«Μια συλλογή σαν γλέντι παραδοσιακό»

Η Αλεξάνδρα Χατζηκυριάκου και η Τζέιμι Μακένα συναντήθηκαν στο Λονδίνο σπουδάζοντας μόδα στην πιο διάσημη σχολή της Ευρώπης, το Central Saint Martin’ s, μαθαίνοντας ταυτόχρονα τεχνικές χειροτεχνίας, όπως πλέξιμο και υφαντική, προετοιμάζοντας τις ιδέες τους να βρουν θέση στον κορεσμένο χώρο της σύγχρονης μόδας. Ωσπου το 2016, εξαντλημένες από τον αδιάκοπο ρυθμό των αλλαγών που απαιτεί το σύστημα της μόδας, αποφάσισαν να πραγματοποιήσουν τα δικά τους σχέδια επινοώντας νέες μεθόδους πλέξης και δημιουργώντας μικρές συλλογές από ρούχα στα οποία έδωσαν ξεχωριστά στοιχεία ταυτότητας, φτιαγμένα από επεξεργασμένα υπολείμματα ευρωπαϊκών υφαντουργιών πολυτελείας, με χρώματα δικής τους επιλογής και ενωμένα στο χέρι με έναν συγκεκριμένο τρόπο ραφής που αποτελεί την υπογραφή της εταιρείας τους, Kepler. Οι δύο νέες σχεδιάστριες, ίσως τεχνίτρες θα ήταν ο όρος που περιγράφει τον τρόπο της δουλειάς με τον οποίο κάνουν μόδα, έκαναν ένα βήμα πιο κοντά στον καλλιτεχνικό τους εαυτό όταν άρχισαν τη συνεργασία τους με τον πειραματικό χώρο ampersand της Σύλβιας Κούβαλη για τη δημιουργία μιας συλλογής εμπνευσμένης από τον τόπο, την παράδοση και τους ανθρώπους της Τήνου.

Το αιθέριο, απόκοσμο και οργανικό αποτέλεσμα αυτής της νοητικής – λόγω covid περιορισμών – διεργασίας πραγματοποιήθηκε σε λιγότερο από τέσσερις μήνες και παρουσιάστηκε στην Τήνο. Η συνέχεια της παρουσίασής του στην Αθήνα ήταν η αφορμή της συνάντησης με την κυπριακής καταγωγής Αλεξάνδρα Χατζηκυριάκου. Η ξενάγησή της στο σύμπαν του Kepler έγινε μέσα από αυτή την ειδική συλλογή που δημιουργήθηκε για να απεικονίζει τις μυθολογίες του νησιού, την οικολογία, τα πετρώματα και τη φύση του. Με τίτλο «Hydroessa’s Dowry» (Προίκα της Υδρόεσσας) ως φόρος τιμής στη θηλυκή όψη της Τήνου και στη συγκεκριμένη ιστορία της ως τόπου εκπαίδευσης και καταφυγίου για νέες γυναίκες.

Πώς γνωριστήκατε μεταξύ σας;

«Η Τζέιμι ήταν από τις πρώτες μου φίλες στο Λονδίνο, πριν από 14 χρόνια. Σπουδάσαμε μαζί στο Central Saint Martin’ s. Και οι δύο επιλέξαμε την υφαντουργία, κάναμε πλεκτά στις πλεκτομηχανές της σχολής. Πήγε καλά αυτό και για τις δυο μας καθώς μέσα από το οικογενειακό μας υπόβαθρο είχαμε εξοικειωθεί με τα υλικά και τη φόρμα. Φυσικά όταν ήμασταν στο πανεπιστήμιο η δουλειά μας ήταν αρκετά διαφορετική, ήδη εμπνεόμασταν με παρόμοια πράγματα σε σχέση με τη γεωλογία, την υφαντουργία, τις παραδόσεις, αλλά βγάζαμε πολύ διαφορετικά πράγματα. Ακολουθήσαμε διαφορετικές κατευθύνσεις στη μόδα. Μετά από πέντε χρόνια βρεθήκαμε για φαγητό μια νύχτα σε μια φίλη μας και συζητήσαμε πόσο ήμασταν και οι δύο εξαντλημένες με τη μόδα. Είχαμε συνειδητοποιήσει ότι μας ταίριαζε το χειροποίητο. Η μόδα είναι τόσο πολύ προσηλωμένη στη διαρκώς γρήγορη αλλαγή και ο κόσμος δεν μπορεί να καταλάβει και πάρα πολύ από πού έρχονται τα ρούχα του, γιατί είναι τόσο φτηνά, πώς και ποιοι τα φτιάχνουν. Λέγαμε “θα ήταν ωραία να κάναμε κάτι δικό μας”, αλλά δεν ήθελα να το κάνω μόνη μου, ούτε εκείνη ήθελε να το κάνει μόνη της. Είχε μια φίλη μου εκθεσιακό χώρο και μου είχε προτείνει να δείξω εκεί κάτι δικό μου. Ε, βρεθήκαμε στο στούντιό μου, βάλαμε όλες τις φωτογραφίες απ’ όλα τα πρότζεκτ μας και βλέπαμε ότι ναι μεν είναι πολύ διαφορετικά, αλλά είναι και πολύ παρόμοια. Η γεωλογία, τα χρώματα της φύσης, η φύση, το Σύμπαν… ήταν όλα εκεί μέσα. Και η μόδα. Ηταν σαν εγκυκλοπαίδεια. Εγκυκλοπαίδεια δική της και εγκυκλοπαίδεια δική μου. Σκεφτόμασταν ονόματα. Και εκείνο τον καιρό είχα δει ότι η NASA επισκέφτηκε κάποιους πλανήτες δορυφόρους. Ανάμεσά τους ένας πλανήτης είναι ακριβώς ίδιος με τη Γη. Είκοσι τοις εκατό πιο μεγάλος, Αυτό ήταν. Και ξεκινήσαμε δημιουργώντας το Kepler».

