Πασοκοποίηση με αντιγραφές

Για όλα υπάρχει μια εξήγηση, αν υπάρχουν πρόθυμα αφτιά να την ακούσουν: το πράσινο φόντο δεν έμεινε όλη την ώρα στο κάδρο του Αλέξη Τσίπρα, αλλά εναλλασσόταν με το κόκκινο και το μοβ. Ο ήλιος που ο πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ θέλει «να σηκώσει πάνω από την Ελλάδα» δεν είναι ένα σύνθημα που ειπώθηκε πρώτη φορά μετά το 1981 το 2021, αλλά κατά την προεκλογική περίοδο του 2019. Και βέβαια, ο τίτλος «Νέα Αρχή» κάτω από τον οποίο παρουσιάστηκε το πρόγραμμα του κόμματος δεν έχει καμία σχέση με το ίδιο σύνθημα που χρησιμοποίησε το ΠΑΣΟΚ το 2015, μετά το κακό αποτέλεσμα του Ιανουαρίου και την αλλαγή ηγεσίας – δεν είναι, δα, και τόσο πρωτότυπο.

Αν όμως κάποιος δεν ανήκει σε εκείνους εντός του ΣΥΡΙΖΑ που θέλουν να πειστούν πως τα πράγματα δεν είναι όπως φαίνονται, τότε τα πράγματα είναι πιο απλά: ένα διαφορετικό είδος pasokification έχει ήδη ξεκινήσει στον ΣΥΡΙΖΑ και δεν χρειάστηκαν ούτε επίσημες αποφάσεις ούτε καν υποψία συνεδρίου. Το κοπιάρισμα ήταν εμφανές με γυμνό μάτι, συμβολικά και σημειολογικά, προτού καν να ακουστούν εκφράσεις και θέσεις που χρησιμοποίησε το προηγούμενο διάστημα το Κίνημα Αλλαγής. Η μετατροπή του ΣΥΡΙΖΑ σε κύριο εκφραστή αυτού που είθισται να ονομάζουμε δημοκρατική προοδευτική παράταξη περνάει, φαίνεται να πιστεύουν στον ΣΥΡΙΖΑ, μέσα από το ΠΑΣΟΚ. Το πρόβλημα είναι πως η αντιγραφή γίνεται κομματάκι χοντροκομμένα – και μάλιστα, την ώρα που ο Τσίπρας διατείνεται σε διακαναλική μετάδοση πως «δεν έχει στόχο τον διεμβολισμό, όπως ο Κυριάκος Μητσοτάκης».

Αυτό είναι, ίσως, το πιο ενδιαφέρον στην πράσινη διαδρομή του ΣΥΡΙΖΑ, με νέες αρχές και ήλιους: την ώρα που το κόμμα ποζάρει ως νέο ΠΑΣΟΚ, απλώνει χέρι φιλίας προς το Κίνημα Αλλαγής με στόχο τον σχηματισμό κυβέρνησης από την κάλπη της απλής αναλογικής. Ακόμα κι αυτή η πρόσκληση, βέβαια, κρύβει μια απειλή: «Δεσμεύομαι ότι ο ΣΥΡΙΖΑ θα κινηθεί προς αυτήν την κατεύθυνση (σ.σ.: της προοδευτικής διακυβέρνησης). Από εκεί ο καθένας και η καθεμία αναλαμβάνουν τις ευθύνες τους», είπε – ξεκαθαρίζοντας πως η άρνηση της άλλης πλευράς πολύ πιθανόν να θεωρηθεί σανίδια σωτηρίας για τη σημερινή κυβέρνηση, καθώς θα σπρώξει τη χώρα σε νέες κάλπες. Με άλλα λόγια, τόσο σε επίπεδο σημειολογίας όσο και σε επίπεδο προγράμματος, στην Κουμουνδούρου απευθύνουν μια πρόσκληση για σχηματισμό μιας κυβέρνησης πέραν του ενός κόμματος, την οποία όμως στέλνουν με τους όρους τους, απορροφώντας βασικά χαρακτηριστικά ενός άλλου σχηματισμού της κεντροαριστερής πολυκατοικίας, όπως την όρισε ο Τσίπρας στην τελευταία του συνέντευξη (Open).

Στη Χαριλάου Τρικούπη ξέρουν τι επιχειρεί να κάνει η Κουμουνδούρου και γι’ αυτό αναδεικνύουν το «κόπι-πάστε» χρωμάτων και συνθημάτων με διάθεση χιούμορ. Κατά τα άλλα, μάλλον θα χρειαστεί να διευκρινίσουν πολλές φορές ακόμα πως η προοδευτική διακυβέρνηση όπως εκείνοι την εννοούν προϋποθέτει «αλλαγή των συσχετισμών και το ΚΙΝΑΛ πρωταγωνιστή», γιατί όταν ο όρος χρησιμοποιείται από πολλούς, η διευκρίνιση είναι απαραίτητη – ειδικά για τους ψηφοφόρους του χώρου που θα κληθούν να αποφασίσουν στην κάλπη τι είδους προοδευτική διακυβέρνηση προτιμούν.

Ο ΣΥΡΙΖΑ πασοκοποιείται γιατί δεν μπορεί να κάνει αλλιώς, λέει μια ανάγνωση. «Τα κόμματα αλλάζουν για να μη γίνουν μνημείο του εαυτού τους», είπε πιο συμβολικά ο Τσίπρας, με αναφορά στον Μπρεχτ. Τι συμβαίνει σε ένα κόμμα όταν αλλάζει για να γίνει μνημείο ενός άλλου κόμματος, βέβαια, κανείς δεν ξέρει να μας πει. Ούτε ο Τσίπρας ούτε ο σύντροφος Μπέρτολτ.