Το φάντασμα της «ανοσίας της αγέλης»

Η εξέλιξη του παρόντος πανδημικού κύματος επέφερε αφενός τον αιφνιδιασμό και αφετέρου την απογοήτευση στην παγκόσμια κοινότητα, εξαιτίας της μη επιθυμητής απόδοσης των μέτρων σε πολλές χώρες και της στασιμότητας ως προς τον έλεγχο και τη διαχείριση της πανδημίας. Το φάντασμα της «ανοσίας της αγέλης» πλανιέται πλέον πάνω από τον κόσμο αλλά και στη χώρα μας.

Τα φαινόμενα αυτά συνιστούν το συνδυαστικό αποτέλεσμα της εμβολιαστικής κάλυψης, των μέτρων δημόσιας υγείας και της συμμόρφωσης του πληθυσμού στις συστάσεις της ιατρικής κοινότητας και των δημοσίων αρχών.

Η ακολουθούμενη πολιτική δημόσιας υγείας είχε ως επίκεντρο την πλευρά της προσφοράς (νοσοκομειακή περίθαλψη, εντατική θεραπεία και εθνικό πρόγραμμα εμβολιασμού) με θετικά αποτελέσματα.

Ομως προς την άλλη πλευρά (πολίτες, ευάλωτες ομάδες του πληθυσμού) η προσέγγιση των δημοσίων αρχών δεν υπήρξε αποδοτική εξαιτίας της έλλειψης τεκμηριωμένου – σε όρους δημόσιας υγείας – επικοινωνιακού αφηγήματος και των αναγκαίων παρεμβάσεων για συνεχή κοινοτική δράση διαμέσου της κινητοποίησης των υπηρεσιών δημόσιας υγείας και πρωτοβάθμιας φροντίδας.

Στην κατεύθυνση αυτή έχει συμβάλλει η απουσία συναίνεσης και η επικοινωνιακή «Βαβέλ» που επικρατεί σχετικά με τις πληροφορίες και τις οδηγίες προς το κοινό, πράγμα το οποίο διαβρώνει τις σχέσεις εμπιστοσύνης ανάμεσα στις δημόσιες αρχές και ειδικά τμήματα του πληθυσμού.

Υπό το πρίσμα αυτό, ο στρατηγικός στόχος για τη δημιουργία τείχους ανοσίας με τη συνδυαστική δράση του εμβολιαστικού προγράμματος και των αναγκαίων μέτρων δημόσιας υγείας υποκαθίσταται από τη μονοδιάστατη προσέγγιση αποτροπής της κατάρρευσης των υπηρεσιών ιατρικής περίθαλψης και ειδικότερα του νοσοκομειακού σκέλους του ΕΣΥ.

Ανεξαρτήτως αυτών των επισημάνσεων οι ασάφειες σχετικά με τα κρίσιμα επιδημιολογικά σημεία της πανδημίας και τη φύση και τη διάρκεια της ανοσίας καθώς και τα συμπτώματα κόπωσης που παρατηρούνται στις δημόσιες αρχές και τους επαγγελματίες υγείας αντικατοπτρίζουν τα προβλήματα διοίκησης και έλλειψης πόρων μετά την υπερδεκαετή οικονομική κρίση.

Η κατάσταση αυτή δημιουργεί φραγμούς και εμπόδια στην προσπάθεια αντιμετώπισης της πανδημίας και ωθεί σε μη αποτελεσματικές πρακτικές που εκφεύγουν από τον βασικό στόχο της επίτευξης ανοσίας στην κοινότητα.

Βασική προϋπόθεση αυτής της σκόπευσης αποτελεί η προσήλωση στο εθνικό εμβολιαστικό πρόγραμμα σε συνδυασμό με τη σταθερή προσέγγιση μέτρων δημόσιας υγείας όπως είναι η αποστασιοποίηση αλλά και η υποχρεωτικότητα του εμβολιασμού σε ειδικές ομάδες του πληθυσμού.

Σε διαφορετική περίπτωση το φάντασμα της «ανοσίας της αγέλης» μπορεί να επιφέρει σοβαρά πλήγματα στην υγεία και την οικονομία. Τα οποία όπως έδειξε η πρόσφατη εμπειρία πρόκειται να κατανεμηθούν άνισα και άδικα σε βάρος των ευάλωτων και μη ευνοημένων ομάδων του πληθυσμού.

Το δίλημμα «υγεία ή οικονομία» έχει απωλέσει τη σημασία του από την εξέλιξη των πραγμάτων. Μια «έξυπνη» και τεκμηριωμένη πολιτική δημόσιας υγείας μπορεί να απαντήσει με αποτελεσματικό τρόπο με τη σύνθεση.

Ο Γιάννης Κυριόπουλος είναι ομότιμος καθηγητής Οικονομικών της Υγείας, ΕΣΔΥ