Η απόσταση που έχουμε καλύψει

Η πλημμύρα του ποταμού Μισισιπή, την άνοιξη του 1927 στις Πολιτείες του αμερικανικού Νότου ποτέ δεν θα με ενδιέφερε ως αντικείμενο ανάγνωσης και μάλιστα σε καιρό διακοπών – εκτός, βέβαια, αν κάποιος εκκεντρικός φιλάνθρωπος προσφερόταν να με πληρώσει ικανοποιητικά για να το κάνω, όποτε θα το σκεπτόμουν. Ομως η ιστορία αυτής της τεράστιας φυσικής και ανθρωπιστικής καταστροφής, που με την ύπαρξή της και μόνο άλλαξε το πρόσωπο των Ηνωμένων Πολιτειών, είναι ένα από τα αφηγηματικά νήματα της ιστορίας που καταγράφει ο Μπιλ Μπράισον, στο υπέροχο βιβλίο του «One Summer: America 1927», με το οποίο κάναμε (το βιβλίο κι εγώ) εξαιρετική παρέα φέτος το καλοκαίρι.

Επρόκειτο για επικών διαστάσεων φυσική καταστροφή. Δεν θα σας κουράσω με αριθμούς (τους βρίσκει όποιος θέλει στο βιβλίο του Μπράισον), όμως στον χάρτη των ΗΠΑ οι πλημμυρισμένες περιοχές είχαν σχηματίσει μια νέα λίμνη. Είχε έκταση όση και η Σκωτία και πάνω από 600.000 άνθρωποι είχαν ξεσπιτωθεί, κυρίως στον Νότο. Εχει ενδιαφέρον ότι, ενώ ο αριθμός των ξεσπιτωμένων προσδιορίστηκε επακριβώς από τους αρμοδίους, ο αριθμός των νεκρών έμεινε για πάντα άγνωστος. Αλλωστε, στη συντριπτική πλειονότητά τους οι πληγέντες ήσαν μαύροι – που σήμερα η πολιτική ορθότητα επιβάλλει να λέγονται «Αφροαμερικανοί», το 1927, όμως, το αξιοπρεπέστατο και εμβριθέστατο περιοδικό «Time» τους έγραφε «νέγρους» ή «αραπάδες», με αβίαστη φυσικότητα και χωρίς κανένα αίσθημα ενοχής.

Επρόκειτο για ένα γεγονός από εκείνα που, κατά κάποιο τρόπο, αλλάζουν την κατεύθυνση της Ιστορίας. Δεν υπήρχε ομοσπονδιακός κρατικός μηχανισμός, ούτε κρατική βοήθεια. Τον συντονισμό της αρωγής, που βασίστηκε σε πολιτειακούς πόρους και σε ιδιωτικές (φιλανθρωπικές) προσφορές, ανέλαβε ο τότε υπουργός Μεταφορών Χέρμπερτ Χούβερ και τον χρησιμοποίησε για να ενισχύσει τη φήμη του. Η πραγματική βοήθεια που έλαβαν οι πληγέντες ήταν αστεία – κάτι σαν 20 δολάρια το κεφάλι…

Ηταν όμως η πρώτη φορά που οι ΗΠΑ αντιμετώπιζαν την πραγματικότητα της βιβλικής καταστροφής και των ανθρωπιστικών επιπτώσεών της. Η πορεία της χώρας άλλαξε τροπή, όταν τον επόμενο χρόνο, μετά από αφόρητη πίεση, ο πρόεδρος Κούλιτζ δέχθηκε να υπογράψεινομοσχέδιο για ομοσπονδιακή βοήθεια 350 εκατομμυρίων, που κατευθύνθηκαν σε έργα υποδομής. Ηταν το πρώτο του είδους στην ιστορία των ΗΠΑ και, από ορισμένους ιστορικούς, θεωρείται ορόσημο της γέννησης του μεγάλου κράτους στην Αμερική. Επιπλέον, οι ΗΠΑάλλαξαν και δημογραφικά, εξαιτίας της πλημμύρας. Μέχρι το 1927, μόνον ένα 10% του πληθυσμού των μαύρων ζούσε στις Πολιτείες του Βορρά· όλοι οι υπόλοιποι ήσαν εγκατεστημένοι στις Πολιτείες του Νότου. Μέσα στα επόμενα δέκα χρόνια, όμως, οι μισοί από τους τελευταίους είχαν εγκαταλείψει τον Νότο για τις Πολιτείες του Βορρά.

Σε καμίαπερίπτωση δεν γίνεται να συγκρίνει κανείς, στα σοβαρά, το τότε στον Μισισιπή με το σήμερα στην Εύβοια. Δεν γίνεται όμως και να μη σκέπτομαι την απόσταση που έχει διανυθεί για τις κοινωνίες της Δύσης σε αυτά τα 94 χρόνια από το 1927. Είναι τόσο διαφορετικός σήμερα ο κόσμος και έχουμε τόσο βολευτεί σ’ αυτόν, ώστε ακούς τον Δημήτρη Κουτσούμπα, του «ιστορικού», να απαιτεί αποζημίωση για τους πλημμυροπαθείς της Καρδίτσας «στο 100%, για όλες τις καταστροφές, χωρίς όρους, αστερίσκους και προϋποθέσεις» και σου ακούγεται σχεδόν φυσιολογικό, ενώ είναι τελείως παράλογο…

ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ
Ο Αμβρόσιος- σήμερα πια μητροπολίτης ε.α. – μας παρουσίασε το νέο νούμερό του, το οποίο άξιζε τη μακρά αναμονή όλων ημών των αφοσιωμένων θαυμαστών του. Ο σεβασμιότατος πήρε τον λόγο ως guest-star, μετά το κήρυγμα του ιερέα σε κάποιον ναό, έβγαλε από τα ράσα ένα μικροσκοπικό σπρέι με αγιασμό και άρχισε να ρίχνει, ισχυριζόμενος ότι ο αγιασμός είναι το μόνο φάρμακο για τον κορωνοϊό. Επιτιμώ αυστηρότατα τον αντιπεριφερειάρχη Αχαΐας, που αποχώρησε θορυβημένος, χωρίς να εκτιμήσει το αστείο. Πολύ λυπάμαι γι’ αυτόν – ειλικρινά – διότι φαίνεται ότι ο άνθρωπος δεν καταλαβαίνει ούτε καν από πλάκα, πόσο μάλλον από χιούμορ. Θαυμάζω τον σεβασμιότατο για τη νεάζουσα ορμητικότητα με την οποία υπερασπίζεται τον Μεσαίωνα και δεν αμφιβάλλω ότι άντλησε το ηθικό σθένος από τη νίκη των Ταλιμπάν στο Αφγανιστάν…