Τι περιμένει η Αθήνα από τα ταξίδια στις ΗΠΑ

Ανοίγει νέα σελίδα στις σχέσεις ΗΠΑ – Ελλάδας με ακόμη πιο στενή συνεργασία των δύο πλευρών και επωφελή και για τα εθνικά μας συμφέροντα; Το ερώτημα αυτό απασχολεί τους επιτελείς στην κυβέρνηση από τον περασμένο Ιανουάριο που ο Τζο Μπάιντεν ανέλαβε καθήκοντα προέδρου των ΗΠΑ. Οι ενδείξεις και τα στοιχεία συνηγορούν πως οι ελληνοαμερικανικές σχέσεις παραμένουν στο υψηλότερο επίπεδο,  όμως η Αθήνα αναμένει το κάτι παραπάνω, δηλαδή συναντήσεις σε ανώτατο διπλωματικό επίπεδο ή ακόμη και ένα τετ α τετ Μητσοτάκη – Μπάιντεν, προκειμένου αυτό να επιβεβαιωθεί και επισήμως.

Η πρόσφατη επίσκεψη του γερουσιαστή Μπομπ Μενέντεζ επιβεβαίωσε το εξαιρετικό επίπεδο των διμερών σχέσεων Ελλάδας – ΗΠΑ. Επιπλέον, ο πρόεδρος της Επιτροπής Εξωτερικών Σχέσεων της Γερουσίας των ΗΠΑ επανέλαβε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θεωρούν την Ελλάδα ως σημαντικό πυλώνα σταθερότητας για την περιοχή, ενώ δεν παρέλειψε να επικρίνει την Τουρκία για την πάγια προκλητική στάση της.

Η ΑΜΥΝΤΙΚΗ ΣΥΜΦΩΝΙΑ. Πάντως, ως χειροπιαστή επιβεβαίωση της περαιτέρω σύσφιξης των σχέσεων Αθήνας – Ουάσιγκτον προεξοφλείται ότι θα αντιμετωπισθεί η τροποποίηση της Συμφωνίας Αμοιβαίας Αμυντικής Συνεργασίας (MDCA) ανάμεσα στις δύο χώρες. Οι συζητήσεις είναι πολύ προχωρημένες, στην τελική ευθεία και δεν αποκλείεται η συμφωνία να υπογραφεί επί αμερικανικού εδάφους καθώς η ελληνική πλευρά δεν έχει έως τώρα ενημέρωση για προγραμματισμένο ταξίδι ανώτατου αξιωματούχου στην Αθήνα το προσεχές διάστημα. Η Αθήνα προσδοκά μέσα από την ανανεωμένη συμφωνία – που δεν αποκλείεται να είναι πενταετής – να αποτυπωθεί το έντονο ενδιαφέρον των ΗΠΑ για τη σημασία συγκεκριμένων ελληνικών στρατιωτικών εγκαταστάσεων. Πληροφορίες αναφέρουν ότι μπορεί τελικώς να συμφωνηθεί οι αμερικανικές δυνάμεις να έχουν μόνιμη παρουσία στην Ελλάδα (εκτός από τη Σούδα, το Στεφανοβίκειο, τη Λάρισα) και στην Αλεξανδρούπολη, στο Πετροχώρι Ξάνθης, αλλά και στη Σκύρο, όπου πρόσφατα δημιουργήθηκε και ελληνική βάση UAV’s (των νεοαποκτηθέντων ισραηλινών Heron).

ΟΙ ΚΑΤ’ ΙΔΙΑΝ ΣΥΝΑΝΤΗΣΕΙΣ. H Αθήνα θέλει να διαπιστώσει όσο γίνεται πιο σύντομα αν ο Τζο Μπάιντεν και η κυβέρνησή του θα έχουν μία πιο φιλελληνική στάση, σε σύγκριση με την προεδρία Τραμπ. Και ένα βασικό εργαλείο για να «ζυγιστούν» οι αμερικανικές προθέσεις είναι πάντα οι κατ’ ιδίαν συναντήσεις σε ανώτατο επίπεδο. Προς το παρόν καμία τέτοια επαφή δεν έχει «κλειδώσει». Πέραν της μετάβασης – εκτός απροόπτου – του Κυριάκου Μητσοτάκη στις ΗΠΑ, το τελευταίο δεκαήμερο του Σεπτεμβρίου, για την ετήσια Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ, στις 2 Νοεμβρίου είναι προγραμματισμένα τα θυρανοίξια από την Αρχιεπισκοπή Αμερικής του ναού του Αγίου Νικολάου στο σημείο «0» και εξετάζεται ο Πρωθυπουργός να επισκεφτεί εκ νέου τις ΗΠΑ και να συνδυάσει το ταξίδι και με επίσκεψη στην Ουάσιγκτον αν βεβαίως είναι εφικτό από την πλευρά του Λευκού Οίκου.

Ταξίδι στην Αμερική σχεδιάζει πάντως και ο υπουργός Εξωτερικών Νίκος Δένδιας. Ούτως ή άλλως θα βρεθεί στη Νέα Υόρκη εντός του μήνα για τη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ, ενώ προ ημερών είχε δηλώσει ότι προσβλέπει σε μία επίσκεψη στις ΗΠΑ τον Οκτώβριο ενδεχομένως για τον αμερικανό ομόλογό του Αντονι Μπλίνκεν. Προς το παρόν όμως δεν έχει οριστικοποιηθεί κάτι τέτοιο.

