Δηλώσεις και ερωτήματα για την ενεργειακή ασφάλεια της ΕΕ

Την Τρίτη 5 Οκτωβρίου 2021, αργά το απόγευμα, υπουργοί Οικονομικών από πέντε χώρες – Ισπανία, Γαλλία, Ελλάδα, Τσεχία, Ρουμανία – της ΕΕ έδωσαν στη δημοσιότητα μια κοινή δήλωση πέντε σημείων στα οποία – σύμφωνα με τους υπουργούς – πρέπει να βασιστεί η αντιμετώπιση του προβλήματος των τιμών φυσικού αερίου και ηλεκτρισμού. Διαβάζοντας κανείς τη δήλωση δεν μπορεί παρά να του δημιουργηθούν ορισμένα ερωτήματα.

Πρώτον, οι υπουργοί προτείνουν τον συντονισμό των εισαγωγών φυσικού αερίου από τις χώρες της Ενωσης, έτσι ώστε να πετύχουμε καλύτερες τιμές (σημείωση: η ΕΕ-27 εισήγαγε 326 bcm φυσικού αερίου το 2020). Προφανώς ο συντονισμός των δράσεων είναι κάτι επιθυμητό, άλλωστε η ασφάλεια ενεργειακού εφοδιασμού είναι ένας από τους πυλώνες της Ενεργειακής Ενωσης, ήδη από το 2015. Εδώ βέβαια πρέπει να διευκρινίσουμε ότι οι εισαγωγές γίνονται από εταιρείες και όχι από τις κυβερνήσεις. Είναι επίσης καλό να μην ξεχνάμε, για σύγκριση και εξαγωγή συμπερασμάτων, ότι η Κίνα θα εισαγάγει όλο το 2021 πάνω από 150 bcm. Και παρά το γεγονός ότι είναι μια ενιαία χώρα με πολύ ισχυρή κεντρική κυβέρνηση πληρώνει τις ίδιες ακριβές τιμές για το αέριο με τους Ευρωπαίους. Αρα πώς θα εξασφαλίσει η ΕΕ φθηνότερες τιμές;

Δεύτερον, δεν γίνεται κατανοητό τι είδους μεταρρύθμιση προτείνουν οι πέντε υπουργοί για τις χονδρεμπορικές αγορές ηλεκτρισμού. Αυτές οι αγορές στην Ευρώπη λειτουργούν με τη μέθοδο της οριακής τιμολόγησης (δηλαδή το ακριβότερο εργοστάσιο ηλεκτροπαραγωγής καθορίζει την τιμή όλης της αγοράς). Επιθυμούν οι υπουργοί την αντικατάστασή της από το μέσο κόστος των εργοστασίων; Υπάρχουν τόνοι βιβλιογραφίας που αποδεικνύουν πόσο πιο αποδοτική είναι η οριακή τιμολόγηση στις ανταγωνιστικές αγορές. Εάν δεν εννοούν αυτό οι υπουργοί αλλά μια άλλου είδους μεταρρύθμιση της ευρωπαϊκής αγοράς, να υπενθυμίσουμε ότι μια τέτοια ολοκληρώθηκε το 2019. Και μια νέα θα έκανε χρόνια να σχεδιαστεί και να υλοποιηθεί. Αρα πώς θα βοηθούσε κάτι τέτοιο τους επόμενους μήνες;

Τρίτον, το Ευρωπαϊκό Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπής (ETS) έχει φθάσει στα επίπεδα των 50-60 ευρώ ανά τόνο. Και παραμένει σε αυτά όλους τους τελευταίους μήνες, παρά το ράλι στις τιμές του φυσικού αερίου και του άνθρακα. Το τωρινό άνοιγμα τιμών μεταξύ αυτών των δύο ενεργειακών προϊόντων θα δικαιολογούσε – έτσι ώστε να γίνεται αντικατάσταση του άνθρακα από φυσικό αέριο στην παραγωγή ηλεκτρισμού – βραχυπρόθεσμες τιμές στο ETS πάνω από τα 120-150 ευρώ ανά τόνο. Ωστόσο η τιμή του παραμένει σε χαμηλότερα επίπεδα ακριβώς επειδή οι συμμετέχοντες στην αγορά του ETS βλέπουν μεσοπρόθεσμα, προς το 2024-2025. Δηλαδή η αγορά του ETS δίνει ήδη σήματα για το προς τα πού θα κινηθεί μακροπρόθεσμα, ώστε καταναλωτές και επενδυτές να προγραμματίσουν εγκαίρως τις δράσεις τους. Αρα ποιες τιμές επιθυμούν οι υπουργοί για το ETS; Ισως σε μια επόμενη κοινή δήλωση των πέντε υπουργών να βρούμε και απαντήσεις σε αυτά τα ερωτήματα.

Ο Γιώργος Στάμτσης είναι διδάκτωρ μηχανικός Πανεπιστημίου Ντούισμπουργκ-Εσεν