Νέες προτεραιότητες στον πολεοδομικό σχεδιασμό

Η κλιματική αλλαγή επιβάλλει νέες προτεραιότητες στον πολεοδομικό σχεδιασμό. Απαντώ αμέσως στο ερώτημα τι πρέπει να γίνει: 1ον) Οι καμένες εκτάσεις να κηρυχθούν άμεσα και στο σύνολό τους αναδασωτέες. 2ον) Τα αντιδιαβρωτικά και αντιπλημμυρικά έργα (κορμοδέματα, μικρά φράγματα κ.ά.) να ξεκινήσουν εντός του τρέχοντος έτους για να αποφύγουμε τα χειρότερα με τις πλημμύρες. Κι αυτό για να μην έχουμε άλλα φαινόμενα Μάνδρας. 3ον) Πέραν της Πυροσβεστικής, να ενισχυθούν τα δασαρχεία με έμψυχο προσωπικό και τεχνικά μέσα. Επίσης να γίνει μεταφορά αρμοδιοτήτων από τις Αποκεντρωμένες Διοικήσεις προς τους Δήμους και τις Περιφέρειες. Στη συνέχεια, μαζί με την ενημέρωση και εκπαίδευση των κατοίκων στα ακραία καιρικά φαινόμενα, να ενισχυθεί ο εθελοντισμός – οι άνθρωποι που  κατοικούν και συμμετέχουν είναι οι καλύτεροι γνώστες και προστάτες των καμένων εκτάσεων. 4ον) Να επιταχυνθεί η κτηματογράφηση και να αποσαφηνιστεί το ιδιοκτησιακό καθεστώς. Οι σκόπιμες ασάφειες δημιουργούν έλλειψη εμπιστοσύνης για τον αυριανό χαρακτήρα των εκτάσεων που πληγώθηκαν από τις φωτιές. Τα δάσος να παραμείνει πάντα δάσος. Δεν πρέπει να είναι σύνθημα κενό περιεχομένου.

Ειδικότερα στην Αττική για τον περιορισμό των πολύ αρνητικών επιπτώσεων της απώλειας μεγάλου τμήματος του φυσικού κλιματιστικού που αποτελούν το διάσελο μεταξύ Πάρνηθας και Πεντελικού Ορους καθώς και οι περιοχές Βαρυμπόμπη, Πικέρμι, Τατόι, Αφίδνες και Καπανδρίτι -απ’ όπου διοχετεύονται οι ψυχρές αέριες μάζες προς το Λεκανοπέδιο τα 2/3 του χρόνου. Επιπλέον απαιτείται:

Α) Επικαιροποίηση και άμεση προώθηση του προεδρικού διατάγματος προστασίας του τελευταίου ορεινού όγκου της Αττικής που αποτελείται από το συγκρότημα: Γεράνεια Ορη, Πατέρας και Δερβενοχώρια. Η τεκμηρίωση του έργου είχε ολοκληρωθεί από το 2012 και ήταν έτοιμο να προωθηθεί στο Συμβούλιο της Επικρατείας. Με αυτόν τον τρόπο, μαζί με την Πάρνηθα και το Πεντελικό Ορος στα βόρεια, ολοκληρώνεται η προστασία του μητροπολιτικού συγκροτήματος.

Β) Αμεση προώθηση των διαταγμάτων οριοθέτησης και προστασίας δύο Μητροπολιτικών Πάρκων που προβλέπονται από το Ρυθμιστικό Αθήνας 2014 (Γουδί/Ιλίσια και Αττικόν Αλσος /Τουρκοβούνια). Για το πρώτο έχει ολοκληρωθεί το 2019 η σχετική διαβούλευση.

Γ) Οι μεγάλοι χώροι πρασίνου καθώς και τα περιαστικά πάρκα, όπως π.χ. το Τατόι, μαζί με τους μεσαίου μεγέθους και μικρούς ακάλυπτους χώρους να συνδεθούν κατάλληλα ώστε να αποτελέσουν ένα δίκτυο πράσινων και μπλε διαδρόμων (στα ίχνη των ρεμάτων). Είναι το καλύτερο όπλο καταπολέμησης του ολοένα αυξανόμενου φαινομένου της αστικής θερμικής νησίδας που πλήττει όλο και πιο άνισα το Λεκανοπέδιο, κυρίως τις κεντρικές (Αθήνα / Πειραιάς), τις νότιες και τις δυτικές περιοχές της πόλης.

Δ) Επανασύσταση των Φορέων Διαχείρισης που καταργήθηκαν λόγω οικονομικής κρίσης, όπως αυτού της Β’ Ζώνης Προστασίας του Κηφισού που ορίζεται με προεδρικό διάταγμα και επλήγη τώρα από τις φωτιές.

Ε) Ο νομοθετημένος πολεοδομικός σχεδιασμός της πρωτεύουσας δεν μπορεί να μένει για σχεδόν 10 χρόνια στατικός, να μην επικαιροποιείται, να μην εμπλουτίζεται με νέα στοιχεία και προτεραιότητες (κλιματική αλλαγή).

Χωρικός σχεδιασμός και προγραμματισμός εξασφαλίζουν την ασφάλεια δικαίου κάθε πολιτικής ανάπτυξης και επενδύσεων. Οι έκτακτες και κατά περίπτωση πολεοδομικές ρυθμίσεις που επέβαλε η οικονομική κρίση είναι πλέον αντίθετες με τις ευρωπαϊκές κατευθύνσεις και πρακτικές που προωθεί η ΕΕ μέσω των Προγραμμάτων Προσαρμογής και Ανθεκτικότητας. Ο επόμενος κλιματικός νόμος που κατά δήλωση της κυβέρνησης θα κατατεθεί άμεσα (ήδη το WWF έχει δημοσιοποιήσει τη δική του πρόταση) θα αποδείξει αν υπάρχει ταύτιση λόγων και πράξεων.

Ο Γιάννης Πολύζος είναι ομότιμος καθηγητής Πολεοδομίας στο Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο (ΕΜΠ), πρώην πρόεδρος του Οργανισμού Ρυθμιστικού Σχεδίου της Αθήνας.