συμβάλλει στη μετάδοση του πανδημικού ιού και συντηρεί την πίεση στα συστήματα Υγείας. Και αυτό γιατί τα χέρια και το στόμα αποτελούν τα βασικά «εργαλεία» του καπνίσματος αλλά και της μετάδοσης του πανδημικού ιού, ενώ παράλληλα οι καπνιστές είναι πιο ευάλωτοι σε επιπλοκές της λοίμωξης Covid-19.

Πιο συγκεκριμένα, ο κίνδυνος είναι μεγάλος γιατί η χρήση καπνού και νέων προϊόντων καπνού:

• Αυξάνει την επαφή χεριού – στόματος 200 φορές την ημέρα και την επαφή των χεριών με δυνητικά μολυσματικά αντικείμενα (πακέτο τσιγάρων, αναπτήρα, δίσκοι στάχτης, ηλεκτρονικό τσιγάρο κ.ά.).
•  Καθιστά προβληματική τη χρήση μάσκας προσώπου.
• Βλάπτει τους αμυντικούς μηχανισμούς του αναπνευστικού συστήματος.
• Οδηγεί σε συχνές βρογχικές και πνευμονικές λοιμώξεις (π.χ. ιοί της γρίπης και του κοινού κρυολογήματος).
• Αυξάνει την περιβαλλοντική ρύπανση από σωματίδια που: α) παρατείνουν την αιώρηση του SARS-CoV-2 στον αέρα β) καθιστούν δυνατή τη διασπορά του ιού σε μεγάλες αποστάσεις, έως και 8 μέτρα.
• Αυξάνει τη μεταδοτικότητα του ιού από ασυμπτωματικούς και προσυμπτωματικούς καπνιστές λόγω:
•  Χρόνιου βήχα και απόχρεμψης (σταγονίδια που παραμένουν στον αέρα).
•  Περιβαλλοντικής ρύπανσης (αποτσίγαρα, τασάκια, παθητικό κάπνισμα).
•  Συχνό κάπνισμα στο σπίτι, λόγω καραντίνας και εργασίας από απόσταση, που οδηγεί σε αυξημένη παθητική έκθεση μη καπνιστών και παιδιών.

Μεγαλύτερη επιδημία. Τις παραπάνω επισημάνσεις έκανε ο επικεφαλής της Εθνικής Ομάδας Εμπειρογνωμόνων του υπουργείου Υγείας για το Κάπνισμα και διευθυντής του Ινστιτούτου Δημόσιας Υγείας του Αμερικανικού Κολλεγίου Ελλάδος καθηγητής Παναγιώτης Μπεχράκης, στο πλαίσιο του 1ου διαδικτυακού σεμιναρίου της Ευρωπαϊκής Ενωσης Ομότιμων Καθηγητών με θέμα την «Πρόληψη και Προαγωγή Υγείας».

Ο ίδιος δε ανέφερε ότι σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ) το κάπνισμα φαίνεται να αποτελεί παράγοντα κινδύνου για εξάπλωση, βαριά νόσηση και θάνατο από Covid-19.

«Το κάπνισμα αποτελεί τη μεγαλύτερη επιδημία όλων των εποχών με 8 εκατομμύρια θανάτους κάθε χρόνο, ενώ συγκριτικά, η πανδημία Covid-19 μέσα σε 1,5 χρόνο έχει καταγράψει 5,2 εκατομμύρια θανάτους» και συνέχισε λέγοντας πως «ενώ η Covid-19 εξακολουθεί να είναι ένα σημαντικό πρόβλημα δημόσιας υγείας, με την παραλλαγή Ομικρον να αποτελεί ανησυχητική απειλή, το κάπνισμα αποδεικνύεται ότι είναι σημαντικός παράγοντας εξάπλωσης, βαρύτητας και δυσμενούς έκβασης της νόσου» πρόσθεσε ο κ. Μπεχράκης.

SARS-COV-2 & ACE2. Ποιος όμως είναι ο μηχανισμός που κάνει τους καπνιστές πιο επιρρεπείς στη λοίμωξη και συνεπακόλουθα στις επιπλοκές της νόσου Covid-19; «O SARS-CοV-2 προσκολλάται στους υποδοχείς του μετατρεπτικού ενζύμου της αγγειοτενσίνης (ACE-2), οι οποίοι υπερ-ενεργοποιούνται στους καπνιστές, διευκολύνοντας έτσι την είσοδο του ιού στους πνεύμονες, ξεπερνώντας εύκολα την εξασθενημένη άμυνα του αναπνευστικού τους» εξήγησε ο ειδικός. Μάλιστα παραθέτοντας τα αποτελέσματα έρευνας του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης που δημοσιεύθηκε τον Σεπτέμβριο του 2021 και έχει τίτλο «Smoking and Covid-19 outcomes: an observational and Mendelian randomisation study using the UK Biobank cohort», υπογράμμισε τα δεδομένα που δείχνουν πως το κάπνισμα σχετίζεται με αυξημένο κίνδυνο νοσηλείας και θανάτου από Covid-19 σε σχέση με ανθρώπους που δεν έχουν καπνίσει ποτέ.

