Το νόημα πίσω από τα νούμερα

Στις 3 Οκτωβρίου του 1991, ο κυβερνήτης του Αρκανσο, ένα γέννημα θρέμμα του αμερικανικού Νότου των φυλετικών διαχωρισμών, της εργατικής τάξης, που μεγάλωσε άσχημα με έναν αλκοολικό πατριό που τον έδερνε, ανέβηκε σε ένα πόντιουμ στο Λιτλ Ροκ, και ανακοίνωσε την πρόθεσή του να είναι υποψήφιος για το προεδρικό χρίσμα του Δημοκρατικού Κόμματος. Σε εκείνο το πρώτο του μήνυμα, απευθύνθηκε στη μεσαία τάξη των ΗΠΑ, υποσχόμενος ότι αν τον εμπιστευτούν θα σταθεί απέναντι σε όλους αυτούς που αγνοούν τις έγνοιες και τις ανησυχίες της. Τα συνθήματα της καμπάνιας του παραμένουν θρυλικά. «Για τον λαό, για την αλλαγή». «Πρώτα οι άνθρωποι». «Είναι η οικονομία, ηλίθιε!». Στις εμφανίσεις του τα μεγάφωνα έπαιζαν ένα τραγούδι του 1977, των Fleetwood Mac, του οποίου το ρεφρέν πάει περίπου ως εξής: «Μη σταματάς να σκέφτεσαι το αύριο/ Μη σταματάς, θα έρθει σύντομα/ Θα είμαστε καλύτερα απ’ ό,τι πριν/ Το χθες έφυγε, το χθες έφυγε». Σήμερα κάποιοι υποστηρίζουν ότι ήταν, τελικά, ένας από τους καλύτερους προέδρους όλων των εποχών. Τον λένε Μπιλ Κλίντον. Και ήταν η ενσάρκωση των θεωριών ενός διοπτροφόρου αμερικανοεβραίου πολιτικού επιστήμονα από το Γέιλ που τα πάει πολύ καλά με τους αριθμούς. Ο Στάνλεϊ Γκρίνμπεργκ είναι ο ιδρυτής της διεθνούς εταιρείας ερευνών και επικοινωνίας Greenberg Quinlan Rosner Research και θεωρείται ένας από τους σημαντικότερους «pollsters» του κόσμου. Θα το μεταφράζαμε ως «δημοσκόπος» αλλά δεν αποδίδει την έννοια σωστά. Είναι ένας συνδυασμός επικοινωνιολόγου, συμβούλου πολιτικής στρατηγικής και δημοσκόπου. Αναλύει τα νούμερα και προτείνει ποιες προτεραιότητες πρέπει να έχει μια καμπάνια, σε ποιους να απευθύνεται και με ποιον τρόπο, ποια χαρακτηριστικά του υποψηφίου να αναδεικνύει. Στην Ελλάδα έγινε γνωστός επειδή παρείχε αυτές τις υπηρεσίες στον Κυριάκο Μητσοτάκη ενόψει των εκλογών του 2019, ενώ η παρουσία του στη ΔΕΘ το προηγούμενο Σαββατοκύριακο μαζί με τον Πρωθυπουργό προκάλεσε από αθώα πολιτικά κουτσομπολιά ως θεωρίες συνωμοσίας και κομματικές ανακοινώσεις.

Ο Γκρίνμπεργκ γεννήθηκε το 1945 στη Φιλαδέλφεια. «Μεγάλωσα ως νέος της εποχής μου, ένα τυπικό παιδί του μεταμοντερνισμού, μια μικρή κουκκίδα της αμερικανικής πολυμορφίας». Ως φέρελπις νέος των Δημοκρατικών συμμετείχε στα κινήματα υπέρ των δικαιωμάτων και κατά του πολέμου και σπούδασε στο πανεπιστήμιο του Μαϊάμι και το Χάρβαρντ πριν αρχίσει να διδάσκει, για μια δεκαετία περίπου, στο Γέιλ. Είναι παντρεμένος από το 1978 με την πολιτικό των Δημοκρατικών Ρόζα ντε Λάουρο, γνωστή για την πολύ προοδευτική ατζέντα της, τα πάρα πολύ εκκεντρικά ντυσίματά της και τα πολύχρωμα μαλλιά της.

