Η μνήμη γίνεται φως

Ανθη νεραντζιάς σπαρμένα πάνω σε ένα κατράνι, σε ένα κομμάτι μαύρης πεύκης από την Πάτμο, στέκουν απέναντι από ένα μαύρο τετράγωνο – όπως εκείνο το εμβληματικό που ζωγράφισε ο εκ των κορυφαίων της Ρωσικής Πρωτοπορίας Καζιμίρ Μαλέβιτς το 1915 – που σιγά σιγά φωτίζεται από ένα κεράκι μέχρι να γίνει λευκό και εν συνεχεία να εξαϋλωθεί. Μια διαδρομή από το απόλυτο σκοτάδι προς το φως, αλλά και τη μνήμη που σιγά σιγά ξεθωριάζει αποτυπωμένη πάνω σε ξύλα από αμπάρια παλιών «λίμπερτι», σκαριών που διαλύθηκαν στη Σαλαμίνα και εκποιήθηκε η πρώτη ύλη τους στην Ελευσίνα. Είναι στιγμές από τον ζωγραφικό κόσμο του Χρήστου Μποκόρου, στον οποίο η μνήμη συναντά το φως, το σκοτάδι, την ελπίδα, το πένθος, τη γιορτή. Είναι ο δικός του τρόπος για να ξαναδούμε την Ελληνική Επανάσταση, ένας τρόπος για «να τιμήσουμε τον αγώνα εκείνων που εξεγέρθηκαν, που ξεπέρασαν τον φόβο του θανάτου, που έδωσαν τον εαυτό τους για μια ιδέα», όπως λέει ο ίδιος ο ζωγράφος.

Συνολικά 26 έργα – παλαιότερα κατά κύριο λόγο και τρία νέα – που συνθέτουν την έκθεση «Μνήμον Φως», την οποία διοργάνωσε ο Δήμος Καλαμάτας με πρωτοβουλία του καλλιτεχνικού διευθυντή του εικαστικού τομέα Δήμου Καλαμάτας Παναγιώτη Λαμπρινίδη, στο πλαίσιο του εορτασμού από τα 200 χρόνια από την Επανάσταση, σε επιμέλεια του ιστορικού τέχνης και επιμελητή του Μουσείου Μπενάκη Κωνσταντίνου Παπαχρήστου, στο Μέγαρο Χορού Καλαμάτας. Η έκθεση εγκαινιάστηκε το Σάββατο από την Πρόεδρο της Δημοκρατίας Κατερίνα Σακελλαροπούλου, η οποία επισήμανε ότι ο Χρήστος Μποκόρος «με τα ελάχιστα καταφέρνει να δημιουργεί το μείζον».

Φλογίτσες των οποίων ο καπνός ανεβαίνει ψηλά σχηματίζοντας ένα κυπαρίσσι απεικονίζονται στα έργα που ο καταξιωμένος ζωγράφος παρουσιάζει για πρώτη φορά στην έκθεσή του στην Καλαμάτα. «Με τη φλόγα κρατάμε τη μνήμη ζωντανή» σχολίαζε ο Χρήστος Μποκόρος τα νέα του έργα, στα οποία, όπως έλεγε, συμπυκνώνεται το αίτημα του εορτασμού. Πιο κει έργα με ένα πρόσφορο, ένα καντηλάκι, ένα ποτήρι κόκκινο κρασί παραπέμπουν στα στοιχειώδη, τα οικεία, τα απαραίτητα. Ενα μέτωπο καμωμένο από κεριά και μια σειρά από έξι σημαίες – άλλες ξέθωρες και άλλες πιο έντονες -, η καθεμία με τον δικό της συμβολισμό, όλες μαζί όμως «λειτουργούν ως σύμβολα συλλογικής δράσης, ως αναθήματα», όπως τις ερμηνεύει ο επιμελητής της έκθεσης, ο οποίος σχολιάζοντας τον τίτλο εξηγεί ότι «το φως δεν φωτίζει μόνο το παρελθόν, αλλά παίζει καθοριστικό ρόλο στη μεταφορά της μνήμης», καθώς μνήμων στον αρχαίο ελληνικό κόσμο ήταν εκείνος που θυμόταν τις παραγγελίες των συμποσιαστών για να τις εκτελέσει.

Από τον υποβλητικό, άλλοτε σκοτεινό και άλλοτε διακριτικά φωτισμένο, κόσμο του Χρήστου Μποκόρου, ζωγραφισμένο πάνω σε ξύλα από πόρτες, γεφύρια, αμπάρια και μπαούλα και σε υφάσματα που φέρουν ίχνη της χρήσης τους ως υπόμνηση της ανθρώπινης παρουσίας, ο επισκέπτης δεν φεύγει με ένα αίσθημα σκοτεινό. Κάθε άλλο. Εκατέρωθεν της εξόδου δύο έργα του, γεμάτα φως και ελπίδα, μοιάζουν με παράθυρα στον έξω κόσμο. Στο ένα πρωταγωνιστούν λίγα φύλλα ελιάς. Και στο άλλο ανθισμένα κλαριά αμυγδαλιάς, ένα δέντρο που σύμφωνα με τον ζωγράφο παίρνει το ρίσκο να ανθίσει μέσα στον χειμώνα για να προαναγγείλει την άνοιξη, ένα ρίσκο που πήραν και οι επαναστατημένοι Ελληνες, καθώς δεν μπορούσαν να γνωρίζουν την έκβαση του Αγώνα.