Επιπλέον, έρευνα που διεξήχθη από το Πολυτεχνείο του Μονάχου με βάση την ηλικία, το φύλο, την αστικοποίηση, τη διαβίωση σε γηροκομείο και τις ασθένειες, οι χρήστες καπνού είχαν 1,56 φορές περισσότερες πιθανότητες να παρουσιάσουν επιπλοκές από τους μη καπνιστές.

Τέλος, διαδικτυακή έρευνα από τη σχολή Δημόσιας Υγείας του Πανεπιστημίου της Ιντιάνα μεταξύ φοιτητών κατέληξε στο ότι η ταυτόχρονη χρήση ηλεκτρονικών τσιγάρων και κάνναβης είναι παράγοντας κινδύνου για νόσηση αλλά και βαρύτερη πορεία της Covid-19.

Ο στόχος έως το 2040. Τα πολλά και καλά χρόνια ζωής θα πρέπει να είναι στοίχημα για κάθε άνθρωπο. Υπό το πρίσμα αυτό, ο Διονύσιος Κόκκινος, oμότιμος καθηγητής Πανεπιστημίου Αθηνών και επιστημονικός ερευνητής στο Ιδρυμα Βιοϊατρικών Ερευνών της Ακαδημίας Αθηνών υπογράμμισε ότι «οι oμότιμοι καθηγητές έχουν μεγάλη ευθύνη να βοηθήσουν όλα τα άτομα να επιτύχουν μια μακροβιότερη και πιο υγιή ζωή, διατηρώντας και διαδίδοντας έτσι τον πολύτιμο θησαυρό της γνώσης και της ηλικίας τους».

Μάλιστα, με στόχο τη βελτίωση της υγείας του κοινού έως το 2040 πρότεινε:

•  Επανεξισορρόπηση και ενίσχυση του συντονισμού της έρευνας.
• Αξιοποίηση των νέων τεχνολογιών και της ψηφιακής επανάστασης.
• Ανάπτυξη της διεπιστημονικής ερευνητικής ικανότητας.
• Επιδίωξη συνεργασίας με διακεκριμένους οργανισμούς.
• Συνεργασία με όλους τους τομείς της κοινωνίας.
• Συμμετοχή σε προγράμματα προαγωγής υγείας που απευθύνονται παγκοσμίως αλλά και σε ειδικούς πληθυσμούς.

Ψυχική υγεία. Εν τούτοις μία σημαντική παράμετρος όχι μόνον για τη διακοπή του καπνίσματος αλλά και γενικότερα για την προαγωγή της δημόσιας υγείας είναι η διατήρηση της καλής ψυχικής υγείας.
«Ο στόχος της προαγωγής της υγείας είναι να εφαρμόσει τις προσωποκεντρικές, ολιστικές και ηθικές αρχές της Ιατρικής σε στρατηγικές που θα ενισχύσουν την ανθεκτικότητα των ατόμων (ιδιαίτερα εκείνων που είναι επιρρεπείς στην ανάπτυξη σωματικής ή ψυχικής ασθένειας, π.χ. παιδιά, έφηβοι, ηλικιωμένοι, μετανάστες, θύματα καταστροφών) βελτιώνοντας την ευημερία και την ποιότητα ζωής τους, σε προσωπικό και κοινωνικό επίπεδο», τόνισε μεταξύ άλλων ο καθηγητής Γεώργιος Ν. Χριστοδούλου, πρόεδρος της Εταιρείας Προληπτικής Ψυχιατρικής, επίτιμος πρόεδρος της Ελληνικής Ψυχιατρικής Εταιρείας και ομότιμος καθηγητής Ψυχιατρικής στο Πανεπιστήμιο Αθηνών.

Και συμπλήρωσε πως «η φροντίδα για την Ψυχική Υγεία των πολιτών δεν υπακούει μόνο στην ανθρωπιστική υποχρέωση αλληλεγγύης προς τον πάσχοντα συνάνθρωπο, αλλά είναι και οικονομικώς συμφέρουσα. Εχει υπολογιστεί ότι για κάθε δολάριο που ξοδεύεται για την ψυχική υγεία υπάρχει επιστροφή τεσσάρων δολαρίων σε αυξημένη παραγωγικότητα. Με αυτό το δεδομένο, υποστήριξε με έμφαση την ανάγκη αύξησης των κονδυλίων για την Ψυχική Υγεία που διεθνώς δεν ξεπερνούν το 2% των κονδυλίων υγείας. Στην Ελλάδα, το ποσοστό αυτό τελευταία έχει κάπως αυξηθεί, θα πρέπει όμως η τοποθέτηση των χρημάτων να καλύπτει ουσιαστικές ανάγκες ώστε να πιάνει τόπο».