Με πολλές ταχύτητες η πράσινη μετάβαση

Με πολλά και διαφορετικά καύσιμα και κυρίως πιο ακριβά φαίνεται ότι θα «φτάσει» σε «πράσινο» λιμάνι η παγκόσμια ναυτιλία, όπως προκύπτει από τις συζητήσεις στο πλαίσιο της COP26 αλλά και από πρωτοβουλίες κρατών, ναυτιλιακών εταιρειών και φορέων.

Η πλοιοκτησία προβληματίζεται έντονα καθώς αφενός μεν αναγνωρίζει την ανάγκη για άμεσο, μέχρι το 2050, μηδενισμό των εκπομπών άνθρακα από τα πλοία, όμως ακόμη δεν έχει εξευρεθεί εκείνο το καύσιμο που θα αντικαταστήσει με επιτυχία το μοντέλο του ενός φθηνού καυσίμου ίδιου για όλες τις κατηγορίες πλοίων (μαζούτ) που το συναντά το πλοίο και στο πιο απόμακρο λιμάνι του πλανήτη, όπως ήταν συνηθισμένη να λειτουργεί τα τελευταία 70 χρόνια η διεθνής ναυτιλία.

Αντιθέτως με τα μέχρι τώρα δεδομένα, με εξαίρεση το υγροποιημένο φυσικό αέριο (LNG) που είναι ένα έτοιμο καύσιμο άμεσης μετάβασης, η ναυτιλία φαίνεται ότι θα εισέλθει σε ένα μοντέλο πολλαπλών καυσίμων και βεβαίως πολύ πιο ακριβών, γεγονός που προβληματίζει τους πλοιοκτήτες.

Η πρόσφατη συμφωνία 19 χωρών, μεταξύ των οποίων οι ΗΠΑ, το Ηνωμένο Βασίλειο, η Ιαπωνία, η Νορβηγία, η οποία ανακοινώθηκε στο περιθώριο της COP26 για την ανάπτυξη έξι «πράσινων θαλάσσιων διαδρόμων» μέχρι τα μέσα της δεκαετίας, είναι το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα για το πώς αρχίζουν οι διαφοροποιήσεις στην ανάπτυξη πολιτικών μηδενικών εκπομπών άνθρακα ανάλογα με τις εμπορικές στρατηγικές χωρών, δημιουργώντας «πολλαπλές» λύσεις σε ναυτιλιακό επίπεδο.

Οι 19 χώρες κινούνται πρωτίστως με την ανάγκη εξυπηρέτησης φορτίων μεταξύ συγκεκριμένων λιμανιών, γι’ αυτό, όπως δηλώνουν οι υπογράφοντες τη Διακήρυξη, θα υποστηρίξουν τη δημιουργία πράσινων ναυτιλιακών διαδρόμων – θαλάσσιων διαδρομών μηδενικών εκπομπών μεταξύ δύο (ή περισσότερων) λιμένων.

Επίσης άλλες διαφοροποιήσεις έρχονται από τις πολύ μεγάλες ναυτιλιακές εταιρείες. Η Maersk για παράδειγμα, η μεγαλύτερη ναυτιλιακή εταιρεία του πλανήτη, χρηματοδοτεί την ανάπτυξη συγκεκριμένων καυσίμων για τα πλοία της, όπως είναι π.χ. η μεθανόλη. Αυτή η διαφοροποίηση αναφορικά με τα καύσιμα προβληματίζει τους πλοιοκτήτες κυρίως της tramp ναυτιλίας (μη τακτικών γραμμών) για το κατά πόσο όλα τα λιμάνια θα διαθέτουν από όλα τα καύσιμα.

Το γεγονός ότι για δεκαετίες ολόκληρη η ναυτιλιακή βιομηχανία χρησιμοποιεί την ίδια συνταγή HFO και Marine Diesel Oil (MDO) έχει οδηγήσει στη δημιουργία ενός εκτεταμένου δικτύου υποδομών προμήθειας και ανεφοδιασμού καυσίμων παγκοσμίως για να καλύψει τις ανάγκες ενός παγκόσμιου εμπορικού στόλου και τη θεαματική επέκτασή του μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Τώρα όμως με την αναζήτηση νέων, περιβαλλοντικά βιώσιμων ναυτιλιακών καυσίμων ένα πράγμα είναι ήδη σαφές: η εποχή τεχνολογίας προώθησης, καθολικής εφαρμογής, φαίνεται να πλησιάζει στο τέλος της. Και ουσιαστικά προαναγγέλλει το τέλος του θαλάσσιου εμπορίου χαμηλού κόστους και το βασικό του στήριγμα, το διεθνές μοντέλο της bulk/tramp ναυτιλίας, το οποίο είναι υπεύθυνο για πάνω από το 84% του παγκόσμιου μεταφορικού έργου (σε τονομίλια), όπως αναφέρει χαρακτηριστικά μελέτη της Ενωσης Ελλήνων Εφοπλιστών (ΕΕΕ). Η ομαλή λειτουργία του μοντέλου αυτού προϋποθέτει την ύπαρξη ίδιου τύπου καυσίμων σε όλα τα λιμάνια του πλανήτη, κάτι που θα πρέπει να εξασφαλιστεί. Αλλά το ερώτημα πόσων ειδών καύσιμα θα μπορούν να υπάρχουν σε κάθε λιμάνι απασχολεί ήδη τις πλοιοκτήτριες εταιρείες.