{T16}Η «Salute» που έμεινε στην ιστορί{T16}α

Μια από τις πιο ξεχωριστές κούρσες στην ιστορία των Ολυμπιακών Αγώνων, ήταν αυτή των 200 μέτρων στην Ολυμπιάδα του Μεξικού που όλοι τη θυμούνται περισσότερο για τη στιγμή της απονομής! Σαν σήμερα, στις 16 Οκτωβρίου 1968 δυο μαύροι αθλητές πάνω στο βάθρο των ολυμπιονικών των 200 μέτρων, ο νικητής Τόμι Σμιθ και ο τρίτος του τελικού Τζον Κάρλος, σήκωσαν τις υψωμένες γροθιές τους φορώντας μαύρα γάντια.

Είναι μια από τις πιο εμβληματικές φωτογραφίες όλων των εποχών από τον φακό του διάσημου φωτογράφου Τζον Ντομίνις (1921-2013), που κάλυψε μεταξύ άλλων έξι Ολυμπιάδες, τον πόλεμο του Βιετνάμ, αλλά και το φεστιβάλ στο Γούντσκοκ.

Αυτός ο χαιρετισμός των δύο Αμερικανών, έμεινε στην ιστορία ως η «Salute», αιώνιο σύμβολο μιας κίνησης που θα εκφράζει πάντα την αντίσταση στον ρατσισμό. Η Αμερική ήταν σε μια έκρυθμη κατάσταση, με τη δολοφονία των Κένεντι (εκείνη τη χρονιά δολοφονήθηκε στο Λος Αντζελες ο Ρόμπερτ, πέντε χρόνια μετά τον αδελφό του Τζον στο Ντάλας) αλλά και τη δολοφονία τον Απρίλιο του 1968 του Μάρτιν Λούθερ Κινγκ, του ειρηνιστή μαύρου ιερέα και ηγέτη του Αφροαμερικανικού Κινήματος για τα πολιτικά δικαιώματα των μαύρων. Ενώ ήδη βρισκόταν στον πόλεμο του Βιετνάμ.

Ο Σμιθ που μάλιστα από το 1967 ανήκε στην οργάνωση «Μαύροι Πάνθηρες» είχε συμφωνήσει με τον Κάρλος εάν κερδίσουν (ήταν τα φαβορί για το 1-2) να ανέβουν στο βάθρο φορώντας μαύρα γάντια.

Ο Κάρλος ξέχασε τα δικά του και ο δεύτερος στο βάθρο, ο Αυστραλός Πίτερ Νόρμαν, που συμπαραστάθηκε στον αγώνα τους (φορώντας και αυτός μια κονκάρδα της ολυμπιακής οργάνωσης για τα ανθρώπινα δικαιώματα, που είχε ιδρύσει ο κοινωνιολόγος Χάρι Εντουαρντς, ο οποίος μάλιστα είχε προτείνει στους μαύρους αθλητές να μποϊκοτάρουν τους Ολυμπιακούς Αγώνες) τους έδωσε τη λύση λέγοντάς τους να βάλει ο ένας το δεξί και ο άλλος το αριστερό.

Πράγματι έτσι και έγινε. Ο Σμιθ φόρεσε το δεξί και παράλληλα φορούσε και ένα μαντήλι-σύμβολο της μαύρης περηφάνιας, ενώ ο Κάρλος είχε ξεκούμπωτο το πάνω μέρος της φόρμας του, τιμώντας όλους τους Αμερικανούς εργάτες και φορώντας ένα κολιέ με χάντρες «αφιερωμένο σε όλους τους νεκρούς, από λιντσάρισμα ή κρέμασμα, για τους οποίους κανείς δεν προσευχήθηκε…» όπως είπε.

Η ΔΟΕ τους τιμώρησε (και η ομοσπονδία της Αυστραλίας τον Νόρμαν) με τον αμερικανό πρόεδρό της τότε τον Εϊβερι Μπράντατζ να πρωτοστατεί ενώ το 1936 στο Βερολίνο ως αρχηγός της αποστολής των ΗΠΑ δεν τον ενόχλησε η ναζιστική προπαγάνδα του Χίτλερ.

«Αν κάνω κάτι κακό, θα βγουν και θα πουν ότι είμαι ένας νέγρος. Είμαστε μαύροι και είμαστε περήφανοι γι’ αυτό. Η μαύρη Αμερική θα καταλάβει τι κάναμε σήμερα» είχε πει μετά τον αγώνα ο Τόνι Σμιθ.