Το μονοπάτι της κακίας

Χωρίς τον Ερίκ Ζεμούρ, οι γαλλικές προεδρικές εκλογές του Απριλίου του 2022 θα προκαλούσαν το ενδιαφέρον της διεθνούς κοινής γνώμης όχι νωρίτερα από τις αρχές του νέου έτους. Κι όμως, από τη στιγμή που ο 63χρονος δημοσιογράφος και συγγραφέας υπονόησε την υποψηφιότητά του, τον περασμένο Ιούνιο, η γαλλική πολιτική σκηνή είναι ψηλά στη διεθνή ατζέντα. Και όπως φαίνεται θα παραμείνει, ειδικά αν ο Ερίκ Ζεμούρ ανακοινώσει επίσημα την υποψηφιότητά του. Οι πληροφορίες και οι αναλύσεις εκτός Γαλλίας κινούνται μεταξύ περιέργειας και ανησυχίας. Αναφέρονται σε έναν ακόμα ακροδεξιό και νεοφώτιστο πολιτικό να μονομαχεί με την επίσης ακροδεξιά Μαρίν Λεπέν του Εθνικού Μετώπου για τη δεύτερη θέση που οδηγεί στον επόμενο γύρο απέναντι στον πρόεδρο Μακρόν. Η ανησυχία προκαλείται από το άθροισμα των ποσοστών Ζεμούρ και Λεπέν (σχεδόν 30%) που δείχνουν μια ισχυρότερη στροφή των γάλλων πολιτών στην ξενοφοβία και τον εθνικισμό.

Οι στάσεις εντός Γαλλίας χαρακτηρίζονται από ψυχραιμία αλλά και κατακραυγή. Μέχρι τις αρχές του 2000, ο Ζεμούρ ήταν γνωστός ως δημοσιογράφος με συντηρητικό προσανατολισμό. Από εκείνη την περίοδο και μετά, τόσο τα βιβλία του όσο και η τηλεοπτική του παρουσία συνέθεσαν το προφίλ ενός διανοουμένου με θέσεις οριακές και ακραίες σε θέματα όπως οι σχέσεις των φύλων, η μετανάστευση, η πολυπολιτισμικότητα και η θέση της Γαλλίας στην Ευρώπη. Του έχει ασκηθεί κριτική για προώθηση αντιλήψεων κοντά στον σεξισμό, τον ρατσισμό και την ξενοφοβία. Εχει επίσης καταδικαστεί για υποκίνηση φυλετικού μίσους.

Από τον Ιούνιο του 2021 και μέχρι σήμερα οι δημόσιες τοποθετήσεις του επιβεβαίωσαν ότι δεν έχει μετακινηθεί καθόλου από αυτές τις θέσεις. Αναφέρεται υποτιμητικά στο γυναικείο φύλο και σε άλλα κοινωνικά κινήματα και επιθυμεί να περιορίσει πολύ δραστικά το δικαίωμα απόκτησης της γαλλικής υπηκοότητας από τους μετανάστες. Θεωρεί ότι η Γαλλία βιώνει εδώ και καιρό έναν «εμφύλιο πόλεμο» με βάση εθνοτικά χαρακτηριστικά, στοχοποιώντας το Ισλάμ, ενώ θα ήθελε και τη σταδιακή απαγκίστρωση της χώρας από την ΕΕ, ιδιαίτερα στην οικονομία και το εμπόριο. Αυτές οι θέσεις αλλά και άλλες ακόμα πιο ακραίες, όπως η διά νόμου υποχρεωτική χρησιμοποίηση «γαλλικών ονομάτων» και όχι «ξένων», όπως τα αραβικά, έχουν οδηγήσει κάποιους σχολιαστές να ζητούν να μην του παρέχεται τόσο συχνά τηλεοπτικό βήμα. Αλλοι ζητούν να μην του επιτραπεί να συμμετάσχει στις εκλογές. Πιο ψύχραιμες φωνές θεωρούν πως πρέπει να νικηθεί πολιτικά.

Ο Ερίκ Ζεμούρ υποστηρίζει πως συνεχίζει την παράδοση του Σαρλ ντε Γκολ, ηγέτη της Γαλλίας μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Αυτό είναι δύσκολο να το πιστέψει κανείς, καθώς ο αντίκτυπος του λόγου του είναι κατά βάση διχαστικός και όχι ενωτικός. Οσοι αναλύουν ψύχραιμα την ιδεολογική του πλατφόρμα τον περιγράφουν ως μια πιο επικίνδυνη μορφή Ακροδεξιάς, καθώς, σε αντίθεση με το παράδειγμα του Τραμπ, είναι πιο λόγια. Η ρητορική της βασίζεται στην ιστορία, τη στατιστική και τη λογοτεχνία. Ο κίνδυνος είναι, λοιπόν, αυτά τα στοιχεία να νομιμοποιήσουν και να απελευθερώσουν τις ακραίες αντιλήψεις.

Το καλύτερο σενάριο είναι να ηττηθούν εκλογικά οι απόψεις του Ερίκ Ζεμούρ. Και αυτό γιατί επέλεξε τον εύκολο δρόμο για να ασχοληθεί με τα δύσκολα ζητήματα της γαλλικής, και όχι μόνο, κοινωνίας, δηλαδή αυτόν της κακίας. Επέλεξε να διχάσει και όχι να ενώσει.

Ο Παναγιώτης Πασχαλίδης είναι ερευνητής στο Ελληνικό Ιδρυμα
Ευρωπαϊκής και Εξωτερικής Πολιτικής (ΕΛΙΑΜΕΠ)