Πώς δουλεύει η ομάδα σας;

«Και οι δύο κάνουμε τα σχέδια. Πάντα ξεκινούμε με μια ιδέα, ένα θέμα που μας αρέσει και κάπου μας βγάζει. Αυτό υπογραμμίζει και το όνομα του brand μας. Το όνομα Kepler είναι πλανήτης. Θυμίζει τους επιστήμονες στη NASA που εντοπίζουν νέους πλανήτες και τους δίνουν ονόματα. Είναι σαν ένας άλλος τόπος που πάμε με τη δουλειά μας και δεν υπάρχει τίποτα εγωιστικό ανάμεσα σε εμένα και την Τζέιμι. Με την έννοια ότι δεν φτιάχνουμε κάτι για εμάς, αλλά φτιάχνουμε κάτι για έναν άλλον πλανήτη. Και γι’ αυτό δούλεψε πάρα πολύ αυτό το Project στην Τήνο επειδή κι εμείς είχαμε μια ιδέα της Τήνου απ’ τις φωτογραφίες και μπορούσαμε να καλλιεργήσουμε κάτι εντελώς καινούργιο, εύκολα, χωρίς να εμπνευστούμε από δικές μας εμπειρίες, απλά μπήκαμε σε μία ονειρική κατάσταση».

Η Αλεξάνδρα δείχνει τον ιδιότυπο χάρτη της Τήνου που δημιούργησε με το σχεδιαστικό έτερόν της ήμισυ, Τζέιμι Μακένα και που στη συνέχεια τύπωσαν πάνω σε ένα λινό πουκάμισο στο χρώμα της άμμου.

«Τα φτιάξαμε μετά τη συζήτηση που είχαμε με τη Σύλβια Κούβαλη (σσ. επικεφαλής του ampersand). Εγώ πήγα στο νησί και ξεκινήσαμε αυτό το Project. Το πρώτο πράγμα που είχαμε κάνει ήταν ο φανταστικός χάρτης των οκτώ σημείων γύρω από το νησί με τον οποίο θα πήγαινε ο κόσμος να δει την παρουσίαση. Αυτός ο χάρτης ήταν η πρόσκλησή μας και τον κάναμε πάνω σε πουκάμισα που το σχέδιό τους είναι το DNA του Kepler. Τα κάνουμε πάνω σε διάφορα υφάσματα, σε λινό, σε μετάξι, σε υφάσματα που βρίσκουμε στην ανακύκλωση βασικά, αλλά πάντα μένει το ίδιο το σχήμα του πουκαμίσου επειδή είναι πολύ άνετο. Τα πλεκτά κομμάτια μας είναι πιο στενά, εφαρμοστά στο σώμα. Ενώ με τα λινά ρούχα πάντα μας αρέσει το πιο χαλαρό. Επέστρεψα στο Λονδίνο και αποφασίσαμε με την Τζέιμι ότι, επειδή είχαμε μικρό χρονικό διάστημα να κάνουμε αυτή τη συλλογή, η έρευνα που θα κάναμε θα δημιουργούσε πράγματα πολύ απλά, απηχώντας το υλικό του νησιού: το μάρμαρο, τις πέτρες, τα φίδια, τη θάλασσα. Αποφύγαμε να ασχοληθούμε πολύ με τη θάλασσα. Το μόνο που την αντιπροσωπεύει είναι ένα μπλε παντελόνι».

Η συλλογή σας είναι το νησί σε ρούχα;

«Οι λεπτομέρειες της Τήνου από αυτό που είδαμε σε λίγες φωτογραφίες. Και σκεφτόμασταν τις ιδέες μας για τη χειροτεχνία του νησιού και των γύρω από την Τήνο νησιών, της Σύρου και της Μυκόνου. Η Τήνος απ’ ό,τι κατάλαβα είναι το πιο χειροτεχνικό, όχι τόσο παραδοσιακό, αλλά πιο πολύ δημιουργικό από τα άλλα.

