Μεγάλωσα στα Σεπόλια

Ηταν μια εποχή που η Αθήνα ήταν εντελώς διαφορετική. Δικτυώσεις και κινητά δεν υπήρχαν και ακόμη είχε μια σημασία το πού και πώς θα συναντούσες κάποιον. Για παράδειγμα, μια διαδρομή από τα Σεπόλια ως την Κυψέλη έμοιαζε τότε μεγαλύτερη και πιο μυθική. Πολύ περισσότερο αν ήσουν τότε έφηβος μαθητής με μπουφάν φλάι και αρβύλες μάρτενς αγορασμένα από την Ηφαίστου στο Μοναστηράκι. Αρχές του 1993 ήμουν Γ’ Γυμνασίου. Στο νησί δεν υπήρχαν ούτε ως δείγμα, εδώ όμως ήταν Αθήνα. Και όλοι ψιθύριζαν γι’ αυτούς, συχνά με απέχθεια. Δεν συνιστούσαν οργανωμένο ρεύμα. Δεν τους βλέπαμε. Και στα Σεπόλια ή στον Κολωνό των 90s δεν υπήρχε γραφείο, στέκι ή πυρήνας τους και αυτό τους έκανε ακόμη πιο ανεξέλεγκτους. Τότε τους λέγαμε σκινάδες, εκ του skinhead.

Τα περιοδικά λάιφ στάιλ της εποχής συχνά είχαν ρεπορτάζ για την αναβίωσή τους αλλά κυρίως από άλλες ευρωπαϊκές χώρες, όπως τη Γερμανία ή την Αυστρία. Κι εδώ όμως υπήρχαν και εκεί. Νοέμβρη του 1993, το μάθαμε με πιο «επίσημο» πρόσωπο. Τότε διέρρευσε η είδηση. Είχε γίνει και εξώφυλλο στην «Ελευθεροτυπία» της εποχής, πως οι νεοναζιστές είχαν χαράξει σβάστικα στο πρόσωπο μιας μαθήτριας από το Πολυκλαδικό Λύκειο Αμπελοκήπων. Και μετά ήλθε μια μεγάλη διαδήλωση που πήγαμε στα κλεφτά και με αγωνία. Αντιφασιστική με συνθήματα κατά της ΧΑ και με κυρίως μαθητική συμμετοχή. Προσέξτε. Τότε, η ΧΑ είχε έδρα την Κυψέλη. Τη συναντούσες όμως σε και σε άλλες λαϊκές συνοικίες. Και καλό ήταν να μην την συναντούσες βράδυ σε καμία Αγίου Μελετίου, σε καμία Πλατεία Πανταζοπούλου και να φόραγες ας πούμε κόκκινα κορδόνια – σήμα κατατεθέν τότε αν θυμάμαι καλά της πιο radical έκφρασης της νεολαίας. Λίγο μετά, Ιούνιο του ’94, ο Λεπέν ήλθε στην Αθήνα (η δεύτερη επίσκεψή του) και ήμουν στα επεισόδια στην Πατησίων. Τότε είδα πολίτη να χαιρετά φασιστικά πρώτη φορά.

Αγανακτισμένους πολίτες τους είπαν τότε τα ιδιωτικά κανάλια, μα ήταν ομάδες της ΧΑ και της ΕΠΕΝ που θεωρούσαν πως συνέδραμαν στις επιχειρήσεις των ΜΑΤ κατά των επεισοδίων αντιεξουσιαστών έξω απ’ το Πολυτεχνείο. Προσπαθώντας να ζωντανέψω το κλίμα των ημερών στις περιοχές της Α’ Αθήνας, νομίζω πως τα παραπάνω δύο περιστατικά ήταν τα πρώτα που τουλάχιστον εγώ κατάλαβα πως κάτι συνέβαινε εδώ γύρω ανησυχητικό. Πως η Ακροδεξιά άρχισε να φεύγει απ’ το κάδρο της γραφικότητας διαφόρων με ξυρισμένα κεφάλια που άκουγαν λευκό μέταλ ή ακόμη και πανκ και κάναν «φέρμες» (κλέβανε μπουφάν ή παπούτσια) από πιτσιρικάδες στις περιοχές που προανέφερα. Το κλίμα όμως εκεί αρχές του ’90 ακόμη καθόριζε ένα είδους αποτύπωμα Μεταπολίτευσης. Η ΚΝΕ ακόμη ανασυγκροτείτο υπό τον Νίκο Σοφιανό, το ΝΑΡ ήταν δυνατό, η εξωκοινοβουλευτική Αριστερά είχε απήχηση στους μαθητές, η Νεολαία ΠΑΣΟΚ ήταν εξαιρετικά δυνατή, η ΟΝΝΕΔ είχε λαβωθεί από τη νωπή ήττα του Μητσοτάκη αλλά ήταν επίσης ισχυρή.

Τρικάκια για τον «Μύθο
του Πολυτεχνείου»

Γενικά υπήρχε μια παλιού τύπου πολιτικοποίηση με αφισοκολλήσεις και συγκεντρώσεις. Και μην ξεχνάτε πως εκεί το 1993- 94 ήμασταν ακόμη δύο- τρία χρόνια από τη δολοφονία Τεμπονέρα που πολιτικοποίησε απ’ τα αριστερά πολύ νέο κόσμο. Η Ακροδεξιά έκανε αισθητή την παρουσία της με τρικάκια για τον «Μύθο του Πολυτεχνείου» αν και το όνομα του Μιχαλολιάκου ή του Περίανδρου είχαν αρχίσει να ακούγονται ευρέως στις περιοχές της Α’ Αθήνας. Επρεπε να αρχίσεις να φυλάγεσαι. Αυτά όλα τα περιγράφω, για να θυμίσω πως ακόμη και κάθε προσπάθεια εκλογικής καθόδου τότε εκινείτο στα όρια του γραφικού και παρότι το αυγό του φιδιού είχε σπάσει ήδη σε περιοχές όπως τα Σεπόλια, ο Κολωνός, οι Αμπελόκηποι, το Θησείο, η Κυψέλη. Τους συναντούσες στα γήπεδα ως απόνερα της ναζιστικής ΝΟΠΟ στη Θύρα 13 για παράδειγμα ή άλλου.

Τους συναντούσες σε πλατείες αλλά όχι μαζικά μέχρι και τις αρχές του 2000. Περισσότερο τον νου σου είχες στα σκοτάδια, όχι στο φως που βγήκαν πολύ μετά και ως κόμμα πλέον με μέσα, έντυπα, φωνή, πυρήνες, γυμναστήρια. Νομίζω πως γράφοντας τώρα αυτό το σημείωμα η Ακροδεξιά είχε κοινωνικά χαρακτηριστικά, δούλευε στο ημίφως, έψαχνε το παράθυρο για να βγει. Πολύ μετά συναρθρώθηκε συντεταγμένα. Αν θέλει όμως κάποιος να ψάξεις τις ρίζες της ή τέλος πάντων τον πρόλογό της, αυτός γράφτηκε για μια δεκαετία στις φτωχές γειτονιές του 3ου και 4ου Διαμερίσματος της Αθήνας. Με αργόσυρτο και κλιμακούμενο τρόπο. Τον Ιούνιο του 1998 με τη δολοφονική επίθεση της ΧΑ στον Δημήτρη Κουσουρή και τους συντρόφους του έξω από την Ευελπίδων, το κατάλαβαν κι αυτοί που το αγνοούσαν.