Το σταυρόλεξο

Ενα από τα πρώτα πράγματα που ασχολήθηκε επισταμένως ο ίδιος ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, από την πρώτη μέρα ανάληψης της εξουσίας πριν από δύο χρόνια, ήταν το θέμα των τιμών των ακινήτων. Είχε καταλάβει ότι χωρίς να αυξηθούν οι τιμές τους, δεν πρόκειται ποτέ να «σπάσουν τα δεσμά» που κρατούν καθηλωμένες τις τράπεζες από τις πληγές της δεκαετούς κρίσης. Μαθαίνω την προτεραιοποίηση του θέματος την είχε επισημάνει από τα πρώτα ραντεβού με ευρωπαίους αξιωματούχους, το καλοκαίρι του 2019, ως κρίσιμης σημασίας για να πάρει «ανάσα» η οικονομία.

Ως γνωστόν τα εγχώρια πιστωτικά ιδρύματα φορτωμένα με τεράστιου ύψους κόκκινα ενυπόθηκα δάνεια, αναγκάζονταν σε μεγάλες κεφαλαιακές απώλειες καθώς οι αξίες στις οποίες είχαν γραμμένα στα βιβλία τους τα ακίνητα, ήταν πολύ υψηλότερες της εμπορικής τους αξίας. Δηλαδή για ένα σπίτι στη Νέα Σμύρνη που η αξία του όταν είχε δοθεί το δάνειο για παράδειγμα το 2005, είχε υπολογισθεί στα 300.000 ευρώ, κατά τη διάρκεια της κρίσης, αυτή είχε υποχωρήσει στα 150-180 χιλ. ευρώ. Αυτή η εξέλιξη μείωνε κατά πολύ τις δυνατότητες χειρισμών. Οι τράπεζες βρίσκονταν εγκλωβισμένες. Οι δανειολήπτες το ίδιο και η οικονομία εν συνόλω δεν μπορούσε να έχει ένα ικανό να χρηματοδοτήσει νέα δάνεια, τραπεζικό σύστημα.

Το γεγονός ότι ο Πρωθυπουργός το είχε αντιληφθεί ως κατεπείγον θέμα, φάνηκε από τρεις αποφάσεις του, οι οποίες ήταν και από τις πρώτες, που έλαβε. Η πρώτη αφορούσε τη μείωση του ΕΝΦΙΑ, η δεύτερη ήταν η τριετής απαλλαγή από ΦΠΑ των μεταβιβάσεων στις νεόδμητες κατοικίες και τρίτη η καθιέρωση έκπτωσης από 40 έως 50% για εργασίες ενεργειακής και αισθητικής αναβάθμιση των κτιρίων. Με αυτό το μίγμα παρείχε στην αγορά, αυτό που χρειάζονταν. Μειωμένο φόρο για να βγει ξανά στην αγορά ως πιο ελκυστικό. Απαλοιφή του δυσθεώρητου ΦΠΑ 24% που κρατούσε καθηλωμένες τις υπό παράδοση οικοδομές. Αλλά παρείχε και τη δυνατότητα «φρεσκαρίσματος» των «κουρασμένων» από την πολυετή απουσία ανακαινίσεων, οικοδομικού δυναμικού της χώρας.

Παρά τη μικρή παύση που προκάλεσε η πανδημία, το εγχείρημα έχει στεφθεί από πλήρη επιτυχία. Η αγορά κατοικίας όχι απλά πήρε τα πάνω της, αλλά τείνει προς την «υπερθέρμανση». Πλέον η εικόνα που υπάρχει από την αγορά είναι ότι υπάρχουν τεράστιες ελλείψεις σε διαθέσιμες κατοικίες. Είτε αυτές αφορούν μικρά διαμερίσματα, για φοιτητές, απλούς εργαζόμενους ή μονογονεϊκές οικογένειες. Είτε είναι για νέα ζευγάρια που ψάχνουν μεγαλύτερα και καλύτερα διαμερίσματα για να στεγάσουν την οικογένειά τους. Οι τράπεζες προφανώς έχουν επωφεληθεί από την άνοδο της αγοράς και από τις αξίες που πλέον έχουν ανακάμψει. Πράγμα που σημαίνει ότι οι αξίες της αγοράς φτάνουν ή και ξεπερνούν τις αξίες που είναι γραμμένες στα βιβλία τους. Αντίστοιχα, οι πωλήσεις και οι πλειστηριασμοί κατοικιών από κατασχέσεις, γίνονται σε τιμές αν όχι πάντα κερδοφόρες, αλλά με πολύ μικρότερες απώλειες σε σχέση με το παρελθόν.

Για να συμπληρωθεί ωστόσο το παζλ μιας σωστής πολιτικής, που εμπνεύστηκε ο Πρωθυπουργός και απέδωσε, πρέπει να γίνουν ορισμένα ακόμα βήματα. Το πρώτο είναι το προφανές: Οι τράπεζες να χαλαρώσουν τα κριτήρια των στεγαστικών τους δανείων και να κάνουν τη δουλειά τους χρηματοδοτώντας πολλά και χαμηλότοκα νέα στεγαστικά δάνεια, αναζωπυρώνοντας την οικοδομική δραστηριότητα στη χώρα. Το δεύτερο είναι δουλειά της κυβέρνησης, καθώς είναι σαφές ότι εκτός από επεκτάσεις των σχεδίων πόλης στα μεγάλα αστικά κέντρα, θα πρέπει να υπενθυμίσει στις τράπεζες ότι πλέον είναι υποχρέωσή τους να επιστρέψουν στην κοινωνία το όφελος που είχαν από την πολιτική της…