Μην πυροβολείτε {LF}τα social media

Την εποχή προ social media όταν περνούσε «η χοντρή» ή όταν κάποια «ντυνόταν προκλητικά» ο σχολιασμός τους περιοριζόταν μεταξύ της παρέας, του σχολείου, του εργασιακού χώρου, της γειτονιάς, του σπιτιού. Ηταν φαινόμενο συχνό και βίαιο. Οχι μόνο το body shaming αλλά οποιοσδήποτε σεβασμός στη διαφορετικότητα ήταν απών. Η οικογένεια, η γειτονιά, η τηλεόραση, τα περιοδικά έχτιζαν στερεότυπα για το γυναικείο σώμα και ντύσιμο που όποια δεν τα ακολουθούσε ήταν στόχος χλευασμού.

Και έπειτα ήρθαν τα κοινωνικά δίκτυα. Και αυτό που κρατούσαμε «κρυφό» βγήκε στο φως. Το body shaming γνωστών και αγνώστων έγινε πιο εύκολο και πιο μαζικό. Σε συνδυασμό με το κυνήγι του like πήρε διαστάσεις επιδημίας για πολλά χρόνια. Μέχρι και σήμερα.

Υπάρχουν πολλές έρευνες που πιστοποιούν το παραπάνω. Ερευνες που ακριβώς λόγω του Ιντερνετ και των κοινωνικών μέσων μπορούμε να διαβάσουμε με ευκολία. Και για την τηλεόραση και τα περιοδικά υπήρχαν παλαιότερα αντίστοιχες έρευνες. Μόνο που δεν είχαμε τόσο εύκολη πρόσβαση στην πληροφορία για να τις διαβάσουμε.

Και εδώ έρχεται η ανατροπή. Κάθε φορά που γίνεται κάτι, τα κοινωνικά μέσα είναι ο εύκολος στόχος. Ξεχνάμε όμως ότι δεν είναι τίποτα άλλο παρά ένας καθρέφτης της κοινωνίας. Και μάλιστα όσο εύκολα δίνουν το περιθώριο να επιτεθεί κάποιος στη διαφορετικότητα, έτσι δίνουν τη δύναμη και στην υπόλοιπη κοινωνία να περάσει στην αντεπίθεση.

Το παράδειγμα του Ξιαρχό και της Μέρι είναι χαρακτηριστικό. Ενας ανθυποσελέμπριτι επιχειρεί να ντροπιάσει μια γυναίκα για τα κιλά και τα ρούχα της. Σε λιγότερο από 24 ώρες από το συμβάν αυτό γνωστοί και άγνωστοί της, σταρ και απλοί χρήστες, μέχρι και εταιρείες πέρασαν στην αντεπίθεση. Το «Σήμερα φοράμε ρίγες» ήταν μια bottom up – από κάτω προς τα πάνω δηλαδή – καμπάνια που πήρε διαστάσεις viral φαινομένου χωρίς να την οργανώσει κανείς. Ο κοινωνικός αυτοματισμός στα καλύτερά του. H Μαίρη πριν από 20 χρόνια δεν θα είχε κανέναν σύμμαχο απέναντι σε αντίστοιχη επίθεση σε ένα μαγαζί, στην εποχή μας βρήκε χιλιάδες.

Αντίστοιχα παραδείγματα θα βρούμε σε επιθέσεις λόγω σεξουαλικού προσανατολισμού, φυλής, εθνότητας κτλ. Η Χρυσή Αυγή αξιοποίησε αρχικά τα social media για να δυναμώσει, μέσα από τα social media όμως είχε έρθει και η πρώτη απάντηση, αυτή του «Σιγά μη φοβηθώ» και μέσα από τα social media δημιουργήθηκε κρίσιμη μάζα απέναντί της μετά τη δολοφονία Φύσσα.

Λόγω της συνδεσιμότητας που παρέχουν με τον υπόλοιπο κόσμο, τα κοινωνικά μέσα, δίνουν την ευκαιρία οι λιγότερο δυνατοί να προστατευθούν. Είμαστε μακριά ακόμα από τον πλήρη σεβασμό στη διαφορετικότητα. Αλλά δεν ευθύνονται για αυτό τα μέσα. Χρειάζονται ακόμα περισσότερες αλλαγές στην παιδεία, την οικογένεια και εν κατακλείδι στην κοινωνία για να εξαλειφθούν παγιωμένα στερεότυπα και συμπεριφορές.

Μέχρι τότε όμως, μην πυροβολείτε τα social media. Αξιοποιήστε τα, για καλό.

Ο Παναγιώτης Παπαχατζής είναι σύμβουλος Στρατηγικής Επικοινωνίας και Ψηφιακού Μετασχηματισμού, managing partner του «The Agency»