Για μία αποτελεσματική κοινωνική ασφάλιση

Το συνταξιοδοτικό σύστημα αποτελεί τη ραχοκοκαλιά του κοινωνικού κράτους στη χώρα μας. Με δεδομένη τη δημογραφική γήρανση και τη διαρκώς μειούμενη αναλογία εργαζομένων προς συνταξιούχους, το υφιστάμενο, σχεδόν εξ’ ολοκλήρου διανεμητικό, σύστημα δεν μπορεί να οδηγήσει σε υψηλές συντάξεις στο μέλλον ούτε να συμβάλλει στην αναπτυξιακή διαδικασία.

Από 1/1/2022 με το νέο σύστημα επικουρικής ασφάλισης, οι εισφορές των νεοεισερχόμενων στην αγορά εργασίας – και από 1/1/2023, σε προαιρετική βάση, των ήδη εργαζομένων έως 35 ετών – αντί να χρησιμοποιούνται για την πληρωμή των επικουρικών συντάξεων των σημερινών συνταξιούχων, θα αποταμιεύονται και θα επενδύονται από ένα Δημόσιο Ταμείο (ΤΕΚΑ) με βάση προκαθορισμένους αυστηρούς κανόνες και διαδικασίες, χρηματοδοτώντας τις επικουρικές μελλοντικές συντάξεις των ιδίων.

Κάθε ασφαλισμένος θα έχει τον ατομικό του λογαριασμό στον οποίο θα μπορεί να παρακολουθεί το συσσωρευμένο ποσό και τις αποδόσεις των επενδύσεων που του αντιστοιχούν. Ταυτόχρονα, το κράτος εγγυάται το ύψος των συντάξεων των συνταξιούχων του υφισταμένου συστήματος.

Η σταδιακή μετατροπή της επικουρικής ασφάλισης από διανεμητική σε κεφαλαιοποιητική θα καλύψει τις ανάγκες των γενεών που θα αρχίσουν να βγαίνουν στη σύνταξη μετά από τέσσερις περίπου δεκαετίες. Μειώνει την έκθεση του ασφαλιστικού συστήματος στον δημογραφικό κίνδυνο ενώ ταυτόχρονα δημιουργεί αποταμιεύσεις, σημαντικό τμήμα των οποίων θα διατεθεί για τη χρηματοδότηση επενδύσεων στη χώρα μας με αποτέλεσμα την ώθηση της αναπτυξιακής δυναμικής της ελληνικής οικονομίας.

Οι επενδύσεις θα πραγματοποιούνται στη βάση ποσοτικών και ποιοτικών περιορισμών που επιβάλλει η συνταξιοδοτική φύση του ΤΕΚΑ, με γνώμονα το συμφέρον των ασφαλισμένων, στο πλαίσιο καλών πρακτικών και αυστηρών κανόνων εποπτείας. Η εμπειρία χωρών με ώριμα κεφαλαιοποιητικά συστήματα δείχνει ότι οι ασφαλισμένοι του νέου συστήματος μπορούν αν προσδοκούν συντάξεις σημαντικά υψηλότερες από αυτές του τωρινού συστήματος.

Το σύστημα κοινωνικής ασφάλισης πάσχει από έλλειψη αξιοπιστίας. Στόχος της κυβέρνησης είναι οι πολίτες να εμπιστευθούν ξανά τις υπηρεσίες του. Για να καταστεί αυτό εφικτό δεν είναι απαραίτητες μόνο οι διαρθρωτικές αλλαγές, όπως η αλλαγή της αρχιτεκτονικής της επικουρικής ασφάλισης, αλλά και η επιχειρησιακή αναγέννηση του ΕΦΚΑ.

Ο κατακερματισμός του ασφαλιστικού συστήματος ήταν πηγή ανισοτήτων αλλά και αναποτελεσματικότητας. Ο ενιαίος ασφαλιστικός φορέας που δημιουργήθηκε ήταν αναμενόμενο ότι θα κουβαλούσε για καιρό όχι μόνο τις παθογένειες και τις διοικητικές αρρυθμίες των παλαιών Ταμείων αλλά και τα προβλήματα ενός γιγαντιαίου οργανισμού που προκύπτει από συγχωνεύσεις πολλών μικρότερων.

Αποτέλεσμα ήταν η όξυνση του προβλήματος των εκκρεμών συντάξεων, που ταλανίζει τη χώρα μας πάνω από μία δεκαετία.

Για τη μείωση των εκκρεμών συντάξεων, η κυβέρνηση έλαβε σειρά μέτρων, όπως τον διορισμό εξειδικευμένου manager για την επιτάχυνση της απονομής των συντάξεων, τη δημιουργία του «πύργου ελέγχου» που παρακολουθεί σε πραγματικό χρόνο τόσο την πορεία των αιτήσεων συνταξιοδότησης όσο και την απόδοση τμημάτων και υπαλλήλων που απασχολούνται στην απονομή συντάξεων και βοηθά στη βελτίωση του σχεδιασμού δράσεων, την ανανέωση του απαρχαιωμένου υλικοτεχνικού εξοπλισμού του ΕΦΚΑ, την παροχή χρηματικών κινήτρων στο προσωπικό του για την επίτευξη συγκεκριμένων ποσοτικών στόχων, την πρόσληψη μόνιμου και έκτακτου προσωπικού, την πιστοποίηση λογιστών και δικηγόρων για συνδρομή τους στην έκδοση συνταξιοδοτικών αποφάσεων, την απλοποίηση της νομοθεσίας για τη διαδοχική ασφάλιση και πολλά άλλα.

Παράλληλα, νομοθετήθηκε η αυτόματη χορήγηση προκαταβολής σύνταξης με κάθε νέα αίτηση συνταξιοδότησης και έπονται και άλλες πρωτοβουλίες.

Ηδη, ο μηνιαίος αριθμός απονομών κυρίων συντάξεων αυξήθηκε από τις 10.000 που ήταν το 2019 στις 20.000 σήμερα, με στόχο τους επόμενους μήνες να φτάσει τις 30.000, ώστε εντός του πρώτου εξαμήνου του 2022 ο αριθμός των εκκρεμών συντάξεων να έχει μειωθεί δραστικά. Δεν πανηγυρίζουμε, αλλά και δεν πρέπει να υποτιμούμε την τεράστια προσπάθεια που καταβάλλεται.

Ο Πάνος Τσακλόγλου είναι υφυπουργός Εργασίας