Καλή η διαφορετικότητα, πρόβλημα οι διακρίσεις

Η έρευνα που δημοσιοποίησε πρόσφατα το Pew Research Center αφορά ένα στοιχείο το οποίο σφραγίζει πλέον τις ζωές μας: Τη διαφορετικότητα κάθε είδους και τη στάση απέναντί της των κοινωνιών οι οποίες (θέλουν να) συγκαταλέγονται στις πιο προηγμένες του πλανήτη. Αποτυπώνει, επίσης, στην ένταση και έκταση των διαμαχών που προκαλούνται στο εσωτερικό τους εξαιτίας αυτών ακριβώς των διαφορετικών στοιχείων που υπάρχουν εντός τους.

Η έρευνα διεξήχθη σε 17 χώρες – ανάμεσα στις οποίες και η Ελλάδα – και, αναμφίβολα, στέλνει ένα τουλάχιστον αισιόδοξο μήνυμα: Σε σύγκριση με την εικόνα που υπήρχε πριν από τέσσερα χρόνια και αποτυπώθηκε στην αντίστοιχη έρευνα του 2017, το ποσοστό των ανθρώπων που αντιμετωπίζουν τη διαφορετικότητα των φυλών, των εθνοτήτων και των θρησκειών ως κάτι θετικό για τις ζωές τους και τις κοινωνίες στις οποίες ζουν όχι απλώς αποτελεί πλειονότητα αλλά έχει αυξηθεί σημαντικά.

Αυτό, ωστόσο, σε καμία περίπτωση δεν σημαίνει πως δεν υφίστανται και δεν θεωρούνται πρόβλημα οι διακρίσεις με βάση τη φυλετική και εθνοτική προέλευση, που παραπέμπουν και σε ρατσιστικές συμπεριφορές. Πράγματι, το ποσοστό όσων θεωρούν υπαρκτό και σοβαρό το πρόβλημα αυτό είναι περίπου διπλάσιο σε σύγκριση με εκείνους που έχουν αντίθετη άποψη – 67% έναντι 33% – με την Ελλάδα να είναι πάνω από τον μέσο όρο, καθώς το 71% διαπιστώνει πρόβλημα έναντι του 29% που δεν συμφωνεί.

Μειοψηφία Ελλάδα και Ιαπωνία – αλλά με θετική τάση. Σε κάθε περίπτωση, στις 17 χώρες τις οποίες αφορά η έρευνα του Pew, το 76% των ερωτηθέντων απαντά ότι οι κοινωνίες τους είναι καλύτερες όταν αποτελούνται από ανθρώπους με διαφορετικές ρίζες, έναντι μόλις 20% που εκφράζει αντίθετη άποψη. Οι θετικές γνώμες υπερτερούν σε 15 συνολικά χώρες, έχοντας μάλιστα αυξηθεί έναντι του 2017, ενώ σε δύο εξακολουθούν να υπερέχουν οι αρνητικές: Η μία (δυστυχώς) είναι η Ελλάδα και η άλλη η Ιαπωνία.

Ακόμη και σε αυτές, ωστόσο, καταγράφεται σημαντική βελτίωση σε σύγκριση με το 2017. Ετσι, οι θετικά διακείμενοι απέναντι στη διαφορετικότητα έχουν υπερδιπλασιαστεί στην περίπτωση της Ελλάδας, η οποία σημειώνει και την πιο εντυπωσιακή μεταβολή ανάμεσα στις 17, με το ποσοστό τους να φτάνει πλέον στο 45% έναντι 21% πριν από μία τετραετία. Οσο για την Ιαπωνία, το αντίστοιχο ποσοστό έχει αυξηθεί από το 24% στο 39%.

Πιο «φιλικοί» οι νέοι και μορφωμένοι. Δεν είναι τυχαίο, επίσης, ότι τη μεγάλη διαφορά σε πολλές χώρες εμφανίζονται να κάνουν οι νέοι άνθρωποι, γεγονός που ενισχύει τις ελπίδες για ένα καλύτερο μέλλον. Στην Ιταλία, για του λόγου το αληθές, το 84% των ερωτηθέντων με ηλικία 18-29 ετών θεωρεί θετικό στοιχείο τη διαφορετικότητα – όταν ο μέσος όρος είναι 64%, ενώ στις τάξεις όσων είναι άνω των 65 ετών, το ποσοστό υποχωρεί στο 51%. Κάτι ανάλογο συμβαίνει και με βάση το επίπεδο μόρφωσης: Στην ίδια χώρα, το 89% όσων ανήκουν στα στρώματα με ανώτερη ή ανώτατη μόρφωση διάκειται θετικά, έναντι του 58% ανάμεσα σε όσους διαθέτουν χαμηλότερο επίπεδο.

Αναμενόμενο και φυσιολογικό πρέπει να θεωρείται, την ίδια στιγμή, το εύρημα που θέλει τους οπαδούς λαϊκιστικών κομμάτων με ακροδεξιά αναφορά να στέκονται πολύ πιο αρνητικά απέναντι στη διαφορετικότητα. Είναι κάτι που επιβεβαιώνεται στις περισσότερες χώρες: Στη Σουηδία όπου το 89% των Σουηδών Δημοκρατών δηλώνει ότι εξαιτίας της ύπαρξης των «άλλων» η ζωή είναι χειρότερη, στη Γερμανία όπου το αντίστοιχο ποσοστό φτάνει στο 78% ανάμεσα στους οπαδούς της Εναλλακτικής για τη Γερμανία, στην Ιταλία με το 73% για τη Λίγκα του Βορρά, στην Ισπανία με το 84% του Vox, όπως και στη Γαλλία με το 75% του κόμματος της Λεπέν.

Οι ΗΠΑ και η Γαλλία των αντιθέσεων. Αξίζει να σημειωθεί, τέλος, ότι η έρευνα του Pew οδηγεί σε ένα ακόμη εξαιρετικά σημαντικό και ενδιαφέρον εύρημα – το οποίο, μάλιστα, επιβεβαιώνεται από τις κοινωνικές διεργασίες και τα γεγονότα που έχουν σημειωθεί σε διάφορες χώρες την προηγούμενη τετραετία. Συγκεκριμένα, όπως φαίνεται και στο σχετικό γράφημα, Ηνωμένες Πολιτείες και Γαλλία είναι δύο από τις τρεις χώρες (η άλλη είναι η Νότια Κορέα, για ευνόητους λόγους) των οποίων οι πολίτες διαπιστώνουν τις μεγαλύτερες και εντονότερες αντιθέσεις και διαμάχες στις κοινωνίες τους.

Τα μεγάλα κινήματα των Black Lives Matter και των Κίτρινων Γιλέκων που συγκλόνισαν τις δύο αυτές χώρες από το 2017 μέχρι φέτος ασφαλώς δίνουν μια απάντηση στο «γιατί».