«Εκατομμύρια πρόσφυγες θα εγκαταλείψουν το Αφγανιστάν»

Λίγοι γνωρίζουν τόσο καλά το Αφγανιστάν και τη Μέση Ανατολή όσο ο στρατηγός Ντέιβιντ Πετρέους. Ο πρόεδρος σήμερα του KKR Global Institute ηγήθηκε των αμερικανικών και νατοϊκών δυνάμεων στο Αφγανιστάν επί προεδρίας Ομπάμα, έχοντας ήδη διατελέσει διοικητής των διεθνών δυνάμεων στο Ιράκ, αλλά και επικεφαλής της Centcom, της υπηρεσίας που επιβλέπει τις στρατιωτικές επιχειρήσεις των ΗΠΑ στην περιοχή, που εκτείνεται από το Κέρας της Αφρικής μέχρι τη Μέση Ανατολή και την Κεντρική Ασία. Στη συνέντευξη που παραχώρησε στα «ΝΕΑ Σαββατοκύριακο» ο Πετρέους χαρακτηρίζει «θλιβερή, τραγική και χαοτική» την κατάσταση στο Αφγανιστάν. Καταγράφει τους κινδύνους από την κατάρρευση της χώρας, δίνοντας έμφαση στη φυγή εκατομμυρίων προσφύγων, ενώ ασκεί κριτική στη στάση των ΗΠΑ. Ο Πετρέους, ο οποίος διατέλεσε επίσης διευθυντής της CIA, μιλά ακόμη για τη νέα γεωπολιτική πραγματικότητα, τις σύγχρονες απειλές, τις τάσεις που διαμορφώνει η πανδημία και η κλιματική αλλαγή.

Εμφανίζονται ολοένα και περισσότερο νέοι τύποι απειλών, κυβερνοεπιθέσεις, υβριδικοί πόλεμοι κ.λπ., που δημιουργούν νέες προκλήσεις ακόμη και σε χώρες και συμμαχίες με τις πιο προηγμένες αμυντικές ικανότητες. Πώς μπορούν να αντιμετωπίσουν οι κυβερνήσεις τις «σύγχρονες» αυτές απειλές;

Είναι δύσκολο να απαντήσω στο ερώτημα αυτό, καθώς είναι πολύ περιεκτικό και κάθε απειλή απαιτεί εξατομικευμένη, συγκεκριμένη απάντηση. Αλλά απαντώντας γενικά, η κύρια ιδέα εδώ είναι ότι κάθε πρόκληση και απειλή πρέπει συνήθως να αντιμετωπιστεί με μια ολοκληρωμένη προσέγγιση, χρησιμοποιώντας όλες τις δυνατότητες με ολοκληρωμένο τρόπο. Πολύ λίγες από τις απειλές που αναφέρατε έχουν απλές λύσεις. Τείνουν να απαιτούν περιεκτικές, ολοκληρωμένες, συνολικές κυβερνητικές προσεγγίσεις.

Μιλώντας για το ζήτημα των κυβερνοεπιθέσεων στο Οικονομικό Φόρουμ των Δελφών, τονίσατε ότι για να αντιμετωπιστούν είναι απαραίτητο οι χώρες να συνεργαστούν. Με δεδομένη την υπόθεση του λογισμικού κατασκοπείας Pegasus και μιας ολοένα και ταχύτερα αναπτυσσόμενης τεχνολογίας, είναι δυνατόν κάτι τέτοιο;

Απολύτως. Στην πραγματικότητα, είναι απαραίτητο. Δεν πρέπει μόνο οι χώρες να συνεργαστούν. Το ίδιο πρέπει να κάνουν μη στρατιωτικές εταιρείες και οι βασικές κυβερνητικές υπηρεσίες, όπως είναι η Υπηρεσία Κυβερνοασφάλειας και Ασφάλειας Υποδομών στις ΗΠΑ. Και αυτή η συνεργασία πρέπει να γίνει σε ταχύτητα κυβερνοχώρου, με βάση αλγόριθμους που έχουν δημιουργηθεί και βελτιστοποιηθεί  από τους ανθρώπους, αλλά λειτουργούν χωρίς συνεχή ανθρώπινη εμπλοκή. Πρέπει να υπάρχει πολύ στενότερη και ευρύτερη σχέση μεταξύ δημόσιων και ιδιωτικών φορέων από ό,τι συνέβαινε στο παρελθόν, όπως πρέπει να υπάρχει και μεγαλύτερη συνεργασία μεταξύ συμμαχικών κυβερνήσεων.

Με την πείρα σας ως πρώην επικεφαλής της CIA και ως ενός εκ των κορυφαίων στρατιωτικών διοικητών των ΗΠΑ, ποιες γεωπολιτικές εντάσεις σάς ανησυχούν και πώς αξιολογείτε την αυξανόμενη επιρροή της Κίνας; Βρισκόμαστε μπροστά σε έναν νέο ψυχρό πόλεμο;

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η πιο σημαντική σχέση στον κόσμο σήμερα είναι αυτή μεταξύ των ΗΠΑ, μαζί με τους συμμάχους και εταίρους τους, και της Κίνας. Από εκεί και πέρα, δεν νομίζω ότι η αναλογία του Ψυχρού Πολέμου είναι χρήσιμη ή διδακτική, καθώς η σχέση μεταξύ των ΗΠΑ και της ΕΣΣΔ ήταν πολύ μικρή στον τομέα των εμπορικών και οικονομικών ανταλλαγών, ενώ οι ΗΠΑ και η Κίνα αποτελούν η μία για την άλλη έναν από τους μεγαλύτερους εμπορικούς εταίρους τους. Ετσι, η τρέχουσα κατάσταση είναι πολύ πιο περίπλοκη, με κάθε χώρα να εξαρτάται από την άλλη περισσότερο από ό,τι αναγνωρίζεται.