Το 1985 ο καθηγητής Γκρίνμπεργκ έγραψε μια μελέτη για τους ψηφοφόρους της κομητείας Μακόμπ του Μίσιγκαν η οποία αποτελεί έργο αναφοράς ως σήμερα. Με βάση την ανάλυση αυτή, πρότεινε στους προοδευτικούς Δημοκρατικούς να γίνουν «λαϊκιστές», με την καλή έννοια, αυτή που δεν υπάρχει στη δική μας πολιτική παράδοση, όπου η λέξη, σε αντίθεση με τις ΗΠΑ, έχει μονάχα αρνητική συνδήλωση. Μελετώντας τους πολίτες του Μακόμπ διέγνωσε πως παρά τις διαφορές κουλτούρας που τους χώριζαν, το χρώμα, το μορφωτικό επίπεδο, τις ιδεολογικές αφετηρίες κ.λπ., είχαν σε μεγάλο βαθμό κοινές αγωνίες για την επιβίωση και το μέλλον τους και σχεδόν όλοι τους δυσπιστούσαν απέναντι στο κράτος και τις ελίτ. Από τη μελέτη αυτή προέκυψε κι η φράση «Reagan Democrats» που χρησιμοποιείται ακόμη στις αμερικανικές πολιτικές αναλύσεις, για να περιγράψει εκείνους που μεταπήδησαν από το Δημοκρατικό Κόμμα στον Ρίγκαν, τους Μπους, ακόμη και τον Τραμπ. Σε αντίθεση με αρκετούς πολιτικούς και αναλυτές που τους απεχθάνονται, ο Γκρίνμπεργκ υποστήριξε ότι πρέπει οι Δημοκρατικοί να τους εντάξουν στο αφήγημά τους. Τα ίδια πιστεύει και σήμερα. Στο βιβλίο που εξέδωσε το 2004 με τίτλο «The Two Americas» («Οι δύο Αμερικές»), έγραφε πως «μερικά χρόνια πριν αποφάσισα ότι οι “μάχες κουλτούρας” δεν είναι καλές ούτε για τους Δημοκρατικούς ούτε για τη χώρα». Και σε αυτές τις μάχες και τις λεγόμενες «πολιτικές ταυτοτήτων» αποδίδει πολλές από τις ήττες του κόμματος που υποστηρίζει, μεταξύ αυτών και της Χίλαρι Κλίντον.

Ο Γκρίνμπεργκ έχει εργαστεί έκτοτε σε πολλές ακόμη καμπάνιες στις ΗΠΑ, τη Λατινική Αμερική, την Αφρική και την Ευρώπη. Εχει συνεργαστεί, μεταξύ άλλων, με τον Μπάρακ Ομπάμα, τον Εχούντ Μπαράκ, τον Νέλσον Μαντέλα, τον Τόνι Μπλερ, τον Γκέρχαρντ Σρέντερ και τους Σοσιαλδημοκράτες της Αυστρίας, όπου οργάνωσε μια καμπάνια που έβλαψε σημαντικά τον ακροδεξιό Γεργκ Χάιντερ.

Λέγεται πως όταν συμβούλεψε τον Κυριάκο Μητσοτάκη, του είπε να μην ασχολείται με τον Αλέξη Τσίπρα, να μην εμφανιστεί ως «αντι-Τσίπρας», αλλά να προβάλλει μια δική του θετική ατζέντα, τις δικές του πολιτικές, με απεύθυνση προς τη μεσαία τάξη – θα είχε βέβαια ενδιαφέρον να μας ανέλυε κάποτε ποια είναι σήμερα η ελληνική μεσαία τάξη, γιατί μεταξύ μας δυσκολευόμαστε να την ορίσουμε. Σε κάθε περίπτωση, η συνταγή είναι προφανές ότι δούλεψε.

Ο Στάνλεϊ Γκρίνμπεργκ είναι από εκείνους τους επαγγελματίες που έχουν τέτοια ποσοστά επιτυχίας στην καριέρα τους που ενώ πολλοί έχουν ενστάσεις για τις απόψεις τους, κανείς δεν τολμά να τις υποτιμήσει. Εχει πει όμως και κάτι με το οποίο δύσκολα διαφωνεί κανείς: «Ολοι οι σημαντικοί πολιτικοί απογοητεύουν. Είναι μοιραίο μετά τις εκλογές να έρχεται το αίσθημα μικρής ή μεγάλης προδοσίας των προσδοκιών. Ξεκινάει τη μέρα που μαζεύονται οι νέοι υπουργοί και λένε “ωραία τα λέγαμε προεκλογικά, ας δούμε την πραγματικότητα τώρα”». Σοφή αυτή η γείωση. Διότι κάθε καλός πωλητής, για να μπορέσει να σου πουλήσει σωστά ένα σπουδαίο παραμύθι, πρέπει πρώτα να γνωρίζει ο ίδιος την αλήθεια.