Η τυραννία μιας μειοψηφίας

«Θα επιβιώσει αυτός ο θεσμός στη δυσωδία που θα δημιουργούσε στην αντίληψη του κοινού η ιδέα πως το Σύνταγμα και η ερμηνεία του δεν είναι παρά πολιτικές πράξεις; Αν οι πολίτες πιστέψουν πως όλα είναι πολιτικά, πώς θα επιβιώσουμε; Θα επιβιώσει αυτό το Δικαστήριο;»

Σόνια Σοτομαγιόρ, δικαστής του Ανώτατου Δικαστηρίου των ΗΠΑ

Την Τετάρτη, 1η Δεκεμβρίου του 2021 το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ είχε ραντεβού με την Ιστορία. Εξετάζοντας έναν νόμο του Μισισίπι που απαγορεύει την άμβλωση πέραν των 15 εβδομάδων κύησης, οι εννέα δικαστές του έβαλαν εμμέσως στη ζυγαριά ένα από τα πλέον εμβληματικά νομικά κείμενα της μεταπολεμικής περιόδου: την απόφαση Ρόου εναντίον Ουέιντ, με την οποία αναγνωρίστηκε, το 1973, το συνταγματικό δικαίωμα των γυναικών στην αυτοδιάθεση του σώματός τους και στην άμβλωση.

Στην ιστορική αυτή απόφαση, το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ έκρινε πως οι αμερικανικές πολιτείες δεν μπορούσαν να επιβάλλουν, από μόνες τους, απαγορεύσεις στην άμβλωση πριν καταστεί βιώσιμο το κύημα εκτός μήτρας. Σήμερα, με ιατρικούς όρους, αυτό σημαίνει πως η άμβλωση επιτρέπεται μέχρι περίπου την εικοστή τρίτη εβδομάδα κύησης. Η Roe Vs Wade ενισχύθηκε το 1992 από μία άλλη απόφαση, γνωστή ως Οικογενειακός Προγραμματισμός εναντίον Κέισι – η οποία έκρινε πως οι νόμοι που ποινικοποιούν ή περιορίζουν την άμβλωση δεν πρέπει να δημιουργούν ή να επιφέρουν «αδικαιολόγητη επιβάρυνση» («undue burden») για την έγκυο.

Ο νόμος που υιοθέτησε το 2018 η ρεπουμπλικανική πλειοψηφία στην τοπική Βουλή του Μισισίπι δεν εφαρμόστηκε ποτέ, λόγω των προσφυγών στη Δικαιοσύνη. Προβλέπει μια απαγόρευση της άμβλωσης πέραν των 15 εβδομάδων κύησης, με εξαίρεση τις περιπτώσεις έκτακτης ιατρικής ανάγκης. Σύμφωνα βέβαια με τα επίσημα στοιχεία, το 93% και πλέον των αμβλώσεων στη συγκεκριμένη πολιτεία έγιναν, το 2018, προτού συμπληρωθούν 14 εβδομάδες κύησης – οι περιπτώσεις όμως που ξεπερνούν την προθεσμία αυτή είναι συχνά οι πιο δραματικές, από ιατρική και κοινωνική άποψη.

Στην πραγματικότητα, οι εμπνευστές του επίμαχου νόμου ελάχιστα κόπτονται για τις 14 ή τις 15 ή τις 16 εβδομάδες: τον βλέπουν σαν ένα είδος δούρειου ίππου, που θα μπορούσε δυνητικά να οδηγήσει στην ακύρωση της Ρόου εναντίον Ουέιντ χάρη στη νέα συντηρητική πλειοψηφία του Ανώτατου Δικαστηρίου των ΗΠΑ, τους τρεις συντηρητικούς δικαστές που επέλεξε η Federalist Society -ένα συντηρητικό λόμπι-, που διόρισε ο Ντόναλντ Τραμπ -ένας πρόεδρος που εξελέγη χωρίς να κερδίσει τη λαϊκή ψήφο- και που επικύρωσαν οι Ρεπουμπλικανοί στη Γερουσία – μετά την κατάργηση της ειδικής πλειοψηφίας που απαιτούνταν άλλοτε.