Το ρούχο είναι κάτι που θέλουμε να νιώθουμε μέσα σε αυτό καλύτερα, να αισθανόμαστε με έναν τρόπο ότι μπορεί ένα φόρεμά μας να δείχνει διαφορετικά ξεχωριστό σε κάθε γυναίκα. Επομένως ήθελα να μοιάζει σαν γλέντι παραδοσιακό, να μην είναι τίποτα βαρετό σε αυτή τη συλλογή».

Είναι υφαντά που έγιναν στην Τήνο;

«Ολα έγιναν στο Λονδίνο».

Πήρατε δηλαδή τις ιδέες, τους τόπους, τη φύση…

«Και δουλέψαμε μετά με τη δική μας ομάδα μοιράζοντας σε τρία θέματα τη συλλογή. Το πρώτο ήταν εμπνευσμένο απ’ τα φίδια της Τήνου που φαίνεται σε κάποια από τα φορέματα».

Που θυμίζουν φιδοπουκάμισα…

«Ειδικά στην Τήνο και στην Κύπρο – πρέπει και στα άλλα τα νησιά – υπάρχει ένα μαύρο φίδι. Το μαύρο φίδι που είναι πάντα το πιο μεγάλο είναι αυτό που προστατεύει τον κόσμο και τα άλλα ζώα από τα μικρά τα φίδια που είναι τα πιο επικίνδυνα. Για αυτό το ξεκίνησα με μαύρο χρώμα. Ξεκίνησα με την ιδέα να κάνουμε σαν πουκάμισο που φαίνεται ότι είναι φτιαγμένο απ’ τον αργαλειό, αλλά είναι πλεκτό. Ηθελα πάρα πολύ να μοιάζει όσο γίνεται με “βούφα”. Στο Ζαρίφειο που είχαμε πάει το κοίταζε η γυναίκα της “βούφας” και αναγνώρισε την τεχνική».

Τι είναι βούφα;

«Ο αργαλειός στα κυπριακά. Αλλά εμείς ως Kepler χρησιμοποιούμε μηχανές πλεκτού. Και αυτό είναι το πλεκτό μας. Δεν μπορείς να το κόψεις και να το ράψεις. Πρέπει να πάρεις κάθε κομμάτι, το μπροστινό, το πίσω, τα μανίκια. Ολα στο σχήμα που θέλεις και μετά τα ενώνεις με άλλους τρόπους. Είναι σαν τη γλυπτική. Κάνεις το κάθε κομμάτι σαν γλυπτό και μετά τα ενώνεις. Το ωραίο αυτής της μηχανής που είναι διαφορετικό από τη “βούφα” είναι ότι είναι μικρή και μπορείς να την κλείσεις και να την πάρεις μαζί σου σε αεροπλάνο. Το κάθε κομμάτι γίνεται ξεχωριστά και το ενώνουμε μετά πάνω στη μηχανή, με το ίδιο το υλικό. Στο τελευταίο στάδιο κεντάμε με ένα άλλο νήμα τις ενώσεις του για να φαίνεται σαν γραμμή. Για να μπορέσει να δει κι ο κόσμος τη λεπτομέρεια του χειροποίητου».

Υπάρχει και το βαθύ μπλε, σαν θάλασσα θυμωμένη.

«Είναι η νύχτα. Λόγω του ότι είναι κάτι πολύ όμορφο να βγαίνεις στη θάλασσα τη νύχτα, κοιμάσαι πολύ πιο ωραία νομίζω. Και χρησιμοποιήσαμε αυτή την τεχνική που βγάζεις τις ίνες του υφάσματος. Δηλαδή κόβεις λίγο το ένα κομμάτι, και τραβάς λίγο-λίγο τις κλωστές, κάνεις γραμμή και τις τραβάς όλες. Τη χρησιμοποιήσαμε σε ύφασμα μεικτό από μετάξι και λινό που στη συνέχεια το βάψαμε με ίντιγκο».

Τι άλλο προβάλλει η «Προίκα της Υδρόεσσας»;

«Για να υπογραμμίσουμε αυτή τη διαδικασία που είχε και πολλές συνεργασίες με τεχνίτρες της Τήνου, ειδικά στο Ζαρίφειο, όπου κατά παράδοση οι γυναίκες μαθαίνουν να υφαίνουν και να κεντούν λευκά είδη, εφαρμόσαμε τη δική μας μέθοδο πλεκτικής και ένωσης των κομματιών με ράψιμο στο χέρι για μια ταπισερί. Είναι το δικό μας υφασμάτινο γλυπτό από μαύρα, γκρι, λευκά κομμάτια που αυτό το διάστημα παρουσιάζεται ανάμεσα στα εκθέματα του Μουσείου Μαρμαροτεχνίας της Τήνου, στον Πάνορμο, για να θυμίζει την εμπειρία μας και τη γνωριμία μας με τους ανθρώπους που μαζί δουλέψαμε για αυτά τα φορέσιμα αντικείμενα».