Και τώρα τα δύσκολα

Ακόμη και η ίδια η ηγεσία των Ταλιμπάν ίσως δεν πίστευε ότι η προέλαση θα ήταν τόσο εύκολη και γρήγορη και ότι η κατάληψη της Καμπούλ και της εξουσίας θα επιτυγχάνονταν σχεδόν αναίμακτα. Θεωρητικά, άλλωστε, είχαν απέναντί τους έναν στρατό που εκπαιδεύτηκε και εξοπλίστηκε από την πιο ισχυρή πολεμική μηχανή του πλανήτη, η οποία τους ανέτρεψε το 2001 με σχετικά συνοπτικές διαδικασίες.

Οπως και να έχει, ο πόλεμος αυτός έχει πλέον τελειώσει. Οι νικητές μετρούν τα κέρδη τους, απολαμβάνουν τον θρόνο τους και αναλογίζονται την επόμενη ημέρα – ενώ χθες έριξαν την προσοχή τους στα τεμένη και τους ιμάμηδες, τη συνδρομή των οποίων ζήτησαν ώστε να επέλθει τάξη και ηρεμία. Οι δε ηττημένοι, κυρίως οι Αμερικανοί, πέρα από το άγχος της εκκένωσης των πολιτών, συμμάχων και φίλων τους από την Καμπούλ (ως και χθες είχαν απομακρυνθεί περίπου 20.000), σκέφτονται πώς θα μετριάσουν τις συνέπειες. Το (γεω)πολιτικό κόστος, δηλαδή, από μια εισβολή και κατοχή που κόστισε χιλιάδες ανθρώπινες ζωές και τρισ. δολάρια, για να αποδειχθεί μια τρύπα στο νερό και να αφήσει να πλανώνται πολλά και αδυσώπητα «Γιατί;».

Ειδικά για τους Ταλιμπάν, πάντως, ήδη έχει αρχίσει ο επόμενος πόλεμος, τον οποίο πιθανώς θα είναι δυσκολότερο να κερδίσουν. Ευρισκόμενοι πάλι στη θέση του «αφεντικού» ύστερα από 20 σχεδόν χρόνια, καλούνται πλέον να αποδείξουν πολλά και σε πολλούς. Κινδυνεύουν δε να βρεθούν, χωρίς καν να το καταλάβουν, από τη θέση του κατήγορου και του «απελευθερωτή» (όπως θέλουν να παρουσιάζονταν), σε εκείνη του κατηγορουμένου.

Καλούνται να αποδείξουν, πρώτα από όλα στον ίδιο τον λαό της χώρας και κυρίως τις γυναίκες, ότι δεν αποτελούν πλέον την αντιδραστική σκοταδιστική δύναμη του παρελθόντος. Τη δύναμη που στο πέρασμά της κατέστρεφε καθετί διαφορετικό. Που καταδίωκε, συχνά μέχρι θανάτου, καθεμία και καθέναν που αρνούνταν να περιοριστεί στο ασφυκτικό πλαίσιο του ισλαμικού νόμου – της σαρίας.

Καλούνται να αποδείξουν ότι μπορούν να ενώσουν, κάτω από τη σημαία τους, τις εκατοντάδες φυλές του Αφγανιστάν – όχι μόνο εκείνες που ανήκουν στους Παστούν. Να συγκροτήσουν ένα κράτος με αρχή, μέση και τέλος, παρουσιάζοντας ένα αποδεκτό «εθνικό αφήγημα». Που θα συλλέγει φόρους, θα δίνει μισθούς και συντάξεις, θα κάνει επενδύσεις, δεν θα χρεοκοπήσει ούτε θα προσφύγει στο ΔΝΤ, θα διαθέτει οργανωμένο στρατό και σύστημα απονομής δικαιοσύνης, θα παρέχει ασφάλεια.

Καλούνται να αποδείξουν, κυρίως, ότι μπορούν να διασφαλίσουν ψωμί και στοιχειώδεις, έστω, ελευθερίες στους πολύπαθους κατοίκους μιας από τις φτωχότερες χώρες του πλανήτη. Οτι είναι διαφορετικοί από τη διεφθαρμένη ελίτ που ανέτρεψαν, η οποία είχε κρυφτεί στην ασφάλεια της Πράσινης Ζώνης, υπό την προστασία των Αμερικανών, στη χλιδή των παλατιών που χτίστηκαν με την ξένη βοήθεια.

«Ας είμαστε υπομονετικοί, ας κρατήσουμε την ψυχραιμία μας και ας τους δώσουμε τον χρόνο να σχηματίσουν μια κυβέρνηση και να μας δώσουν τα διαπιστευτήριά τους. Ισως αποδειχθεί ότι αυτοί οι Ταλιμπάν είναι διαφορετικοί από εκείνους που οι άνθρωποι θυμούνται από τη δεκαετία του ’90. Οτι είναι πιο λογικοί και λιγότερο καταπιεστικοί» είπε στο BBC την περασμένη Τετάρτη ο Νικ Κάρτερ, αρχηγός των βρετανικών ενόπλων δυνάμεων.

Δύσκολα μπορεί κανείς να συμμεριστεί την αισιοδοξία του, πάντως. Ειδικά μετά τα πρώτα δείγματα γραφής. Ηδη, οι δρόμοι της Καμπούλ και άλλων πόλεων έχουν αδειάσει από γυναίκες, ενώ οι σκληροί όροι που επιβάλλουν οι Ταλιμπάν και η σαρία καθιστά πρακτικά την επιστροφή τους στη δουλειά και την εκπαίδευση πολύ δύσκολη – αν όχι αδύνατη, ειδικά εκτός πρωτεύουσας. Οι πληροφορίες κάνουν λόγο, επίσης, για κυνήγι αντιφρονούντων και ανεπιθύμητων δημοσιογράφων πόρτα-πόρτα, με το πρώτο θύμα επισήμως να είναι ένας συγγενής συνεργάτη της γερμανικής Deutsche Welle.

Την ίδια στιγμή, οι πρώτες διαδηλώσεις αντιφρονούντων αντιμετωπίστηκαν με ξύλο και σφαίρες, ενώ ο κλοιός γύρω από το αεροδρόμιο έχει σφίξει – παρά την υπόσχεση ότι η μοναδική οδός διαφυγής προς το εξωτερικό θα έμενε ανοιχτή. Οι μισθοί και ο εφοδιασμός της αγοράς κάθε άλλο παρά δεδομένα είναι, τουλάχιστον στο επόμενο διάστημα, καθώς η Δύση έσπευσε να κλείσει τη στρόφιγγα της ρευστότητας. Οσο για τους αντιπάλους τους, μετά το αρχικό σοκ, έχουν αρχίσει να οργανώνουν την αντίστασή τους.

Τον λόγο έχει πλέον ο λαός του Αφγανιστάν, έστω κι αν – κάτι που οφείλουμε να παραδεχτούμε – ένα σημαντικό τμήμα του στήριξε και στηρίζει τους Ταλιμπάν. Ενας λαός ο οποίος από την κατοχή και τη διαφθορά υποχρεώνεται, σχεδόν μέσα σε μία ημέρα, να κάνει ένα μεγάλο βήμα προς τον θρησκευτικό και κοινωνικό μεσαίωνα. Διότι οι Ταλιμπάν, πολύ απλά, δεν μπορεί να αντιπροσωπεύουν καμία απελευθερωτική δύναμη, από αυτές που έχει ανάγκη η εποχή μας και η ανθρωπότητα.