Βαστάει κοντά σαράντα χρόνια αυτή η μάχη της αμερικανικής θρησκευτικής Δεξιάς. Η ανάγκη ακύρωσης της Ρόου εναντίον Ουέιντ τονίζεται σε κάθε εκλογική μάχη, με άλλοθι τον ιερό χαρακτήρα της ζωής – ένα επιχείρημα, το οποίο, όπως σημείωνε χθες η γαλλική εφημερίδα Le Monde στο κύριο άρθρο της, εξαφανίζεται θεαματικά από τη συντηρητική ρητορική όταν πρόκειται για τη θανατική ποινή. Πρόσφατη δημοσκόπηση έδειξε βέβαια πως μόλις ένα 27% των Αμερικανών θα ήθελε να καταργηθεί η ιστορική απόφαση του 1973. Ας είναι. Ακούγοντας, προχθές, τις παρεμβάσεις που έκαναν οι έξι συντηρητικοί δικαστές του Ανώτατου Δικαστηρίου των ΗΠΑ, αφού άκουσαν πρώτα τα επιχειρήματα του γενικού εισαγγελέα του Μισισίπι Σκοτ Στιούαρτ και τα αντεπιχειρήματα της εκπροσώπου του αμερικανικού υπουργείου Δικαιοσύνης Ελίζαμπεθ Πρέλογκαρ καθώς και της εκπροσώπου του Κέντρου για τα Αναπαραγωγικά Δικαιώματα Τζούλι Ρίκελμαν, καταλάβαινε πως η Ρόου εναντίον Ουέιντ δεν είναι πια απρόσβλητη.

Οι τρεις μειοψηφικοί, φιλελεύθεροι δικαστές του Δικαστηρίου -Σόνια Σοτομαγιόρ, Ελένα Κέιγκαν, Στίβεν Μπρέιερ- παρακολουθούσαν ανήμποροι τους συναδέλφους τους να μιλούν για «δικαιώματα του εμβρύου», εκφράζοντας ξεκάθαρα τις θρησκευτικές τους πεποιθήσεις: ο Μπρετ Κάβανο διερωτήθηκε επανειλημμένως κατά πόσο θα έπρεπε το δικαστήριο να επιστρέψει σε μία «ουδέτερη θέση» έναντι ενός ζητήματος βαθιά διχαστικού, ο Σάμιουελ Αλίτο θύμισε άλλες εμβληματικές υποθέσεις στις οποίες το δικαστήριο κατέληξε να αναιρέσει προηγούμενες αποφάσεις του, ο Τζον Ρόμπερτς, παρότι είναι ο μετριοπαθέστερος μεταξύ των συντηρητικών δικαστών, δεν έκρυψε πως θεωρεί το όριο των 15 εβδομάδων που θέτει ο νόμος του Μισισίπι υπερασπίσιμο. Μια τέτοια ετυμηγορία, ωστόσο, θα καταργούσε την απαγόρευση μονομερών αποφάσεων από τις αμερικανικές πολιτείες.

Στην πραγματικότητα, το Guttmacher Institute, μία οργάνωση που αποτελεί σημείο αναφοράς στο ζήτημα, εκτιμά πως αν το Ανώτατο Δικαστήριο δεχθεί τον νόμο του Μισισίπι, 21 πολιτείες θα μπορούσαν να απαγορεύσουν αμέσως και εξ ολοκλήρου, ή να επιβάλλουν δρακόντειους περιορισμούς, στις αμβλώσεις: εννέα από αυτές διαθέτουν ακόμα νόμους που προϋπήρχαν του 1973, και έχουν έκτοτε παγώσει, ενώ δώδεκα άλλες έχουν υιοθετήσει τα τελευταία χρόνια νομοσχέδια τα οποία ανεστάλησαν αυτόματα.

Θα χρειαστούν αρκετοί μήνες προκειμένου να εκδώσει την απόφασή του το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ, προκειμένου να κριθεί η πορεία της συντηρητικής σταυροφορίας εναντίον των δικαιωμάτων των γυναικών, προκειμένου να αποκαλυφθεί πόσο κακό έκανε πραγματικά στις ΗΠΑ, και στον κόσμο ολόκληρο, σε κάθε γυναίκα και σε κάθε άνδρα που σέβεται τον εαυτό του και τις δημοκρατικές ελευθερίες, ο Ντόναλντ Τραμπ.