Αδειάζει το καλάθι από τα ακριβά δάνεια

Από το άγος του υπέρογκου δανεισμού επιδιώκει να απαλλαγεί το ελληνικό Δημόσιο, με την κυβέρνηση να έχει αποδυθεί σε αγώνα δρόμου, προκειμένου να αδειάσει το «καλάθι» του χρέους από τα ακριβά δάνεια που συμφώνησε στο πλαίσιο των Μνημονίων. Προς αυτή την κατεύθυνση, το οικονομικό επιτελείο έχει θέσει ως προτεραιότητα και ήδη δρομολογεί την πρόωρη αποπληρωμή του δανείου των 8 δισ. ευρώ που έλαβε από το ΔΝΤ. Η ηγεσία του οικονομικού επιτελείου φροντίζει συχνά-πυκνά να υπογραμμίζει τη σημασία του χρέους και την ανάγκη περιορισμού του, στη σκιά των διαπραγματεύσεων που διεξάγονται πανευρωπαϊκά για την αναθεώρηση των δημοσιονομικών κανόνων του Συμφώνου Σταθερότητας.

Η υποχρέωση για διατήρηση του χρέους στο 60% του ΑΕΠ θεωρείται ένας άπιαστος πλέον στόχος, δεδομένου ότι το 2020 λόγω των μέτρων που ελήφθησαν για την αντιμετώπιση των επιπτώσεων της πανδημίας το συνολικό δημόσιο χρέος της ευρωζώνης έφτασε στο 98% του ΑΕΠ (από 84% το 2019) και στην Ελλάδα λίγο κάτω από 200% (σύμφωνα με το προσχέδιο του προϋπολογισμού θα διαμορφωθεί στα 350 δισ. ευρώ στο τέλος του 2021 ή στο 197,9% του ΑΕΠ).

Ενδεικτική είναι η παρέμβαση του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας (ΕSM) κατά την περασμένη εβδομάδα, ο οποίος μέσα από ένα έγγραφο 40 σελίδων προτείνει να ανέβει το ανώτατο όριο δημοσιονομικού ελλείμματος στο 3% του ΑΕΠ και η τιμή αναφοράς χρέους γενικής κυβέρνησης στο 100% του ΑΕΠ, επισημαίνοντας ότι η πανδημική κρίση άλλαξε ριζικά το οικονομικό τοπίο, πυροδοτώντας την προσωρινή αναστολή των δημοσιονομικών κανόνων.

Η έμφαση που αποδίδει το οικονομικό επιτελείο στο χρέος εξηγείται από τα πολυεπίπεδα οφέλη που θα αποκομίσει η ελληνική οικονομία. Υπολογίζεται ότι από την πρόωρη αποπληρωμή του δανείου που έλαβε η Ελλάδα από το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο θα μειωθεί κατά 228 εκατομμύρια ευρώ συνολικά το βάρος του έλληνα φορολογούμενου, ενώ παράλληλα μειώνεται το κόστος εξυπηρέτησης και βελτιώνεται το προφίλ της χώρας στις αγορές ενόψει των κρίσιμων μηνών του 2022. Υπενθυμίζεται πως τον Μάρτιο ολοκληρώνεται το έκτακτο πανδημικό πρόγραμμα της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (PEPP). Σύμφωνα με το υπουργείο Οικονομικών, οι δαπάνες που καταβάλλει σήμερα το ελληνικό κράτος για τόκους του χρέους της Κεντρικής Διοίκησης διαμορφώνονται κοντά στα επίπεδα των 5,5 δισ. ευρώ με 6,2 δισ. ευρώ, ήτοι γύρω στο 3,1%-3,8% ως ποσοστό του ΑΕΠ! Το οικονομικό επιτελείο έχει προαναγγείλει ότι το 2022 επίκειται η τρίτη αποπληρωμή του δανείου από το ΔΝΤ, ποσού 1,8 δισ. ευρώ, με εκτιμώμενο όφελος τα 43 εκατ. ευρώ, ενώ είχαν προηγηθεί η αποπληρωμή στις 25 Νοεμβρίου του 2019 ύψους 2,7 δισ. ευρώ με όφελος 100 εκατ. ευρώ, και η αποπληρωμή της 18ης Μαρτίου το 2021 ύψους 3,3 δισ. ευρώ, με όφελος 85 εκατ. ευρώ. Από την κυβέρνηση έχει δρομολογηθεί η διάθεση του ποσού των 7 δισ. ευρώ για την πρόωρη αποπληρωμή του «ακριβού» χρέους από ΔΝΤ και τα διμερή δάνεια του πρώτου Μνημονίου ύψους περί τα 5,2 δισ. ευρώ, από τα συνολικά 52,3 δισ. ευρώ.

ΔΙΔΥΜΑ ΕΛΛΕΙΜΜΑΤΑ. Αρκετοί είναι οι οικονομολόγοι που «χτυπούν καμπανάκι» για την επανεμφάνιση των ελλειμμάτων του προϋπολογισμού και του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών – και αποτελεί κεντρικό σημείο προσοχής η πορεία των δίδυμων ελλειμμάτων. Σύμφωνα με τον ΙΟΒΕ, οι πολιτικές στήριξης των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων ήταν μεν κρίσιμες αλλά θα πρέπει να αντιστραφούν προς μηδενικό έλλειμμα το 2022 και πρωτογενή πλεονάσματα της τάξεως του 1% του ΑΕΠ στη συνέχεια. Οι υψηλότεροι ρυθμοί μεγέθυνσης στη δεκαετία άνω του 3% κατά μέσο όρο – κάτι κρίσιμο για τη δημοσιονομική ισορροπία – θα μπορούν να επιτευχθούν μόνο με αύξηση της παραγωγικότητας και επενδύσεις. Σημειώνεται ότι ο προβλεπόμενος μέσος όρος ανάπτυξης στη δεκαετία είναι 2%. Σύμφωνα με την Τράπεζα της Ελλάδος η μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα του δημόσιου χρέους παραμένει διασφαλισμένη. Οι χρηματοδοτικές ανάγκες για την επόμενη 10ετία παραμένουν οριακά στο επίπεδο αναφοράς 15% του ΑΕΠ, υπό την προϋπόθεση ότι θα διατηρηθούν τα ταμειακά διαθέσιμα σε υψηλό επίπεδο. Με βάση τη σύνθεση του δημόσιου χρέους, αποτελείται κατά περίπου 80% από μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις προς τον επίσημο τομέα, με εξαιρετικά ευνοϊκή διάρθρωση των αποπληρωμών.