Η κοινωνική στέγαση και το ευρωπαϊκό παράδειγμα

Το υψηλό κόστος στέγασης απασχολεί όλη την Ευρωπαϊκή Ενωση, με πολλές χώρες να υιοθετούν μέτρα για την αντιμετώπιση του προβλήματος. Ενδεικτικά, η ισπανική κυβέρνηση ανακοίνωσε μέτρα στήριξης των ενοικίων ύψους 250 ευρώ μηνιαίως για νέους κάτω των 30 ετών, αλλά και φορολογικές εκπτώσεις για τους ιδιοκτήτες που μειώνουν τα ενοίκιά τους, ενώ η ολλανδική κυβέρνηση για να αποφύγει την επιβολή μέτρων ελέγχου των ενοικίων σκοπεύει να κατασκευάσει 1 εκατ. διαμερίσματα μέχρι το 2030. Επίσης, στην Πορτογαλία η κυβέρνηση απαγόρευσε τις συμβάσεις διάρκειας μικρότερης των 12 μηνών με δικαίωμα αυτόματης ανανέωσης για τρία χρόνια εάν το επιθυμεί ο ενοικιαστής, και ταυτόχρονα, με στόχο να δώσει κίνητρα στους ιδιοκτήτες των ακινήτων, προώθησε φορολογικά μέτρα για μακροχρόνιες μισθώσεις με προοδευτική φορολογική απαλλαγή για τα εισοδήματα που λαμβάνονται από τον ιδιοκτήτη.

Στην Ελλάδα, το κυβερνητικό επιτελείο φέρεται να μελετά τη δωρεάν παραχώρηση χρήσης ακινήτων σε νέα και ευάλωτα νοικοκυριά προκειμένου να στήσουν την οικογένειά τους. Ενα μέτρο πρωτοποριακό για τα ευρωπαϊκά δεδομένα και παράλληλα «σωτήριο» τη δεδομένη χρονική στιγμή, ενώ μπορεί να συντελέσει στην αποκλιμάκωση των υψηλών μισθωμάτων. Υπολογίζεται πως το μέτρο θα αφορά έως 10.000 ακίνητα σταδιακά από τα μέσα του 2022 που έχει στην κυριότητά του το Δημόσιο, με κριτήρια το χαμηλό εισόδημα, την ηλικία και τη μη ύπαρξη περιουσιακών στοιχείων. Στο πλαίσιο αυτό, η χώρα μας θα μπορούσε να θεσμοθετήσει μια σειρά από πρόσθετα μέτρα για την αντιμετώπιση του κοινωνικού προβλήματος της στέγασης. Για παράδειγμα, θα μπορούσε να προωθήσει φορολογικά μέτρα για μακροχρόνιες μισθώσεις άνω των 5 ετών με προοδευτική φορολογική απαλλαγή για τα εισοδήματα που λαμβάνονται από τον ιδιοκτήτη, ενώ τα ίδια κίνητρα θα μπορούσε να προωθήσει και για τους ιδιοκτήτες των ακινήτων που θα ανανεώσουν εντός του 2021-2022 τη μισθωτική σύμβαση στον ίδιο εκμισθωτή, με την αναπροσαρμογή του ενοικίου ανά έτος να ρυθμίζεται με βάση τον πληθωρισμό. Παράλληλα, θα μπορούσε να προτείνει και φορολογικές εκπτώσεις στους ιδιοκτήτες που μειώνουν τα ενοίκιά τους, ένα μέτρο που μελετά ήδη η Ισπανία.

Επίσης θα μπορούσε να διαχειριστεί ακίνητα που ανήκουν ιδιοκτησιακά στην Τοπική Αυτοδιοίκηση ή άλλους φορείς και να προσφέρονται για εκμίσθωση με ευνοϊκούς όρους σε οικογένειες ενοικιαστών με χαμηλά εισοδήματα. Προς αυτή την κατεύθυνση θα μπορούσαν κάλλιστα να αξιοποιηθούν και τα αδήλωτα ακίνητα – αγνώστου ιδιοκτήτη που περιέρχονται στο Ελληνικό Δημόσιο μετά το πέρας όλων των προθεσμιών δήλωσης και δικαστικής τους διεκδίκησης, ενώ παράλληλα θα μπορούσαμε να μελετήσουμε τη στεγαστική πολιτική που έχει υιοθετήσει η κυπριακή κυβέρνηση. Η κατοικία είναι δικαίωμα και κοινωνικό αγαθό του πολίτη. Η παροχή στέγης αποτελεί υποχρέωση της πολιτείας και υπάγεται στον τομέα της κρατικής κοινωνικής πολιτικής.

Ο Θεμιστοκλής Μπάκας είναι πρόεδρος του Πανελλαδικού Δικτύου E-Real Estates