Ρίχνοντας αλάτι {LF}στις πληγές

Τελικά, χρειάστηκαν μόλις επτά λεπτά για να ρίξει ο Τζο Μπάιντεν αλάτι στις πληγές της ήδη λαβωμένης σχέσης του με τους ευρωπαίους ηγέτες, καθώς τους είπε στην τηλεδιάσκεψη της G7 ότι οι ΗΠΑ δεν θα παρατείνουν την παραμονή των στρατευμάτων τους στην Καμπούλ μετά την προθεσμία της 31ης Αυγούστου, κάτι που ζητούσαν οι Βρετανοί, οι Γάλλοι και οι Ιταλοί.

Είχε προηγηθεί η επιμονή του τον Ιούλιο στο χρονοδιάγραμμα για την απόσυρση του Αυγούστου το οποίο είχε θέσει το 2020 ο Ντόναλντ Τραμπ, μια απόφαση που ο νέος πρόεδρος των ΗΠΑ ανέφερε στους ευρωπαίους ομολόγους του ως fait acompli. Για την Ευρώπη ήταν μια δυσάρεστη έκπληξη λίγους μήνες αφότου ο Σαρλ Μισέλ είχε καλέσει τον Μπάιντεν – τον πρώτο ξένο ηγέτη μετά τον Μπαράκ Ομπάμα – να απευθύνει στις 25 Μαρτίου μήνυμα στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο. Ο Μπάιντεν είχε τονίσει ότι η εξωτερική πολιτική του θα ήταν τόσο ισχυρή όσο το σύστημα συμμαχιών των ΗΠΑ – η πραγματική ασπίδα της δημοκρατίας, όπως είχε πει – και ότι η Ευρώπη θα ήταν στην καρδιά αυτού του συστήματος.

Πλέον έχουν σβήσει οι ελπίδες των Ευρωπαίων να αναγνωρίσει ο Μπάιντεν τη ζημιά που έκαναν οι χειρισμοί του στην αποχώρηση από το Αφγανιστάν αποδεχόμενος μια παραμονή των αμερικανικών στρατευμάτων έστω και για δύο 24ωρα πέραν της προθεσμίας της 31ης Αυγούστου. Η επιμονή των Ταλιμπάν στην τήρηση των συμπεφωνημένων στη συνάντησή τους τη Δευτέρα με τον διευθυντή της CIA, Γουίλιαμ Μπερνς, σήμανε από την αμερικανική προοπτική ότι ήταν πολύ μεγάλος ο κίνδυνος μιας στρατιωτικής σύγκρουσης ή μιας τρομοκρατικής επίθεσης από το Ισλαμικό Κράτος στο αεροδρόμιο της Καμπούλ. Το Πεντάγωνο επίσης ανέφερε ότι η επιταχυνόμενη επιχείρηση εκκένωσης αυξάνει τις πιθανότητες όλοι οι αμερικανοί πολίτες να έχουν αναχωρήσει από τη χώρα μέχρι τα τέλη της εβδομάδας και η μόνη ελπίδα, που επισήμαναν η γερμανική και η βρετανική πλευρά, είναι να λειτουργήσει ένα πολιτικό αεροδρόμιο εντός του Αφγανιστάν – πιθανώς υπό τον έλεγχο της Τουρκίας -, που θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί μετά την εκπνοή της προθεσμίας.

Κατά κάποιον τρόπο η απόφαση του Μπάιντεν είναι το λογικό αποτέλεσμα αφότου ανακοίνωσε ότι θα τηρήσει την αρχική συμφωνία του Τραμπ με τους Ταλιμπάν, τον Φεβρουάριο του 2020. Οι Ταλιμπάν νίκησαν. Ετσι τώρα παραμένει το ερώτημα εάν η Δύση, ουσιαστικά ηττημένη, μπορεί με κάποιους τρόπους να ανακτήσει την ειρήνη και την επιρροή στη μελλοντική κυβέρνηση των Ταλιμπάν. Ωστόσο η Δύση πια δεν έχει το πάνω χέρι και το μόνο που μπορεί να κάνει είναι να καταφύγει στη γνωστή εργαλειοθήκη της χρηματοδότησης υπό όρους, των δανείων, της βοήθειας, ακόμα και των κυρώσεων.

Πολλά θα εξαρτηθούν από τη στάση που θα τηρήσουν η Κίνα, η Ρωσία, το Πακιστάν, η Τουρκία, ακόμα και το Ιράν – χώρες που μπορούν πολύ εύκολα να βρουν διαύλους επικοινωνίας με τη νέα κυβέρνηση στην Καμπούλ εάν το επιθυμούν.

Αυτή ίσως είναι και η μακροχρόνια επίπτωση της αμερικανικής ήττας – η απώλεια επιρροής όχι μόνο στο Αφγανιστάν αλλά σε όλη τη Μέση Ανατολή, συμπεριλαμβανομένου του Ιράν και ακόμα και της Σαουδικής Αραβίας. Το τέλος της Pax Americana στην περιοχή δεν είναι πλέον αδιανόητο.