Πώς θα επηρεάσει η πανδημία και η κλιματική αλλαγή τις γεωπολιτικές τάσεις;

Θεωρώ ότι οι επιπτώσεις της πανδημίας θα επιταχύνουν αρκετές από τις προϋπάρχουσες γεωπολιτικές και οικονομικές τάσεις προς τη μείωση της υπερβολικής εξάρτησης σε μια περιοχή μιας χώρας από τη βιομηχανία και τη συναρμολόγηση. Μετατόπιση ορισμένων μονάδων παραγωγής και συναρμολόγησης από την Κίνα στη Νοτιοανατολική Ασία και το Μεξικό λόγω της αύξησης του κόστους εργασίας στην Κίνα. Επανεγκατάσταση στις ΗΠΑ κάποιας παραγωγής και συναρμολόγησης που θα διευκολυνθεί από τη λεγόμενη «άνοδο των ρομπότ» και απαιτεί τώρα πολύ λιγότερους εργαζομένους, μειώνοντας έτσι τις ανησυχίες για το υψηλότερο κόστος εργασίας στις ΗΠΑ. Και αυξημένη ευαισθησία στις τεχνολογίες διπλής χρήσης. Αρκετές από τις τάσεις αυτές θα ενταθούν από τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής που έχουν ήδη οδηγήσει σε αυξανόμενη ερημοποίηση και ως εκ τούτου σε μετανάστευση ανθρώπων, καθώς τα άτομα μετακινούνται σε περιοχές όπου μπορούν να επιβιώσουν, π.χ. στο Σαχέλ και στις βόρειες χώρες της Κεντρικής Αμερικής, καθώς επίσης σε σημαντικό ενδεχόμενο να γίνουν πόλεμοι για το νερό και να υπάρξουν εσωτερικές αναταραχές σε χώρες που αντιμετωπίζουν δραματικά μειωμένες προοπτικές για καθαρό νερό κ.λπ.

Τι κινδύνους βλέπετε στη Μέση Ανατολή από τις εξελίξεις στο Αφγανιστάν με την απόσυρση των αμερικανικών και συμμαχικών δυνάμεων; Πολλοί, π.χ., μιλούν για μαζικά μεταναστευτικά ρεύματα προς τη Δύση, τα οποία θα μπορούσαν να επηρεάσουν την Ελλάδα.

Αυτό είναι, πράγματι, ανησυχητικό. Ακριβώς όπως όταν το γεωπολιτικό Τσερνόμπιλ που ήταν η Συρία εκτόξευσε βία, εξτρεμισμό, αστάθεια και πρόσφυγες όχι μόνο στις γειτονικές χώρες, αλλά μέχρι την Ευρώπη, φοβάμαι ότι η κατάρρευση του Αφγανιστάν και η δημιουργία ενός μεσαιωνικού, εξαιρετικά συντηρητικού ισλαμιστικού εμιράτου θα έχουν ως αποτέλεσμα εκατομμύρια πρόσφυγες να εγκαταλείψουν το Αφγανιστάν. Ειλικρινά, η κατάσταση στο Αφγανιστάν είναι θλιβερή, τραγική και χαοτική. Δυστυχώς, αυτή είναι επίσης μια φριχτή κατάσταση που πιστεύω ότι θα μπορούσε να αποτραπεί εάν ήμασταν πρόθυμοι να αναλάβουμε μια βιώσιμη δέσμευση, μέτρα όσον αφορά το κόστος σε αίμα και χρήμα, και έτσι να αποφευχθεί αυτό που είδαμε τους τελευταίους μήνες εκεί.

Ποιους άλλους κινδύνους βλέπετε να επηρεάζουν την ευρύτερη περιοχή; Θα παίξει η Ελλάδα, ως μέλος του ΝΑΤΟ, ρόλο στην αντιμετώπισή τους;

Κάθε μέλος του ΝΑΤΟ, συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδας, των οποίων οι δυνάμεις έκαναν μια πολύ εντυπωσιακή δουλειά στο Αφγανιστάν όταν είχα το προνόμιο να είμαι διοικητής εκεί, θα διαδραματίσει έναν ρόλο στην αντιμετώπιση των απειλών και των προκλήσεων που αντιμετωπίζουμε σήμερα, είτε προέρχονται από την επάνοδο του ανταγωνισμού μεταξύ των μεγάλων δυνάμεων, τις κακοήθεις ιρανικές ενέργειες στη Μέση Ανατολή και πιο πέρα, τη συνεχιζόμενη απειλή των ισλαμιστών εξτρεμιστών, τις κυβερνοαπειλές ή αλλού.