Προσεισμικές δονήσεις

Η Αθήνα εξακολουθεί να αναμένει τη χωρίς καθυστερήσεις ρύθμιση από τη Βόρεια Μακεδονία των δεσμεύσεών της από τη Συμφωνία των Πρεσπών ώστε με την ουσιαστική αναβάθμιση των διμερών σχέσεων να εντείνει την υποστήριξη της ευρωπαϊκής προοπτικής των Σκοπίων. Ομως, η αποτυχία στις πρόσφατες αυτοδιοικητικές εκλογές ανατρέπει το σκηνικό, με τον πρωθυπουργό Ζόραν Ζάεφ να παραιτείται από την ηγεσία του κόμματος και της κυβέρνησης αφήνοντας εμβρόντητους τους κυβερνητικούς του εταίρους, με πρώτο τον Αλβανό Αλί Αχμέτι που χαρακτήρισε την κίνηση αυτή αψυχολόγητη. Και από την άλλη, με το κύριο αντίπαλο κόμμα, το VMRO-DPMN, που στις ημέρες του Νίκολα Γκρούεφσκι αναβίωσε και χρησιμοποίησε τους παλιούς εθνικισμούς, να αγγίζει την εξουσία…

Και ενώ το σενάριο της ανάκλησης της παραίτησης Ζάεφ έρχεται στο προσκήνιο, ο βαθμός της ανασφάλειας στα Δυτικά Βαλκάνια ανέρχεται ανησυχητικά. Εδώ και δεκαοκτώ χρόνια οι υποσχέσεις για την ένταξη των Δυτικών Βαλκανίων στην ΕΕ ήταν πολλές και η Ελλάδα, με την πρωτοβουλία της Θεσσαλονίκης, πρωτοστατούσε στην εκστρατεία ενσωμάτωσης του τμήματος αυτού της ηπείρου στον κορμό της ευρωπαϊκής οικογένειας. Παρά ταύτα, μια σειρά κρατών της ΕΕ, είτε λόγω στερεοτύπων είτε λόγω έλλειψης ευελιξίας, δεν στέργει να υποστηρίξει τους «προβληματικούς» Βαλκάνιους στον ευρωπαϊκό τους δρόμο. Πέρα όμως από αυτό το εμπόδιο, ένας ενδοβαλκανικός παράγων μεγιστοποιεί τις δυσκολίες. Ο λόγος για τις ενστάσεις της Βουλγαρίας έναντι της Βόρειας Μακεδονίας που στενεύουν τα περιθώρια για την έναρξη του βηματισμού προς τις Βρυξέλλες. Ασφαλώς και η Σόφια έχει κάθε δικαίωμα να επιδιώκει την αποκατάσταση των εκκρεμοτήτων που εκτιμά ότι πρέπει να ρυθμιστούν προκειμένου η Βόρεια Μακεδονία να βρεθεί προ των πυλών της ΕΕ. Ομως, με την υπάρχουσα ρευστότητα στην περιοχή και με εμφανή την προσπάθεια της Ρωσίας, της Τουρκίας και άλλων να διευρύνουν και να εδραιώσουν επιρροές στη Βαλκανική, οι λόγοι είναι σοβαροί για μια ρύθμιση που θα ολοκληρώνει την εικόνα μιας ασφαλούς και «οχυρωμένης» Ευρώπης. Με τα μέλη της, παλαιά και νέα, να σταθμίζουν δύο φορές οποιεσδήποτε προσπάθειες όσων επιδιώκουν όχι τη διαφημιζόμενη από τους ίδιους «φιλία και συνεργασία» αλλά την εκμετάλλευση των βαλκανικών τους «εταίρων».

Η Ελλάδα, από την πλευρά της, προχώρησε σε ρύθμιση των διαφορών της με τη Βόρεια Μακεδονία. Συμβιβασμοί έγιναν αλλά και πολλές διαμαρτυρίες και από τις δύο πλευρές ακούστηκαν σε πολύ υψηλούς τόνους. Αν και η σημερινή ελληνική κυβέρνηση, παρότι ως αντιπολίτευση είχε ταχθεί κατά της Συμφωνίας των Πρεσπών, δηλώνει έτοιμη να διευκολύνει τις ενταξιακές διαπραγματεύσεις της Βόρειας Μακεδονίας. Ισως η φίλη Βουλγαρία θα μπορούσε να εμπνευσθεί από το πνεύμα αυτό αξιοποιώντας το προς όφελος όχι μόνο των σχέσεών της με τη Βόρεια Μακεδονία αλλά και των συμφερόντων της ίδιας και της ΕΕ. Οι αιφνίδιες αλλαγές έχουν πάψει να προκαλούν εκπλήξεις και οι κατεργαζόμενες, από τους ορεγόμενους τα Βαλκάνια τρίτους, μεθοδεύσεις έχουν ήδη δώσει απτά δείγματα κινδύνου για απρόβλεπτες αλλαγές στην ταλαιπωρημένη Βαλκανική. Οσα κυοφορούνται τις ημέρες αυτές στη Βοσνία και Ερζεγοβίνη, στο Κόσοβο και αλλού στην περιοχή χρειάζονται την ήρεμη αποφασιστικότητα, την ωριμότητα και την ικανότητα εκείνων που γνωρίζουν να ξεπερνούν δυσκολίες και να υπερπηδούν εμπόδια.

Ο Γιώργος Κακλίκης είναι πρέσβης επί τιμή, ειδικός σύμβουλος του ΕΛΙΑΜΕΠ