Η μεθεπόμενη εκλογική αναμέτρηση

«Η Νέα Δημοκρατία εκφράζει όλο το πολιτικό φάσμα από

 τη Δεξιά μέχρι το Κέντρο και την Κεντροαριστερά».

Κυριάκος Μητσοτάκης

^«Η επόμενη εκλογική αναμέτρηση δεν έχει σημασία. Ας μιλήσουμε για τη μεθεπόμενη». Σε μια χώρα υψηλής πολιτικής ευθύνης κι ευθύτητας κάπως έτσι θα έκλεινε ο Πρωθυπουργός την ετήσια συνέντευξη Τύπου στη Διεθνή Εκθεση της συμπρωτεύουσας. Επειδή όμως εμείς  κατοικούμε στη χώρα της φαιδράς πορτοκαλέας, όπου τίποτε δεν διατυπώνεται ωμά και οι πολιτικοί μας κλείνουν συνήθως το μάτι με νόημα προς πάσα κατεύθυνση,  είμαστε υποχρεωμένοι να εκμαιεύσουμε αυτό το συμπέρασμα από τα συμφραζόμενα του Πρωθυπουργού, τις υποσχέσεις του, τις προειδοποιήσεις του, όσα επέλεξε να δηλώσει και, κυρίως, όσα επέλεξε να μη δηλώσει. Μια Πυθία με διφορούμενους χρησμούς που δεν μασουλάει καν φύλλα δάφνης – και όποιος καταλάβει ό,τι καταλάβει…

Ως γνωστόν, ο ΣΥΡΙΖΑ μετακόμισε από το Μέγαρο Μαξίμου τον Ιούλιο του 2019. Ο συγκάτοικος και στυλοβάτης του, το χαρωπό μόρφωμα των ΑΝΕΛ, είχε μετακομίσει λίγους μήνες νωρίτερα αφήνοντας ως ομήρους ορισμένους από τους βουλευτές του (ένα πατροπαράδοτο έθιμο από τα χρόνια του οθωμανικού ζυγού). Μολαταύτα, οι δύσμοιροι όμηροι δεν στάθηκαν αρκετοί προκειμένου να παραμείνει ο ΣΥΡΙΖΑ στην εξουσία και ο τελευταίος, προτού μαζέψει τα μπογαλάκια του, άφησε ως πεσκέσι στον νέο νοικάρη έναν παγιδευμένο εκρηκτικό μηχανισμό, υπό την παραπλανητικά άδολη επωνυμία «εκλογικός νόμος Κουρουμπλή» (Ν. 4406/2016).  Εάν αυτός ο μηχανισμός είχε τεθεί σε ισχύ από τις εκλογές του 2019, ο νέος νοικάρης δεν θα κέρδιζε 158 έδρες στο Κοινοβούλιο· θα κέρδιζε 130 και θα κουνούσε στην αυτοδυναμία το μαντίλι. Ευτυχώς ο σοφός νομοθέτης είχε διαισθανθεί  την εμμονή των πολιτικών να αλληλο-ακρωτηριάζονται και είχε θεσπίσει εγκαίρως ώστε κάθε νέος εκλογικός νόμος να εφαρμόζεται από τις μεθεπόμενες εκλογές (με έναν σημαντικό αστερίσκο· θα τον δούμε παρακάτω). Ετσι γλιτώσαμε δυο χρόνια ακυβερνησίας.

Ο νέος νοικάρης κάλεσε τον Τάκη Θεοδωρικάκο, έναν έμπειρο πυροτεχνουργό, μπαρουτοκαπνισμένο βετεράνο πολλών εκλογικών αναμετρήσεων, τον έχρισε υπουργό Εσωτερικών και τον εξουσιοδότησε να εξουδετερώσει τον εκρηκτικό μηχανισμό του νόμου Κουρουμπλή. Ο Θεοδωρικάκος σχεδόν τα κατάφερε. Με έναν νέο νόμο (Ν. 4654/2020), εμπνευσμένο τόσο από τον πράσινο νόμο Σκανδαλίδη (2004) όσο και από τον γαλάζιο νόμο Παυλόπουλου (2008), αναπροσανατόλισε τον εκλογικό νόμο προς την ενισχυμένη αναλογική. Λέμε «σχεδόν» διότι ο νόμος Θεοδωρικάκου δεν πέρασε από τη Βουλή με αυξημένη πλειοψηφία (200 κουκιά), τον ψήφισαν μονάχα η Νέα Δημοκρατία και η sui generis ακροδεξιά Ελληνική Λύση του Κυριάκου Βελόπουλου (θυμηθείτε αυτό το αλλόκοτο συνοικέσιο, πιθανόν να το ξαναβρούμε μπροστά μας), με αποτέλεσμα ο νόμος Θεοδωρικάκου να μπορεί να τεθεί σε εφαρμογή από τις μεθεπόμενες εκλογές (ο αστερίσκος του νομοθέτη που προαναφέραμε). Στις επόμενες θα πορευθούμε με το νεκραναστημένο φάντασμα του νόμου Κουρουμπλή.

