«Ο Δον Κιχώτης είναι επίκαιρος στην Ελλάδα των ψευδαισθήσεων»

Εχει αράξει στο σχεδιαστήριο. Δεν έχει αφήσει σπιθαμή ελεύθερη στο τραπέζι. Εχει τρυπώσει σε ντοσιέ μικρά και μεγάλα. Εχει βρει τη θέση του στους τελαρωμένους καμβάδες. Και έχει ήδη βάλει στο μάτι το λευκό χαρτί που είναι ακουμπισμένο πάνω στο γραφείο. Με δυο λόγια έχει κάνει κατάληψη σχεδόν σε κάθε γωνιά του κάστρου-καταφυγίου (ή πιο απλά του εργαστηρίου) του Αλέξη Κυριτσόπουλου.

Είναι ένας από τους διασημότερους ιππότες της παγκόσμιας λογοτεχνίας. Το μυθιστόρημα με τις περιπέτειές του, μάλιστα, είναι το πρώτο που εκδόθηκε παγκοσμίως. Ενας ήρωας, ο οποίος πριν από 15 χρόνια ξεκίνησε μια μάχη με τον νου και την καρδιά του έλληνα ζωγράφου (ή σκιτσογράφου όπως ο ίδιος αγαπά να συστήνεται). Μάχη, την οποία μπορεί να κέρδισε γρήγορα, καθώς ο ζωγράφος παραδόθηκε από τις πρώτες σελίδες σχεδόν αμαχητί στη γοητεία του, όμως ο «πόλεμος» δεν έχει λήξει. Κι αυτό διότι γρήγορα ο Αλέξης Κυριτσόπουλος πέρασε στην αντεπίθεση. Ξεκίνησε να τον ζωγραφίζει σε μικρά και μεγαλύτερα κομμάτια χαρτιού, με ακουαρέλες και μολύβια κι αργότερα σε καμβάδες.

Ο ήρωας δεν είναι παρά ο Δον Κιχώτης, ο οποίος για πρώτη φορά θα βγει από το εργαστήριο του «δεξιοτέχνη της γραμμής που σύντομα πολιτογραφήθηκε στη χώρα των χρωμάτων, με την άνεση ενός γεννημένου κολορίστα», όπως χαρακτηρίζει τον Αλέξη Κυριτσόπουλο ο ακαδημαϊκός και ζωγράφος Αλέκος Λεβίδης, για να αντικρίσει την Αθήνα από τη βιτρίνα της γκαλερί Σκουφά στο Κολωνάκι και τον κόσμο από τις σελίδες του βιβλίου «Δον Κιχώτη είσαι εδώ;» που θα κυκλοφορήσει από τις εκδόσεις Ικαρος και δεν σχετίζεται με τα έργα της έκθεσης.

«Είναι πολλά εκείνα που με γοήτευσαν στον Δον Κιχώτη, αλλά κυρίως τα οράματά του. Προσπάθησα να ζωγραφίσω ό,τι φανταζόταν, το μπέρδεμα μεταξύ φαντασίας και πραγματικότητας. Να ακροβατήσω ανάμεσά τους. Καταλάβαινα ότι οι φόβοι και οι απειλές που ένιωθε μοιάζανε με τις δικές μου. Ομως εγώ δεν ένιωθα τη δική του τόλμη. Τον καμάρωνα γι’ αυτό» λέει ο Αλέξης Κυριτσόπουλος διευκρινίζοντας ότι τα περισσότερα από 70 έργα που συνθέτουν την έκθεση «Οι φαντασίες του Δον Κιχώτη» δεν αποτελούν εικονογράφηση του εμβληματικού έργου του Θερβάντες.

«Οταν εικονογραφείς πρέπει να είσαι πιο αφηγηματικός και πιο κοντά στο κείμενο» εξηγεί. «Μόνο λίγες από αυτές τις εικόνες θα μπορούσαν να λειτουργήσουν ως εικονογράφηση. Ορισμένες περιλαμβάνουν περισσότερες από μία σκηνές. Εντάσσονται πολλά γεγονότα στην ίδια εικόνα. Αν έπρεπε να τις συμπεριλάβεις στο βιβλίο δεν θα ήξερες ποια είναι ακριβώς η θέση τους. Τα συγκεκριμένα είναι ζωγραφικά έργα και στη ζωγραφική ο χρόνος και η δράση είναι συμπυκνωμένοι, καθώς περιλαμβάνουν και τη σκέψη και την πράξη του ήρωα».

