Μια επικίνδυνη νόσος που μπορεί να προληφθεί

«Μια σύγχρονη συνεχιζόμενη πανδημία που οφείλεται στο κάπνισμα και οδηγεί στον θάνατο 3.000.000 ασθενείς παγκοσμίως κάθε χρόνο»: με μελανά γράμματα περιγράφουν οι επιστήμονες τη Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια (ΧΑΠ), επιμένοντας παράλληλα πως παρότι αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα ιατρικά προβλήματα της σύγχρονης εποχής μπορεί και να προληφθεί και να αντιμετωπιστεί.

Και προειδοποιούν ότι οι ασθενείς αντιμετωπίζουν τριπλάσιο κίνδυνο θανάτου σε περίπτωση που μολυνθούν από τον πανδημικό ιό. Παράλληλα επισημαίνουν ότι τα κράτη οφείλουν να εστιάσουν σε προγράμματα ενημέρωσης και πρόληψης, καθώς η συγκεκριμένη νόσος μπορεί να οδηγήσει σε χρεοκοπία ακόμα και τα πιο εύρωστα και οργανωμένα συστήματα υγείας. Αρκεί κανείς να αναλογιστεί πως η «συμβολή» της ΧΑΠ στις δαπάνες υγείας για τα αναπνευστικά νοσήματα στην Ευρώπη ανέρχεται στο 56% και το ετήσιο κόστος αγγίζει τα 39 δισ. ευρώ».

Εμβολιασμός. Αναλυτικότερα και με αφορμή τη φετινή παγκόσμια ημέρα ΧΑΠ η Ελληνική Πνευμονολογική Εταιρεία (ΕΠΕ) στέλνει ένα ηχηρό μήνυμα «για υγιείς πνεύμονες. Τώρα είναι πιο σημαντικό». Στο πλαίσιο αυτό ο πρόεδρος της Εταιρείας Στέλιος Λουκίδης, καθηγητής Πνευμονολογίας, ΕΚΠΑ, σε σχετική συνέντευξη Τύπου και αναφερόμενος στη σημασία του εμβολιασμού για τους ασθενείς με ΧΑΠ και της τήρησης των μέτρων προστασίας τόνισε πως «κατά τον τελευταίο ενάμιση χρόνο της πανδημίας παρατηρήσαμε μειωμένη χρήση των υπηρεσιών υγείας από ασθενείς με ΧΑΠ, χαμηλό αριθμό παροξύνσεων και μικρή επίπτωση σε μόλυνση από COVID. Τα παραπάνω άπτονται του υψηλού ποσοστού εμβολιασμού, της τήρησης των μέτρων ατομικής προστασίας και της συμμετοχής των πνευμονολόγων στην εξωνοσοκομειακή διαχείριση».

Πρόκειται δε για μια σημαντική νίκη, καθώς σύμφωνα με τον αντιπρόεδρο της Εταιρείας και καθηγητή Πνευμονολογίας στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Κρήτης, Νίκο Τζανάκη, «η νόσηση COVID-19 ασθενών με ΧΑΠ συνεπάγεται 4,5 φορές μεγαλύτερο κίνδυνο νοσηλείας, 1,5 φορά αυξημένο κίνδυνο διασωλήνωσης και 2,5 φορές μεγαλύτερο κίνδυνο απώλειας της ζωής».

Κάπνισμα. Η χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια (ΧΑΠ) είναι ένα νόσημα όπου οι αεραγωγοί των πνευμόνων σταδιακά στενεύουν, συνήθως εξαιτίας του καπνίσματος. Αρχικά τα συμπτώματα της νόσου είναι πολύ ήπια, με συνέπεια οι πάσχοντες, τα πρώτα χρόνια, να  θεωρούν τις ενοχλήσεις αυτές μια φυσιολογική συνέπεια του καπνίσματος (ο μύθος του τσιγαρόβηχα) και της ηλικίας.

Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να μην καταφεύγουν στον πνευμονολόγο για να εξεταστούν και να υποβληθούν σε σπιρομέτρηση, την απλή εξέταση που «αποκαλύπτει» τη νόσο. Ετσι, η ΧΑΠ εξελίσσεται… αθόρυβα και τελικά αποφράσσει τους βρόγχους (τους αεραγωγούς που αναπνέουμε) και καταστρέφει με μη αναστρέψιμο τρόπο τους ιστούς των πνευμόνων. Οπως άλλωστε εξηγούν οι ειδικοί της ΕΠΕ, μόνον όταν καταστραφεί το 50%-60% των πνευμόνων ο ασθενής αρχίζει να έχει πολύ σοβαρή δύσπνοια και να εκδηλώνει 2-3 επεισόδια επιδείνωσης της ασθένειας κάθε χρόνο, που ονομάζονται παροξύνσεις. Οι κρίσεις αυτές συχνά τον οδηγούν σε εισαγωγή και νοσηλεία σε νοσοκομείο.

Θεραπείες. Σύμφωνα με τη συντονίστρια της Ομάδας ΧΑΠ της ΕΠΕ, Ανδριάννα Παπαϊωάννου, πνευμονολόγο-φυματιολόγο στη Β’ Πανεπιστημιακή Πνευμονολογική Κλινική του νοσοκομείου Αττικόν, «εκτιμάται ότι η νόσος ευθύνεται παγκοσμίως για περισσότερα από 29 εκατομμύρια χρόνια ζωής σε συνθήκες αναπηρίας. Ωστόσο είναι μια νόσος που μπορεί να προληφθεί και να αντιμετωπιστεί. Φαρμακευτικές και μη φαρμακευτικές θεραπείες βοηθούν στην ανακούφιση των συμπτωμάτων, στη μείωση των παροξύνσεων και στη βελτίωση της ποιότητας ζωής των ασθενών».

Πιο συγκεκριμένα, εάν ο ασθενής συνεχίσει να καπνίζει, αγνοώντας τα ενοχλητικά συμπτώματα του βήχα, της απόχρεμψης και του εύκολου λαχανιάσματος (δύσπνοια), ή δεν λαμβάνει ανελλιπώς την εισπνεόμενη αγωγή που θα του χορηγήσει ο ειδικός πνευμονολόγος, η νόσος θα εξελιχθεί στην πιο προχωρημένη της μορφή. Στο βαρύ στάδιο, ο ασθενής δεν μπορεί να κάνει καθημερινές οικιακές εργασίες, να κοιμηθεί, να μετέχει σε οικογενειακές διασκεδάσεις και να έχει σεξουαλική ζωή. Καθηλώνεται σε αναπηρική μορφή διαβίωσης στο σπίτι, απόλυτα εξαρτημένος από την οικογένειά του και από τη λήψη οξυγόνου καθ’ όλο το 24ωρο.