Λάθη, συγγνώμες και αναλήψεις ευθυνών

H Ανγκελα Μέρκελ δεν κρύβει τα λάθη της. Δεν είναι λίγα – πώς θα μπορούσε άλλωστε σε μια τόσο μακρόχρονη παραμονή στην εξουσία – αλλά δεν είναι και λίγες οι φορές που η γερμανίδα καγκελάριος βγήκε δημόσια και ανέλαβε την ευθύνη ή ζήτησε συγγνώμη για κάποια από αυτά.

Το πιο πρόσφατο ήταν τον Μάρτιο. Στο πλαίσιο των μέτρων για την αντιμετώπιση της πανδημίας, συμφώνησε με τους πρωθυπουργούς των 16 κρατιδίων της χώρας να ζητήσουν από τους πολίτες να παραμείνουν στα σπίτια τους και όλα τα καταστήματα να κλείσουν  – ένα είδος λοκντάουν, δηλαδή – την εβδομάδα του Πάσχα. Μετά τις έντονες αντιδράσεις που προκλήθηκαν με τους επιχειρηματίες να διαφωνούν έντονα και τους γιατρούς να θεωρούν ότι τα μέτρα δεν ήταν αρκετά αυστηρά, η Μέρκελ έκανε πίσω. «Η απόφαση ελήφθη με τις καλύτερες προθέσεις αλλά αποδείχθηκε λανθασμένη», είπε ζητώντας συγγνώμη επειδή προκάλεσε και άλλη αβεβαιότητα στους Γερμανούς εν μέσω μιας δύσκολης περιόδου. «Υπήρχαν σοβαροί λόγοι για την απόφασή μας αυτή, που όμως δεν μπορούσε να εφαρμοστεί σε τόσο σύντομο χρόνο», είπε στους δημοσιογράφους. «Το λάθος είναι αποκλειστικά δικό μου». Η δήλωση αυτή έγινε μάλιστα σε μια περίοδο, κατά την οποία η δημοτικότητά της βρισκόταν στο πιο χαμηλό σημείο των 12 μηνών, δείχνοντας ότι οι Γερμανοί έχουν κουραστεί από τα μέτρα για την πανδημία.

Οι συγγνώμες της δεν αφορούσαν πάντα αποκλειστικά δικές της αποφάσεις ή πράξεις. Τον Μάιο του 2018 η Ανγκελα Μέρκελ ζήτησε, ως αρχηγός κράτους, συγγνώμη για την αποτυχία των κρατικών αρχών να εμποδίσουν δεκάδες ρατσιστικές επιθέσεις και δολοφονίες από τη δεκαετία του ’90 έως σήμερα. «Είναι οδυνηρό να γνωρίζουμε ότι κάποιες από τις υπηρεσίες μας έκαναν σοβαρά λάθη και αποτυχίες. Το μόνο που μπορούμε να κάνουμε είναι να ζητήσουμε συγγνώμη», δήλωσε στην 25η επέτειο ρατσιστικής επίθεσης στο Σόλινγκεν που είχε ως αποτέλεσμα να χάσουν τη ζωή τους πέντε μέλη μιας τουρκικής οικογένειας. Και εξέφρασε τη θλίψη της για τα θύματα της ξενοφοβικής και ακροδεξιάς βίας, μεταξύ των οποίων και οκτώ μεταναστών που δολοφονήθηκαν από τη νεοναζιστική ομάδα NSU μεταξύ 2000 και 2007 – μεταξύ των οποίων και ο Ελληνας Θεόδωρος Βουλγαρίδης.

Λίγους μήνες αργότερα, τον Σεπτέμβριο της ίδιας χρονιάς η γερμανίδα καγκελάριος παραδέχθηκε ότι έκανα σφάλματα στη διαχείριση της απομάκρυνσης του επικεφαλής των μυστικών υπηρεσιών για το εσωτερικό της χώρας Χανς-Γκέοργκ Μάασεν, λέγοντας ότι λυπάται για τις έντονες αντιδράσεις που αφορούσαν τη μετακίνησή του η οποία θεωρήθηκε αντί για απόλυση ως προαγωγή. «Οι επιλογές μου δεν έπεισαν», παραδέχθηκε σε συνέντευξη Τύπου. «Σκεφτόμουν πολύ τη λειτουργικότητα και τις διαδικασίες στο υπουργείο Εσωτερικών αλλά δεν σκέφτηκα καθόλου πως θα επηρεαστεί ο κόσμος όταν ακούσει τη μετακίνησή του σε νέο πόστο. Λυπάμαι πραγματικά».

Η κυβέρνηση απομάκρυνε τον Μάασεν από το τιμόνι της Ομοσπονδιακής Υπηρεσίας Προστασίας του Συντάγματος (που έχει καθήκον την παρατήρηση και προάσπιση των δημοκρατικών αρχών και θεσμών του κράτους δικαίου), αφότου δέχθηκε επικρίσεις για τα σχόλιά του σχετικά με ακροδεξιά συγκέντρωση στο Χέμνιτς και αφότου έγινε γνωστό ότι έδωσε σε μέλη του ακροδεξιού και ξενοφοβικού κόμματος «Εναλλακτική για τη Γερμανία» απόρρητο υλικό.  Ο Μάασεν  επέκρινε έντονα την καγκελάριο για την πολιτική «ανοιχτών θυρών» προς τους πρόσφυγες το 2015.

Αυτή η κριτική βέβαια δεν ήταν ο μόνος που την έκανε. Δυο χρόνια νωρίτερα, τον Σεπτέμβριο του 2016, η ίδια η Μέρκελ αναφέρθηκε σε αυτό. Μετά την άσχημη εμφάνιση των Χριστιανοδημοκρατών στις τοπικές εκλογές στο Βερολίνο, η καγκελάριος είχε παραδεχθεί λάθη στη διαχείριση της προσφυγικής κρίσης έναν χρόνο νωρίτερα. Σε μια ασυνήθιστα αυτοκριτική ομιλία, δεσμεύθηκε ότι δεν θα υπάρξει επανάληψη των χαοτικών σκηνών στα γερμανικά σύνορα το 2015 «όταν για κάποιο διάστημα, δεν είχαμε επαρκή έλεγχο. Κανείς δεν επιθυμεί επανάληψη εκείνης της κατάστασης, ούτε εγώ», τόνισε. Προασπίστηκε βέβαια την απόφασή της να ανοίξει τα σύνορα για χιλιάδες πρόσφυγες που ήταν εγκλωβισμένοι στον σταθμό Κελέτι της Βουδαπέστης. «Το λάθος», τόνισε, ήταν πως η κυβέρνησή της δεν προετοιμάστηκε πιο γρήγορα και έγκαιρα για τη μαζική μετακίνηση ανθρώπων λόγω των πολέμων στη Μέση Ανατολή.