Ανασφάλειες, μάρκετινγκ και ισορροπίες

Πολλές φορές περνάει από το μυαλό μου, βλέποντας κάποιες απαξιωτικές εκφράσεις στο Facebook για βιβλία που αγαπάω, τι θα συνέβαινε εάν υπήρχαν κοινωνικά δίκτυα την εποχή που γραφόντουσαν τα μεγάλα κλασικά αριστουργήματα της παγκόσμιας λογοτεχνίας. Πανικοβάλλομαι και μόνο με τη σκέψη τού τι θα έγραφαν οι χρήστες ενός υποτιθέμενου κοινωνικού δικτύου του 19ου ή του πρώτου μισού του 20ού αιώνα. Πιστεύω ότι ο χαρακτηρισμός «φλύαρα» και «βαρετά» θα ήταν από τους πιο ευγενείς, ενώ οι απαξιωτικές εκφράσεις («ας πλύνει κάνα πιάτο η Μπροντέ») θα ήταν κάτι συνηθισμένο.

Από την πρώτη δεκαετία του 21ου αιώνα και την εποχή που δημιουργήθηκαν τα πρώτα λογοτεχνικά (μεταξύ διαφόρων άλλων) blogs, οι αντιδράσεις των συγγραφέων και των εκδοτών ήταν αμήχανες, έως σπασμωδικές. Με την ξέφρενη επέκταση των κοινωνικών δικτύων τη δεύτερη δεκαετία, πρώτα με το Facebook, και το Twitter, αργότερα με την Amazon και το Goodreads και πλέον με το Instagram, όπου μια εικόνα μπορεί να «απογειώσει» ή να «κατακρημνίσει» προσπάθειες ετών, παρατηρούμε πόσο έχουν μετατραπεί οι αναγνωστικές συνήθειες. Μπορεί να το συνηθίσαμε με τα χρόνια, αλλά αυτό που συμβαίνει πλέον δεν έχει προηγούμενο στην ιστορία της Ανάγνωσης. Ο καθένας (κυριολεκτικά) μπορεί να εκφράσει την άποψή του για οτιδήποτε.

Βέβαια δεν είναι όλα τα κοινωνικά δίκτυα τα ίδια, ούτε το κοινό που καταφεύγει σε αυτά. Είναι η εποχή της πλήρους δημοκρατικότητας, με τα καλά και τα κακά της, πάντως «κριτική λογοτεχνίας» δεν τη λες, με κανέναν τρόπο – ίσως έκφραση βαθύτερων ή πιο ανάλαφρων σκέψεων. Πρέπει να αντιληφθούν άπαντες στον χώρο του βιβλίου ότι τα κοινωνικά δίκτυα είναι ένα εξαιρετικό και πάμφθηνο εργαλείο μάρκετινγκ και διαφήμισης και όχι ένας τόπος που μπορεί να συζητηθεί σοβαρά κάποιο βιβλίο. Το έχουν αντιληφθεί περισσότερο οι εκδότες (με κάποιες υπερβολές) παρά οι συγγραφείς που βλέπουν τις ανασφάλειές τους να μεγαλώνουν διαβάζοντας τι γράφει ο ένας και ο άλλος. Ψυχραιμία και όλα θα ισορροπήσουν.

Ο Αγης Αθανασιάδης είναι ένας από τους πιο παλιούς μπλόγκερ βιβλίου στην Ελλάδα (Librofilo, a books’ aficionado http://librofilo.blogspot.com), φανατικός αναγνώστης και βιβλιοπώλης