ΣΑΝ ΜΙΞΕΡ. Στη βιβλιοθήκη του ζωγράφου υπάρχουν δύο λευκώματα: ένα με εξώφυλλα κι ένα με εικονογραφήσεις του Δον Κιχώτη από το 1600 έως σήμερα, που περιλαμβάνουν και απεικονίσεις του Σαλβαντόρ Νταλί, του Πάμπλο Πικάσο. Και το ερώτημα που προκύπτει είναι πόσο διαφορετικός είναι ο δικός του Δον Κιχώτης, από την καθιερωμένη μορφή του ήρωα. «Δεν ξέρω αν η δουλειά μου προσφέρει κάτι καινούργιο. Καινούργια είναι γιατί είναι νέα! Ισως να έχει ενδιαφέρον αυτό που σας είπα πριν, ότι ζωγραφίζω, κυρίως, τα φαντάσματά του. Ο Γκιστάβ Ντορέ – πολύ καλός ρεαλιστής που έχει εικονογραφήσει τον Δον Κιχώτη – δεν έχει ζωγραφίσει κανέναν δράκο, κανέναν ιππότη. Εχει εικονογραφήσει και τον Ορλάντο Φουριόζο. Πρόκειται για ένα μεσαιωνικό έπος, στο οποίο ο Ορλάντο τρελαίνεται και τα βάζει με γίγαντες και με ιπτάμενους ιππότες πάνω σε φτερωτά άλογα. Αν ενώσετε την εικονογράφηση του Ορλάντο και του Δον Κιχώτη θα έχετε έναν φτωχό μαθητή, εμένα, που έφτιαξε αυτή τη δουλειά. Λειτούργησα ως ένα μίξερ».

Θεωρεί επίκαιρο τον Δον Κιχώτη; «Βεβαίως, και γι’ αυτό υπάρχει ακόμη. Είναι παγκόσμιο Best seller. Η κλασική λογοτεχνία από μόνη της είναι επίκαιρη. Ο Δον Κιχώτης στην Ελλάδα είναι για έναν επιπλέον λόγο επίκαιρος: διότι ζούσαμε και ζούμε σε εποχή ψευδαισθήσεων. Νομίζαμε ότι έχουμε λεφτά αλλά δεν ψάχναμε να δούμε πού τα βρήκαμε. Σε πολλές και πολύ δύσκολες καταστάσεις αρνούμαστε να αποδεχτούμε την πραγματικότητα. Τα τελευταία 100 χρόνια ζούμε σε ένα ψέμα. Γνωρίζουμε τη μισή αλήθεια» υποστηρίζει ο ζωγράφος.

Η έκθεση έστω και ενός μικρού ποσοστού των έργων που έχουν ως θέμα τον Δον Κιχώτη με την παράλληλη κυκλοφορία του βιβλίου σημαίνουν και τον αποχαιρετισμό του Αλέξη Κυριτσόπουλου στον ήρωα-σύντροφο της τελευταίας 15ετίας; «Οταν το έργο δημοσιοποιείται ζυγίζεσαι μαζί του, βλέπεις αν τελείωσε ή όχι. Μπορεί να πιστεύεις ότι με την έκθεση το έχεις κλείσει και διαπιστώνεις ότι άνοιξε ξανά για διαφορετικό λόγο. Αισθάνομαι ότι θέλω να κάνω κάτι ακόμη, ένα θέαμα, μια παράσταση, ένα μεγάλο βιβλίο… Εχω θέμα ακόμη με τον Δον Κιχώτη. Εχουμε μεταξύ μας εκκρεμότητες. Δεν μου έχει φανερώσει όλα τα μυστικά του ούτε εγώ τα δικά του».