NON PAPER

Το χιτζάμπ δεν είναι αξεσουάρ

Την περασμένη εβδομάδα είδε το φως της δημοσιότητας μια καμπάνια του Συμβουλίου της Ευρώπης υπέρ της διαφορετικότητας με άξονα τα διάφορα είδη των μουσουλμανικών καλυμμάτων κεφαλής, όπως το χιτζάμπ. Στις φωτογραφίες βλέπαμε πορτρέτα γυναικών σε μοντάζ δύο εκδοχών τους. Μία με «δυτικά» ρούχα και μία με μαντίλα. Το σύνθημα ήταν «Η ομορφιά υπάρχει στη διαφορετικότητα όπως και η ελευθερία στο χιτζάμπ». Και το σύνθημα μας καλούσε να γιορτάσουμε τη διαφορετικότητα και να σεβαστούμε το χιτζάμπ διότι «ο κόσμος μας θα ήταν πολύ βαρετός αν όλοι μοιάζαμε ίδιοι».

Θύμωσα. Ενιωσα ότι κάποιος με κορόιδευε αλλοιώνοντας με ένα τρικ την αλήθεια. Η διπλή φωτογραφία μοιάζει με ένα είδος απάτης εφόσον ισχύει κατά το ήμισυ. Διότι μια γυναίκα μπορεί να κυκλοφορεί με χιτζάμπ στις χώρες του λεγόμενου δυτικού κόσμου. Σε μια ισλαμική χώρα ή κοινότητα όμως δεν επιτρέπεται να μην το βάλει. Κι εκεί δεν τίθεται θέμα επιλογής (θυμάμαι τις μπάτσες που μου έδιναν στα μπράτσα γυναίκες όταν, σε μια βόλτα στο παζάρι ινδονησιακής πόλης, κυκλοφορούσα, με θερμοκρασία 45 βαθμούς, ξεμανίκωτη).

Ο ελληνοϊρανός φίλος Νίκολας Ντέιμον Παπαδημητρίου, που η μητέρα του, όταν κηρύχθηκε η ισλαμική επανάσταση, χώρεσε όλη της τη ζωή σε μία βαλίτσα και ήρθε στην Ελλάδα, ακριβώς για να μη βάλει μπούρκα, και τα ξέρει και τα λέει καλύτερα από εμένα. Διότι η ισλαμική μαντίλα δεν είναι κάτι σαν τα ριγέ του Ξιαρχό. Ούτε αξεσουάρ είναι να το φοράς όποτε σου κάνει κέφι ή ταιριάζει με το ντύσιμό σου. «Οταν μια γυναίκα φοράει την ισλαμική μαντίλα, τη φοράει παντού και πάντα, καθώς αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της εξωτερικής της εμφάνισης» λέει. «Τη φοράει ακόμη και όταν παίζει μπάσκετ ή κολυμπάει ή κόβει ξύλα. Δεν τη φοράει μόνο στα κομμωτήρια, όπου απαγορεύεται να εργάζονται άντρες και περιστοιχίζεται μόνο από γυναίκες, και μάλιστα σε χώρους χωρίς βιτρίνα ή όψη στον δρόμο, αλλά πάντα σε διαμερίσματα που λειτουργούν ως σαλόνια ομορφιάς […] Η ισλαμική μαντίλα λοιπόν είναι περιττή όταν οι άντρες απουσιάζουν. Αυτό συνεπάγεται πως δεν αποτελεί ολότελα γυναικείο ζήτημα αλλά η ετεροπροσδιορισμένη ύπαρξή της στηρίζεται στην αντίστοιχη ύπαρξη των αντρών. Υπάρχει όταν υπάρχουν οι άντρες, δηλαδή εξαιτίας αυτών».

Σε μια εποχή που η πατριαρχία – πολύ σωστά – είναι στο στόχαστρο, που είναι γενικό αίτημα η πάταξη της τοξικότητας και των συνέπειών της, νιώθω μεγάλη αμηχανία απέναντι στο «τι εννοεί ο ποιητής» του Συμβουλίου της Ευρώπης με αυτή την καμπάνια – η οποία τελικά αποσύρθηκε. Και απορώ με τις μαχήτριες και ακτιβίστριες συναδέλφους και λοιπές «δημοσιογραφούσες» που σήκωσαν ψηλά τις γυναικοκτονίες, πώς και δεν αντέδρασαν.

Σύμβολα και παρελκόμενα

Τα ρούχα που επιλέγουμε – ή μας επιβάλλουν – να φοράμε είναι ένα είδος δήλωσης. Και, σε κάποιες περιπτώσεις, έχουν τις συνεκδοχές τους. Η μαντίλα δεν είναι κάτι φακιόλια με χαντρούλες που, στη δεκαετία του 1980, συνδυάζαμε με φούστα κλαρωτή και καλαθούνα και άντε, το πολύ, να καταλάβαινε κάποιος ότι ψηφίζαμε ΚΚΕ εσωτερικού. Η αποδοχή της μαντίλας σημαίνει και πολλά άλλα. Και, πρώτα απ’ όλα, συνεπάγεται και την αποδοχή της θέσης της γυναίκας στο Ισλάμ.

«Γιορτάζω» τη διαφορετικότητα με φλάμπουρο τη μαντίλα σημαίνει ότι «γιορτάζω» και τους γάμους εννιάχρονων με εξηντάρηδες, τους δημόσιους λιθοβολισμούς γυναικών επειδή πήγαν μόνες τους στο παζάρι, τον αποκλεισμό τους από την εκπαίδευση, το ότι δεν έχουν δικαίωμα να οδηγούν αυτοκίνητο, τις κλειτοριδεκτομές.

Ναι, ξέρω, το Ισλάμ είναι ένα από τα καινούργια και «υπό κατασκευή» προλεταριάτα. Κυρίως λόγω των μεταναστευτικών κυμάτων. Ωστόσο δεν θα πρέπει να αφήσουμε την υπεράσπιση των δικαιωμάτων της γυναίκας στις ισλαμικές χώρες στα χέρια της Ακροδεξιάς. Και ευτυχώς, στη Γαλλία, ήταν κάθετα εναντίον της καμπάνιας κεντροαριστεροί υπουργοί και πολιτικοί.