Εκτός σχεδίου δόμηση και κλιματική αλλαγή

Τις τελευταίες εβδομάδες είναι στο επίκεντρο η Συνδιάσκεψη των Ηνωμένων Εθνών για την Κλιματική Αλλαγή στη Γλασκώβη και όλοι αναμένουν τι θα περιέχει η τελική συμφωνία. Θα είναι μια συμφωνία τολμηρή ή «μία από τα ίδια».

Συγχρόνως γίνεται όλο και πιο έντονη η συζήτηση για τις «έξυπνες» και βιώσιμες πόλεις και κατά πόσο είναι περιβαλλοντικά ωφέλιμο να ζει κανείς σε μια μεγάλη πόλη ή στην ύπαιθρο.

Η απάντηση δείχνει να είναι κάπου στη μέση, δηλαδή να ζεις σε μικρότερες και πιο βιώσιμες πόλεις. Ο ένας λόγος είναι ότι είναι πιο ευέλικτες και εύκολα διαχειρίσιμες. Ο άλλος λόγος, ότι από τη μια στις μεγάλες πόλεις η κατανάλωση ενέργειας για τα διαμερίσματα είναι μικρότερη από τις μονοκατοικίες στις μη αστικές περιοχές, αλλά από την άλλη η κατανάλωση για τη μετακίνηση των κατοίκων εντός των μεγάλων πόλεων αυξάνεται συνεχώς. Στις πυκνοδομημένες περιοχές οι παρεμβάσεις βιώσιμης κινητικότητας είναι δύσκολες και τα κτίρια παλιά, ενώ στις μη αστικές περιοχές οι κάτοικοι βρίσκονται πιο κοντά στη φύση, με περισσότερο χώρο και έχουν τη δυνατότητα να υιοθετήσουν πιο εύκολα βέλτιστες περιβαλλοντικές πρακτικές.

Ας επιστρέψουμε όμως στο τι γίνεται στην Ελλάδα σε αυτές τις περιοχές. Αν εξαιρέσουμε τις πόλεις που έχουν από πολύ παλιά σχέδιο, οι επεκτάσεις τους καθυστερούν υπερβολικά, με αποτέλεσμα οι αυθαιρεσίες σε αυτές τις περιοχές, διαχρονικά, να είναι σε τέτοιο βαθμό, που να καθίσταται επιτακτική η ανάγκη να οριστεί άμεσα σαφές πλαίσιο δόμησης και ανάπτυξης. Η πίεση που δέχονται για οικιστική ανάπτυξη φαίνεται να αυξάνεται συνεχώς, λόγω και της μεγάλης αύξησης των τιμών αγοράς κατοικίας στο κέντρο των πόλεων και ιδίως της Αθήνας.

Τα τελευταία χρόνια γίνεται μεγάλη προσπάθεια σε αυτή την κατεύθυνση, ώστε να οριστικοποιηθεί το κτηματολόγιο και οι δασικοί χάρτες, ενώ πρόσφατα ξεκίνησε ένα πολύ μεγάλο πρόγραμμα για τον χωρικό σχεδιασμό του συνόλου της χώρας. Σε αυτή τη διαδρομή τα εμπόδια είναι πολλά και για τον λόγο αυτό θα πρέπει να υπάρξει η αντίστοιχη ευελιξία και όχι αχρείαστη αυστηρότητα.

Σε αυτή την κατεύθυνση, η μη δυνατότητα δόμησης στα κατά παρέκκλιση αγροτεμάχια, πριν οριστεί σαφώς το πλαίσιο ανάπτυξης των περιοχών αυτών, θα οδηγήσει σε νέες αυθαιρεσίες και τεχνητή αύξηση των τιμών των κατοικιών. Μπαίνει το κάρο μπροστά από το άλογο.

Είναι ανάγκη και περιβαλλοντικά ωφέλιμο οι μη αστικές περιοχές να αναπτυχθούν οικιστικά, σεβόμενες πάντα τις δασικές περιοχές και την αγροτική δραστηριότητα. Για τον λόγο αυτό, θα πρέπει να επιταχυνθεί η ολοκλήρωση των εκκρεμοτήτων όσο γίνεται συντομότερα.

Ο Μιχάλης Καλογιαννάκης είναι πρόεδρος του Πανελλήνιου Συλλόγου Διπλωματούχων Αγρονόμων Μηχανικών