Πραγματισμός

Eίχε ρέντα χθες ο Πρωθυπουργός, είπε ωραίες ατάκες. Η πιο πολιτική, που απέσπασε και τα περισσότερα χειροκροτήματα, ήταν ότι χάρις στην κυβέρνησή του η χώρα θα έχει «και ψωμί και κανόνια» (που το λες λίγο και τετραγωνισμό του κύκλου). Η πιο πιασάρικη, που έκανε και ρίμα, ήταν που είπε στον Τσίπρα ότι «από το ΟΧΙ στις γραβάτες πήγατε στο ΟΧΙ στις φρεγάτες» (για να πάρει ιδίου ύφους απάντηση ότι ψωνίζει φρεγάτες σαν να ψωνίζει γραβάτες). Και η πιο στοχαστική, που επιδέχεται αναμφίβολα πολλές ερμηνείες, ήταν ότι «οι πραγματικοί ευρωπαϊστές καλούμαστε να γίνουμε ευρωπαίοι πραγματιστές».

Ως πραγματιστές, θα πρέπει να καταλάβουμε ότι η ρήτρα αμοιβαίας συνδρομής που περιλαμβάνεται στην ελληνογαλλική συμφωνία δεν αφορά την υφαλοκρηπίδα/ΑΟΖ, αφού αυτή δεν αποτελεί έδαφος ενός κράτους. Ως πραγματιστές, θα πρέπει να συμφιλιωθούμε με την ιδέα ότι, για να νιώθουμε ασφάλεια στο Καστελλόριζο, μπορεί να κληθούμε στο μέλλον να συμμετάσχουμε όχι σε μια ευρωπαϊκή επιχείρηση στην Αφρική, όπως αυτές στις οποίες αναφέρθηκε χθες ο Κυριάκος Μητσοτάκης, αλλά σε «κοινές αναπτύξεις δυνάμεων ή αναπτύξεις σε θέατρα επιχειρήσεων προς υποστήριξη κοινών συμφερόντων», όπως αυτές που αναφέρει η συμφωνία. Ως πραγματιστές, επίσης, θα πρέπει να δεχθούμε ότι τροποποιείται κάπως ο ρόλος μας και, από «ασπίδα της Ευρώπης» (Μητσοτάκης 10/3/2020) γινόμαστε «προκεχωρημένο φυλάκιό της» (Μητσοτάκης 7/10/2021).

Ως ευρωπαίοι πραγματιστές, θα πρέπει άραγε να καταπιούμε και την παράνομη πρακτική που λέγεται επαναπροωθήσεις προσφύγων; Μια σειρά ευρωπαϊκών μέσων ενημέρωσης, μεταξύ των οποίων το Spiegel και η Libération, πραγματοποίησαν μια οκτάμηνη έρευνα και αποκάλυψαν ότι άνδρες των ειδικών δυνάμεων ΜΥΑ και ΚΕΑ του ελληνικού Λιμενικού ανοίγουν συστηματικά τρύπες με γάντζους στις βάρκες των προσφύγων στο Αιγαίο και τους απωθούν ρίχνοντας προειδοποιητικά πυρά στις πορτοκαλί σωσίβιες λέμβους προκειμένου να γυρίσουν στην Τουρκία. «Τους τελευταίους μήνες το Αιγαίο έχει μετατραπεί σε πεδίο μάχης», γράφει το Spiegel, που συνοδεύει το ρεπορτάζ του με βίντεο και μαρτυρίες.

H αντίδραση τόσο της Κομισιόν όσο και της επιτρόπου Ιλβα Γιόχανσον ήταν έντονη. Η επίτροπος μίλησε για αξιόπιστα στοιχεία, σοκαριστικές μαρτυρίες και συστηματική χρήση βίας στα σύνορα της ΕΕ, προσθέτοντας ότι τα χρήματα της ΕΕ χρησιμοποιούνται για τη στήριξη δυνάμεων που προβαίνουν σε απαράδεκτες πρακτικές. Ενώ όμως ο υπουργός Εσωτερικών της επίσης κατηγορούμενης Κροατίας δήλωσε ότι θα διατάξει έρευνα, ο Νότης Μηταράκης απάντησε με ιταμό τρόπο ότι «δεν απολογούμαστε επειδή διαλύουμε επιχειρήσεις εμπορίου ανθρώπων και προστατεύουμε τα σύνορα της Ευρώπης».

Σε μια πρόσφατη συνέντευξή του στην Die Welt, ο Μηταράκης έκλεισε το μάτι στους Γερμανούς λέγοντας ότι απέναντι στο «Push Forward» της Τουρκίας προστατεύουμε τα σύνορα της Ευρώπης και για λογαριασμό τους. Μόνο που το διεθνές δίκαιο δεν μπορεί να είναι αντικείμενο ούτε λογοπαιγνίων ούτε αυθαιρεσιών. Και μια χώρα που κατ’ εξοχήν το επικαλείται δεν μπορεί να επιτρέπει τη γελοιοποίησή του. Είναι κι αυτό πραγματισμός.