Ταξίδι στις ΗΠΑ σχεδίαζε από πέρυσι και ο υπουργός Αμυνας Νίκος Παναγιωτόπουλος. Εντούτοις ο σχεδιασμός ανατράπηκε από τη μία λόγω της πανδημίας και από την άλλη εξαιτίας των αμερικανικών εκλογών και της αλλαγής ενοίκου στον Λευκό Οίκο. Ετσι, και με δεδομένο ότι η Αθήνα ενδιαφέρεται και για αμερικανικό εξοπλισμό (μεταχειρισμένο ή και νέο) δεν αποκλείεται να επαναπρογραμματιστεί ένα ταξίδι και μία συνάντηση με τον αμερικανό ομόλογό του, Λόιντ Οστιν.

ΣΕ ΕΠΙΦΥΛΑΚΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΟΥΡΚΙΑ. Την ίδια ώρα η Αθήνα αναμένει με ενδιαφέρον και τι στάση θα κρατήσουν οι ΗΠΑ απέναντι στην Τουρκία. Μόλις προ ημερών ο αμερικανός υπουργός Εξωτερικών σε τηλεφωνική επικοινωνία με τον τούρκο ομόλογό του Μεβλούτ Τσαβούσογλου για τις εξελίξεις στο Αφγανιστάν χαρακτήρισε την Τουρκία «σημαντικό σύμμαχος του ΝΑΤΟ και ανεκτίμητο εταίρο στην περιοχή».

Ο προβληματισμός της Αθήνας είναι μήπως η Τουρκία επιχειρήσει με αφορμή το Αφγανικό να εμφανιστεί στα μάτια των ΗΠΑ ως χώρα «κλειδί» και ρυθμιστής των εξελίξεων, αντιλαμβανόμενη ότι πλέον ο ρόλος της Ελλάδας στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου είναι πολύ αναβαθμισμένος.

Υπάρχει δηλαδή το ενδεχόμενο η Τουρκία, η οποία τα τελευταία χρόνια δέχεται επικρίσεις και της έχουν επιβληθεί και κυρώσεις από τις ΗΠΑ για το ζήτημα των πυραύλων S-400, να εκμεταλλευτεί το μομέντουμ για να βελτιώσει και τη θέση της στη διεθνή σκακιέρα αλλά και το πώς τη βλέπουν οι ΗΠΑ.

Και βέβαια δεν πρέπει να λησμονείται ότι ήδη η Αγκυρα έχει αρχίσει να βάζει σε εφαρμογή αυτόν τον σχεδιασμό. Η Τουρκία είναι μία από τις τέσσερις χώρες που παρέμειναν στην Καμπούλ και διεκδικεί ρόλο στο παρόν και στο μέλλον του Αφγανιστάν.

Επιπλέον η Αθήνα, θέλει να διαπιστώσει και το αν η νέα αμερικανική διοίκηση υπάρχει περίπτωση να παρέμβει σε περίπτωση μίας τουρκικής πρόκλησης στην περιοχή του Αιγαίου και Ανατολικής Μεσογείου. Οι παράτυπες Νavtex που εξέδωσαν οι Τούρκοι την περασμένη εβδομάδα δεν εμπνέουν ανησυχία αλλά σε κάθε περίπτωση οι επιτελείς σε ΥΠΕΞ και υπουργείο Αμυνας θέλουν να είναι προετοιμασμένοι σε όλα τα επίπεδα. Και να γνωρίζουν και μέχρι ποιο σημείο προτίθεται να παρέμβει ο αμερικανικός παράγοντας.

ΣΥΝΕΧΕΙΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ. Στο μεταξύ, η στενή συνεργασία Αθήνας – Ουάσιγκτον αποτυπώνεται και στις πολύ συχνές συνεκπαιδεύσεις των Ενόπλων Δυνάμεων των δύο πλευρών. Πρόσφατο παράδειγμα αποτελεί η διεθνής άσκηση «Μέγας Αλέξανδρος», με συμμετοχή προσωπικού Δυνάμεων Ειδικών Επιχειρήσεων (ΔΕΕ) της Ελλάδας και των ΗΠΑ που πραγματοποιήθηκε από 2 έως 27 Αυγούστου σε Αττική και Μαγνησία. Η συνεκπαίδευση εντάσσεται στον συνολικό προγραμματισμό των ασκήσεων / συνεκπαιδεύσεων που έχουν ήδη πραγματοποιηθεί και συνεχίζουν να λαμβάνουν χώρα στο πλαίσιο της επικαιροποιημένης Συμφωνίας Αμοιβαίας Αμυντικής Συνεργασίας [Mutual Defense Cooperation Agreement (MDCA)] με τις ΗΠΑ. Σύμφωνα με πληροφορίες δε και το επόμενο χρονικό διάστημα αναμένονται ασκήσεις και συνεργασίες τόσο στο Ναυτικό όσο και στην Αεροπορία.