Καθαρές κουβέντες – όπως θα έλεγε και ο αείμνηστος Γαργαλάκος στο Κανάλι 29: για να κερδίσει ο Κυριάκος Μητσοτάκης αυτοδυναμία στις εκλογές με τον νόμο Κουρουμπλή θα πρέπει να συγκεντρώσει ένα ποσοστό γύρω στο 48%. Εάν εξαιρέσετε το 55% του Κωνσταντίνου Καραμανλή κάτω από τις ακραία ειδικές συνθήκες των πρώτων μεταπολιτευτικών εκλογών – «Καραμανλής ή τανκς», να μην τα ξαναλέμε… – τέτοια ποσοστά δεν είδαν οι αρχηγοί των μεγάλων πολυσυλλεκτικών μας κομμάτων ούτε στα πιο τρελά τους όνειρα, ακόμη και τον καιρό που το εκλογικό σώμα ήταν ιδιαίτερα χουβαρντάδικο. Εν ολίγοις: των αδυνάτων αδύνατον να το πετύχει. Ως εκ τούτου, στρέφει από τώρα το ενδιαφέρον του προς τη μεθεπόμενη εκλογική αναμέτρηση,  δεδομένου ότι με τον νόμο Θεοδωρικάκου θα χρειαστεί τότε αισθητά μικρότερο ποσοστό για την αυτοδυναμία, έως και δέκα μονάδες λιγότερες – γύρω στο 37,5%·  θα μπορεί επίσης να κάνει κάλλιστα χρήση των κρυμμένων του άσων.

Πρώτος άσος: η λίστα. Οι μεθεπόμενες εκλογές θα γίνουν με λίστα υποψηφίων, καθότι θα διεξαχθούν σε διάστημα συντομότερο των δεκαοκτώ μηνών από τις επόμενες. Είθισται ο εκάστοτε πρωθυπουργός, ενόσω συντάσσει τη λίστα, να λαμβάνει υπόψη του – να σέβεται, κατά το κοινώς λεγόμενον-  το αποτέλεσμα της πιο πρόσφατης εκλογικής αναμέτρησης, αλλά ποτέ και πουθενά ο σεβασμός δεν ήταν δεσμευτικός, πόσω μάλλον όταν διακυβευόταν η ίδια η εξουσία. Αυτό σημαίνει πως ο Μητσοτάκης θα έχει τη διακριτική ευχέρεια να τιμωρήσει τα άτακτα παιδιά αφήνοντάς τα εκτός λίστας και, κατ’ επέκτασιν, εκτός εκλογικής διαδικασίας. Οποιος βουλευτής, όσο δημοφιλής και αν είναι στο δικό του target group, θελήσει να εφαρμόσει την προσωπική του ατζέντα και να αγνοήσει την κατευθυντήρια κομματική γραμμή πλεύσης, θα πρέπει να το σκεφτεί διπλά και τρίδιπλα: ίσως το ακροατήριό του να μην βρει το ονοματεπώνυμό του στο ψηφοδέλτιο, τη δεύτερη φορά που θα προσέλθει στις κάλπες. Θυμάστε το colpo grosso του Αλέξη Τσίπρα στη δεύτερη εκλογική αναμέτρηση του 2015, ύστερα από τη διαστημική κωλοτούμπα με το «Οχι» του δημοψηφίσματος; Οσοι σήκωσαν δικό τους μπαϊράκι – λέγε με «Λαϊκή Ενότητα» – του έκαναν τη χάρη ν’ αδειάσουν τις πρώτες θέσεις στη λίστα και να μην ξαναδούν Βουλή ούτε με κιάλια· συμπλήρωσε τις κενές θέσεις με νέας κοπής τσιπρανθρώπους, πιο αδίστακτους και πιο υπάκουους. Ακούγεται ως η ιδανική διευθέτηση για τον εκάστοτε πρωθυπουργό. Δικό του το μαχαίρι, δικό του και το πεπόνι; Οχι ακριβώς.

Προκειμένου να κατανοήσουμε τις δυνατότητες – αλλά και τους περιορισμούς – του δεύτερου κρυμμένου άσσου στο μανίκι του Μητσοτάκη, πρέπει να επανέλθουμε στην αφετηρία, το μότο που προτάξαμε στην αρχή. Ο Πρωθυπουργός πιθανόν να πιστεύει ειλικρινά ότι η παράταξή του εκφράζει όλο το πολιτικό φάσμα – από τη Δεξιά έως την Κεντροαριστερά – αλλά το μεγάλο ζητούμενο νυν και αεί δεν είναι ποιους νομίζει μια παράταξη ότι εκφράζει, μα κατά πόσον οι οπαδοί αισθάνονται κάθε φορά ότι εκφράζονται ή προδίδονται από την  παράταξή τους. Δεξιοί, κεντρώοι και κεντροαριστεροί δεν είναι στρατιωτάκια ακούνητα, αμίλητα και αγέλαστα, στοιχισμένα σιωπηλά το ένα δίπλα στο άλλο – και όταν ανοίγουν το στόμα τους, έχουν συχνά την τάση να πληγώνουν τα αισθήματα του διπλανού τους. Εως πότε θα συνυπάρχουν ειρηνικά στην ίδια παράταξη άτομα με οδυνηρά συντηρητικές, συγκεκαλυμμένα ξενοφοβικές ή και ανοιχτά ρατσιστικές απόψεις με φιλελεύθερους ή και φιλεleft, όπως οι πρώτοι αποκαλούν χλευαστικά τους δεύτερους; Μήπως η σύμπνοια στην κορυφή – με το φόβητρο της λίστας – δεν περάσει εξίσου πετυχημένα και στη βάση; Μήπως επαναληφθεί το ανέκδοτο με τον Μεξικανό και τον Γιάνκη που κάνει pushups στην παραλία; «Señor», του λέει ο Μεξικανός, «η στάση είναι σωστή, αλλά η γυναίκα έχει φύγει».